Hoe lang gaat de volgende formatie duren?

    8
    493

    Leestijd: 1 minuten.

    Bij zijn aantreden beschikte Rutte III over een uiterst minimale meerderheid van 76 Tweede Kamerzetels. Virtueel is het die inmiddels allang kwijt. Volgens de jongste prognose van Maurice de Hond zouden de regeringspartijen 14 zetels verliezen (de VVD 6, D66 3 en het CDA 5), waardoor er nog maar 62 resteren. De VVD blijft volgens De Hond de grootste partij, maar moet het wel doen met slechts 27 Kamerzetels.

    Mocht deze peiling uitkomen, dan zit een vierpartijencoalitie er niet meer in. Zelfs voor een vijfpartijenverbond wordt het schrapen. Je zou dan – puur getalsmatig redenerend – VVD, PVV, FvD, CDA plus een partij met minstens 5 zetels (50PLUS?) nodig hebben. Maar aangezien VVD en CDA de PVV hebben uitgesloten, en dat (landelijk in elk geval) nog steeds doen, kan deze variant meteen terzijde worden geschoven.

    Ook een samenwerking van VVD, CDA, D66, Forum voor Democratie en een kleintje lijkt onhaalbaar. Baudets standpunten over bijvoorbeeld de EU wijken veel te veel af van die van de huidige coalitiepartners, en bovendien gaat hij natuurlijk nooit met de kartelpartijen in één kabinet zitten. Toch?

    We zullen straks dus – nog steeds in de veronderstelling dat De Hond op de juiste wijze het koffiedik heeft bestudeerd – toe moeten naar een politiek zeer gewrongen coalitie van VVD, D66, CDA en twee linkse partijen (of één linkse partij plus een kleintje). Mocht dat ook niet lukken – na de afgelopen verkiezingen liepen de besprekingen met GroenLinks stuk en SP en PvdA wilden niet – dan zijn er zes of misschien wel zeven partijen nodig om aan een meerderheid te komen. Veel plezier daar in de Stadhouderskamer!

    Het vorige kabinet heeft een staatscommissie aan het werk gezet om het parlementair stelsel tegen het licht te houden. Deze commissie-Remkes moet eind van dit jaar advies uitbrengen. Maar zelfs al zou zij het ei van Columbus hebben ontdekt, dan duurt het nog heel lang voordat haar voorstellen in wetgeving zijn omgezet. Een beetje sleutelen aan het staatsbestel betekent immers grondwetswijziging. En dat is een proces dat al gauw een jaar of acht kost. Mocht er voor een vergaande staatsrechtelijke hervorming al de benodigde twee derde meerderheid te vinden zijn.

    Kortom: het einde van Rutte III is niet iets om naar uit te kijken. Want de volgende kabinetsformatie zou wel eens héél lang kunnen gaan duren.

    8 REACTIES

    1. Waarom niet gewoon verplicht stemmen voor iedereen zoals in Belgie. Dan zal het wel duidelijk worden welke partij (en) mogen regeren.
      Simpel toch.

      • @Gewoon
        We hadden in Nederland ooit ook een opkomstplicht, maar dat was niet te handhaven en werd daarom afgeschaft. Bovendien maakte die plicht de verkiezingen niet populairder. In België heeft men dat inderdaad nog steeds, maar ook daar wordt al lang niet meer gehandhaafd.

        • Ik zie daarnaast ook niet in waarom stemmen verplicht stellen tot een duidelijkere uitslag zou leiden.. denkt u dat de ca. 20% die nu niet stemt allemaal op dezelfde partij zou stemmen, en trouwer is aan zijn/haar partij dan de huidige wel-stemmers? Lijkt me vergezocht…

          • Ik denk wel dat er van de 20%, die nu niet stemt, er slechts enkelen zijn die op de VVD of D66 gaan stemmen.

    2. Waarom wordt er maar van uitgegaan dat er een meerderheidskabinet moet komen?
      Als je van een minderheidskabinet uitgaat ben je a – realistisch b- van elk probleem af….
      Moet men gewoon per onderwerp een meerderheid vinden. Puzzel je aan de hand daarvan de begroting (achteraf) in elkaar.
      Klaar.
      Kost hoogstens wat meer moeite…
      Maar wat je voor elkaar krijgt heeft immer een democratische meerderheid en…
      Misschien blijkt dit uiteindelijk – achteraf gezien – zelfs wel een goed model…
      Regering en (een groot deel) van de oppositie tevreden.

