Corona als nekslag van de EU

    17
    682

    Leestijd: 4 minuten.

    Het coronavirus zou wel eens de nekslag voor de EU kunnen betekenen. Wanneer het Noorden niet gauw echt solidair is met het Zuiden, heeft de Unie haar bestaansrecht verspeeld. Althans, zo luiden de noodklokken. En niet alleen in het Zuiden, ook in toenemende mate in het Noorden.

    Die solidariteit heeft ook een vorm: coronabonds. Alle lidstaten moeten nu garant staan voor de uitgifte van gezamenlijk schuldpapier. Daardoor zouden de leden in het Zuiden minder rente hoeven te betalen dan op de eigen staatsobligaties. En dat zou hen de ruimte geven voor de crisisbestrijding en later, de wederopbouw.

    Het Noorden wil dat zoals bekend (nog) niet. Het Zuiden had orde op zaken moeten stellen zodat het niet meteen de hulp van het Noorden hoefde in te roepen. Dat liep al hoog op bij de eurocrisis van 10 jaar geleden, toen een soortgelijk voorstel de kansloze ronde maakte. ‘Nooit van mijn leven’, aldus bondskanselier Angela Merkel bij die gelegenheid.

    Het debat legde zowel toen als nu de grote zwakke plek van de EU bloot. Dan hebben we het niet over de vraag of we niet eerst een politieke unie, confederatie of zelfs federatie, hadden moeten hebben voor we de eigen munt inruilden voor de euro. Dat is absoluut een belangrijke vraag die, als de EU overleeft, nog vaker de kop zal steken. Nu gaat het om een minstens zo kardinaal punt. De huidige EU is tot in het merg doortrokken van wantrouwen.

    De euro zelf is een product van dat wantrouwen. De Duitse hereniging riep vooral in Frankrijk het schrikbeeld op van een overmachtige buurman. De toenmalige Franse president, Francois Mitterrand, dacht de kolos aan banden te kunnen leggen in een Europese Unie met een Europese munt. Pas dan kon het licht op groen. Dat het anders uitpakte dan Mitterrand hoopte en Duitsland toch werd wat hij vreesde, is een ander verhaal.

    De euro kreeg bij haar geboorte het zogenaamde stabiliteitspact mee. Dat moest ‘lidstaten’, bedoeld waren de zwakke broeders in het Zuiden, ‘begrotingsdiscipline’ bijbrengen. Voorkomen dat ze in de later onsterfelijke woorden van Jeroen Dijsselbloem hun geld zouden uitgeven aan ‘drank en vrouwen’. Het mocht zoals we weten niet baten. In het Zuiden gingen ze op de tafel dansen.

    De rekening kwam met de eurocrisis. Het Noorden bleek onder strenge voorwaarden bereid de rekening voor te schieten maar de eigen bevolking betaalde uiteindelijk het gelag. Dat zijn ze in het Zuiden nooit vergeten.

    De Eurocrisis versterkte ook een ander soort wantrouwen, dat van het populisme. De EU was altijd een project van de elite. Het werd van boven opgelegd, uitgevoerd door onzichtbare bureaucraten en met een parlement van naamlozen. Dat kon de meeste burgers hier niet veel schelen zolang ze er geen last van hadden en het vooral de economie betrof. Een gemeenschappelijke markt had zo zijn voordelen.

    Maar de ‘ever closer Union’, de utopie van de fervente Europeanen, ging veel burgers veel te ver. Voor zo’n closer Union is een Europees ‘wij-gevoel’ onontbeerlijk. De Nederlander, Fransman of Griek moest nu ook ‘Europeaan’ worden.

    In de meeste landen ontbrak dat of was het zwak ontwikkeld. De wil om over de eigen landsgrenzen te kijken was er misschien alleen als men er met de caravan op uitging of op het vliegtuig naar de zon stapte. De referenda over de Europese grondwet werden 15 jaar geleden niet zonder reden een jammerlijke mislukking.

    Dat populisme had zich al eerder breed gemaakt als protest tegen de elite, de experts en het bestuur door technocraten. De familie Le Pen had al jaren een vaste plaats aan menig Franse eettafel. Bij ons in de polder waren Pim Fortuijn en de diverse Leefbaren de spreekbuis van het groeiende ongenoegen. En in Italië hadden ze in Silvio Berlusconi een geheel eigen fenomeen.

    De voedingsbodem voor het populisme werd nog eens extra bemest door de eurocrisis en later de vluchtelingencrisis. Er ontsproten allerlei ideeën over EU-exits waarvan er tenslotte maar een, de Brexit, werkelijkheid werd. Maar corona heeft de kaarten inmiddels opnieuw geschud.

