Waar blijft de linkse samenwerking?

    9
    560

    Leestijd: 2 minuten.

    Na de vernietigende nederlaag van de PvdA hoef je er niet lang op de wachten: de discussie over de linkse samenwerking zal weer losbarsten. Waarom zijn er op links drie partijen die – in grote lijnen althans – hetzelfde willen? Als je het heel ruim bekijkt kun je zelfs spreken van vier partijen. Naast PvdA, GroenLinks en SP houdt ook D66 er allerlei idealen op na die eerder bij links passen dan bij rechts.

    Voor een fusie op links werden begin jaren zeventig al plannen gesmeed. De PvdA, D66 en de PPR (een voorloper van GroenLinks) zouden samen de Progressieve Volkspartij vormen. Zover is het nooit gekomen, al werkten deze drie partijen wel samen in het kabinet-Den Uyl (waaraan overigens ook de CDA-voorlopers KVP en ARP meededen).

    In de jaren daarna stak het idee voor een fusie op links diverse malen de kop op, maar het bleef bij vrijblijvende gedachtevorming. Dat wil zeggen: de kleine linkse partijen PPR, PSP, CPN en EVP gingen in 1990 op in GroenLinks, maar de PvdA hield zich overal buiten. Ze had in die jaren ook weinig redenen om een krachtenbundeling met andere partijen te zoeken. De sociaaldemocraten beschikten tot in de jaren negentig immers over een zeteltje of 50.

    De opkomst van de SP – in 1994 in de Tweede Kamer gekomen en na de eeuwwisseling flink gegroeid – maakte de situatie anders. Temeer daar de PvdA vanaf 1994 structureel terrein begon te verliezen bij verkiezingen. Nog steeds werd echter geen harde noodzaak tot fuseren gevoeld omdat pijnlijke electorale nederlagen telkens gevolgd werden door hoopgevende overwinningen. In 1994 verloor de PvdA 12 zetels, in 1998 won ze er 8. In 2002 verloor ze er 22, een jaar later kwamen er weer 19 bij. In 2010 haalde ze 30 zetels, in 2012 waren dat er 38.

    Maar de dreun van afgelopen woensdag was zo verschrikkelijk dat zelfs de allergrootste optimisten niet zullen denken dat de PvdA daar ooit nog van herstelt. En niet alleen de PvdA verloor, heel links moest fors inleveren. GroenLinks kreeg er onder leiding van Jesse Klaver weliswaar 10 zetels bij, maar die winst valt in het niet bij de 29 die de PvdA er moest afstaan en die ene zetel die de SP kwijtraakte. Zelfs als je D66, dat 7 zetels won, bij het progressieve kamp rekent, is het totale saldo voor links negatief: 13 zetels verlies.

    Wat is er logischer dan van de drie, of zelfs vier linkse partijen één geheel te maken? Zou het progressieve kwartet met een gezamenlijke lijst aan de verkiezingen hebben deelgenomen, dan had die nu 56 zetels gehad. Zonder D66 waren dat er nog altijd 37. In beide gevallen was “links” de grootste partij geweest.

    Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. In de PvdA zal op dit moment veel bereidheid bestaan om tot samenwerking, en uiteindelijk tot een fusie te komen. Maar in de sektarische SP, waar concessies doen nog steeds als iets heel smerigs wordt beschouwd, is die bereidheid al een stuk kleiner. En GroenLinks verkeert voorlopig in een zodanige overwinningsroes dat het vermoedelijk meent anderen niet nodig te hebben.

    Zeker als GroenLinks tot het nieuwe kabinet toetreedt zullen gesprekken over linkse samenwerking voorlopig weinig zin hebben. Belandt de partij van Klaver in de oppositie, dan zijn er wellicht wat meer mogelijkheden. Maar we moeten vrezen dat de geesten voor een linkse fusie pas echt rijp worden als alle progressieve partijen bij verkiezingen achteruit kachelen. Misschien in 2021?

    9 REACTIES

      • Het is mij niet duidelijk wat je precies bedoelt met deze opmerking. Bedoel je “SP o.k., maar weg met de rest” of bedoel je “weg met de SP en de rest”? Maar geen van beide klinkt mij erg democratisch in de oren. En de bereidheid om met een zo groot mogelijk deel van Nederland er iets moois van te maken, hoor ik ook niet zo duidelijk. En dat is toch de basis van ons politieke systeem, of niet?

    1. Wat een geprietpraat, echt Hollands.Kijk naar de Duitse SPD .Schieten in de peilingen omhoog. Maak een grote partij,er zijn teveel kleine partijtjes, dat zal voor de toekomst van ons land beter zijn.

    2. Het zou goed zijn om een soort onafhankelijke meetlat in te stellen. Als je namelijk kijkt wat de verschillen zijn tussen wat partijleiders zeggen en wat ze stemmen in de Tweede Kamer, dan schrik je je rot.
      Kijk bijvoorbeeld eens op: http://www.watstemtwilders.nl dan zie je dat de PVV heel vaak rechts stemt, terwijl ze kiezers paaien met een SP-verhaal in hun programma. Omdat met name de SP dit afwijkende stemgedrag van de PVV nu steeds meer openbaar maakt, kon Wilders alleen nog maar komen met een A4’tje als partijprogramma – en dit keer zonder het linkse verhaal op papier.
      Maar niet alleen Wilders maakt hier gebruik van. Wat te denken van de aanvallen van Buma en Pechtold op Rutte terwijl ze het VVD-beleid voor 90% hebben gesteund met hun stemgedrag?