      • Het lijkt me een terechte conclusie dat uitslagen als deze tot een minderheidsregering zullen (moeten) leiden, en dat daar ook wel voordelen aan zitten. Wat wel lastig is, is bepalen wie dan die minderheidsregering zou moeten vormen. Ik zou nu zeggen de VVD (helaas), die dan verwante ministers kan zoeken bij andere partijen of buiten de politiek. Maar op de lange duur zou het denk ik beter zijn als we wijzigingen in het staatsbestel aanbrengen die zorgen dat zo’n minderheidsregering wel het mandaat van een meerderheid vd bevolking heeft.

        • @Jeroen
          Dat moet je uitleggen: een minderheidsregering die het mandaat van de meerderheid van de bevolking heeft. Dit lijkt me een contradictio in terminis.

          • Ha Piet,

            Met een minderheidsregering bedoel ik (en ik denk men in het algemeen) een minderheid in het parlement, dus met minder dan 76 zetels.
            Het probleem dat ik constateer is dat er dan vele minderheidscoalities tegelijk vormen zijn. Wie bepaalt dan welke minderheidscoalitie mag regeren? Een voorbeeld op basis van de meest recente verkiezingsuitslag: Er had bijvoorbeeld een VVD-CDA minderheidsregering kunnen komen met 62 zetels, maar dat houd in dat er ook 88 zetels voor andere partijen zijn, dus daar zijn ook minderheidscoalities mee te vormen, bijvoorbeeld D66-PvdA-GroenLinks-SP met 57 zetels (allicht was in dit geval VVD-CDA-D66 met 71 zetels logischer, maar het gaat me nu even puur om het voorbeeld).

            Het lijkt me dat je dan op voorhand afspraken moet maken over hoe je tot een minderheidsregering komt. Je zou kunnen zeggen, zoals nu gebruikelijk is, dat de grootste partij (nu de VVD) het ” recht” heeft om een coalitie te smeden. Maar als dat een minderheidscoalitie is betekent dat dat, als ze willen, de oppositie die minderheidsregering linea recta weer naar huis kan sturen, en je constant met verkiezingen bezig blijft en nooit tot regeren komt.

            Dan lijkt het me dus beter om een direct mandaat te vragen aan de bevolking, zodat de regering zich gesteund weet door een groot deel (meer dan de helft) van de kiezers. Allicht door een deel schoorvoetend, om een andere minder favoriete regering te voorkomen (vergelijk linkse kiezers in Frankrijk die op Chirac stemden om Le Pen te voorkomen), maar dat lijkt me beter dan niks. Er zijn meerdere manieren om dat te doen, ik kan er zo een paar bedenken, bijvoorbeeld:
            – een gekozen premier/formateur gelijktijdig met verkiezingen van de 2e Kamer, eventueel in een 2-ronden systeem (zoals de presidentsverkiezingen in Frankrijk) of met een single-transferable-vote systeem zoals in diverse Engelssprekende landen (bijv. Nieuw Zeeland, Schotland, Australië als ik me niet vergis) om te garanderen dat meer dan 50% van de bevolking met deze formateur kan leven.
            – regeringsverkiezingen achteraf, waarin een kiezer tussen meerdere potentiële minderheidscoalities kan kiezen (eventueel ook weer met twee rondes als er >2 potentiële coalities zijn).
            – Een tweede ronde in 2e Kamerverkiezingen, waarin je als kiezer tussen de twee grootste partijen kunt kiezen om een partij aan te wijzen die een regering mag vormen (in dit geval een verkiezing tussen VVD en PVV, bijvoorbeeld).

            Er zijn vast nog wel andere opties te verzinnen, ieder heeft zo z’n voor en nadelen. Persoonlijk ben ik voorstander van een gekozen premier met een single-transferable-vote systeem. Ik denk dat als een regering een direct mandaat heeft, dit het minder aantrekkelijk (maar niet onmogelijk) maakt voor de oppositie om de regering naar huis te sturen, ze moeten zich dan verantwoorden tegenover de kiezer die voor die regering gekozen heeft.

    Comments are closed.