      • Je maakt een paar denkfouten. De verkiezingen gingen niet over het verleden, maar over de plannen voor de toekomst. Het is dan heel goed mogelijk, dat er ooit is meegestemd met een andere partij, maar dat de eigen plannen voor de toekomst daar niet op aansluiten. Daar is voor mij niet zoveel mis mee; een kwestie van voortschrijdend inzicht en dat vind ik altijd positief. Ik ben heel erg tegen de PVV, maar vind dat de PVV wel degelijk rechts kan stemmen en tegelijkertijd met een links verhaal SP-stemmers kan paaien. Waarom zou dat niet kunnen? SP-stemmers en anderen zijn slim genoeg om daar doorheen te kijken en de juiste vragen, aan Wilders!, te stellen. En links en rechts zijn tenslotte ook maar constructen om de zaak wat overzichtelijk te houden. Je hoeft als partij niet altijd binnen “die lijntjes” te kleuren. De enige voorwaarde is, dat die twee benaderingen, rechts stemmen en links paaien, niet inhoudelijk tegenover elkaar mogen staan, want dat is niet uit te leggen. Maar daar heb ik de PVV nog niet (zo vaak) op kunnen betrappen; hun beleid is wel min of meer consistent. De SP hoeft niets openbaar te maken, want dat stemgedrag kan iedereen heel gemakkelijk met eigen ogen volgen. Het is natuurlijk niet verboden, maar ik vind het nooit zo sterk om de tekortkomingen van anderen te benadrukken voor het eigen gewin.

        Dat A4-tje van Wilders is een lachertje en ik beschouw het als een belediging van het landsbestuur (alsof je dat op een A4-tje kunt uittekenen) en van de PVV -aanhangers (alsof zij niet in staat zijn meer dan een A4-tje te kunnen of willen lezen!). Niemand anders dan de PVV-aanhang heeft het in ieder geval serieus genomen. Maar ik zie niet hoe de acties van de SP tegen Wilders dit A4-tje stimuleerden.

        En verder heb ik niet meegekregen of Buma en Pechtold Rutte ook hebben aangevallen op door hen gesteunde maatregelen. Ik kan me dat niet voorstellen, want dan zouden ze snel gedwongen zijn om de route van de PvdA te gaan. Het feit dat zij wel fors gegroeid zijn, i.t.t. VVD en PvdA, wijst hier ook niet op.

        Zo blijft voor mij wel de grote vraag: Waarom is de SP eigenlijk niet gegroeid???

    3. Maar met de constatering dat alleen de SP een linkse partij is, schiet je m.i. heel weinig op. Nederland is nu eenmaal heel veel groter dan die relatief kleine SP-aanhang en qua politieke visie sterk verdeeld. Dan kun je twee dingen doen. Het bij die constatering laten en gewoon doorgaan met het voeren van een niet zo heel invloedrijke oppositie. Of je zet een weg uit, dat heet ook wel strategie, waarlangs je zo veel mogelijk zaken probeert geaccepteerd en ingevoerd te krijgen. En dan zijn compromissen onontkoombaar. En verder, niemand heeft een exclusief recht op Piketty, lijkt me. Prachtig dat ook de SP die visie omarmd, eerder misschien wel, maar dat verbiedt anderen niet om hetzelfde te doen, desnoods met fragmenten uit het boek.
      En D66 rechts? Zou kunnen, maar ooit voerden zij het begrip “pragmatisme” hoog in het vaandel. Misschien is hun huidige koers daar wel een uitvloeisel van en proberen ze op die manier zoveel mogelijk van hun standpunten ingevoerd te krijgen.

    4. Laten we eerst vaststellen dat D66 onder Pechtold een rechtse partij is geworden. Dus wat blijft er dan over?
      PvdA vindt regeren belangrijker dan sociaal beleid. Dat Asscher kon scoren met zijn: “Door ons is het jeugdloon omhoog gegaan”, is een gotspe. Dit verhogen kwam na stevig actievoeren van de FNV en SP: Young & United. SP-partijleider Ron Meyer was één van de leidende figuren hierin.
      Dus GL? Maar GL steunde veel rechtse agendapunten om een punt op groen beleid binnen te kunnen halen. Eerlijker zou het zijn als ze zichzelf Groen zouden noemen in plaats van GroenLinks. Dat GL-leider Jesse Klaver zwaaide met een boek van Piketty (nadat het overigens bij de SP allang was besproken, zelfs met de achterban) zegt niet zoveel als hij tegelijkertijd zegt bereid te zijn te regeren met de VVD. We weten allemaal nog wat GL heeft weggegeven aan sociaal beleid in het Kunduzakkoord.
      Dus alleen de SP is een linkse partij? Lijkt mij wel. Terwijl VVD, CDA, D66 wel allemaal voldoen aan de rechtse agenda is het op links een rommeltje.

      • Wat is er rechts aan D66? D66 is links van het politieke midden! Weliswaar rechtser dan PvdA, GL en de SP, maar zeker niet rechts.

        • De begrippen rechts en links vind ik volledig verwaterd. Dat zie je o.m. aan de discussies rond de PVV: rechtser dan traditioneel rechts, maar tegelijkertijd linkser dan traditioneel links op andere thema’s. En sinds kort lijken progressief en conservatief weer iets anders aan te duiden dan links en rechts. En wat te zeggen van Denk of 50+, ik zou het niet weten. Misschien is de populaire aanduiding “populistisch” wel de oplossing.

    Comments are closed.