    De EU zit in de tang van twee soorten wantrouwen. Van binnenuit wordt de Unie uitgehold door het wantrouwen tussen Noord en Zuid. Van buitenaf hijgen de populisten haar in de nek.

    De motieven van de populisten mogen verschillen – nooit van zijn leven een transferunie (het Noorden) en ‘zie je wel, ze laten ons barsten’ (het Zuiden) -, het resultaat is hetzelfde. Ze willen er nog sneller vanaf dan voorheen.

    Veel zal nu afhangen van de beteugeling van het wantrouwen tussen de lidstaten. Brussel zal met de zegen van het Noorden de portemonnee trekken. Premier Mark Rutte wil een speciaal coronafonds in het leven roepen. De strenge begrotingsregels worden losgelaten. Het ESM, het noodfonds waar 410 miljard euro inzit, zal leningen garanderen zonder strikte voorwaarden. De Europese Centrale Bank (ECB) trekt 750 miljard uit boven het al bestaande programma om staatspapier van de lidstaten op te kopen. En dit is nog maar een kleine greep.

    Het signaal is niet mis te verstaan: we hebben meer dan genoeg middelen om de crisis te bestrijden. Die coronabonds zijn niet nodig. Alleen, ze zijn nu wel het kristallisatiepunt en symbool geworden van het wantrouwen tussen Noord en Zuid. Als een symbool inzet wordt van een conflict wil dat nog wel eens uit de hand lopen.

    De EU zal corona vermoedelijk wel overleven. Zoals ze alle crises tot nog toe heeft overleefd. Domweg omdat het alternatief nog erger is. Maar het wantrouwen zal verder blijven knagen.

    17 REACTIES

    1. Mijn complimenten voor de heer Hoekstra. Die niet toe wil geven aan het gemarchandeer van de Italianen die van zins zijn te corona-ellende tot in z’n uiterste te misbruiken om hun schuldenlast van het verleden naar de Nederlandse belastingbetaler over te hevelen. Italiaanse politici zijn waarlijk corona-lijkenpikkers. Met in hun kielzog 2 Europese Commissarissen – Frans en Italiaans – die een graantje willen meepikken. “Never waste a ‘good’ crisis.” 🤑
      Gisteren op de NL-tv: een asperge kweker die geholpen wordt met zijn oogst door mensen uit de horeca, nu even werkeloos. Zij vervangen vrijwillig de seizoenarbeiders die wegblijven. Lees vandaag eenzelfde artikel van een kweker in Italie. (Link 2) Ook daar ligt de horeca op z’n gat. Geen Italiaanse horeca-werkloze die er een poot uitsteekt. Want: het is hard werk. Kijk, da’s het verschil in mentaliteit.
      Tja, moet de Nederlandse belastingbetaler daar voor opdraaien?
      https://www.ad.nl/politiek/geen-akkoord-eurogroep-over-steunpakket-van-540-miljard-euro-italie-en-nederland-onwrikbaar~ac74a21d/
      https://www.nrc.nl/nieuws/2020/04/07/in-italie-rotten-de-aardbeien-op-het-veld-a3996130

    2. En nou maar hopen dat Hoekstra inderdaad zijn poot blijft stijf houden:
      https://www.telegraaf.nl/nieuws/1414265067/hoekstra-houdt-poot-stijf-overleg-coronamiljarden-opgeschort
      En Rutte later deze week ook!

      Italië gedraagt zich als een buurman die een veel te duur huis heeft gekocht, nu de hypotheek iet meer kan betalen en dan tegen jou zegt dat jij mee moet betalen aan zijn hypotheek. Onacceptabel!
      Dat Rutte maar goed weet wat hij beter niet kan doen want dat zal hem politiek de kop kosten.

    3. Eindelijk goed nieuws. YouTube staat er vol mee dat de eu gelukkig ontploft. Ga al vast een Nederlandse vlag kopen.

      • En Hendrie maar wapperen met de Nederlandse vlag. En trots dat hij is! Waarom? Omdat hij Nederlander is. Hij kijkt naar het Nederlandse gras. Wat prachtig groen toch. En weet je waarom? Het is Nederlands gras. Wat een prachtige wolk gaat daar. Het is dan ook niet zomaar een wolk maar een Nederlandse wolk. En wat dachten van onze Nederlandse helden uit onze’ Vaderlandse geschiedenis’? Meer hoef je niet te weten. Na dit nationaal narcisme uitbundig te hebben gevierd hangt ten slotte onze broek op onze knieën en moeten we of ons onderwerpen aan de VerenigdeStaten of China.

    4. @Henk, zo is het! Neem als voorbeeld Belgie binnen één land kunnen Vlamingen en Walen
      al sinds decennia politiek en sociaal niet met elkaar samenwerken. Ook in de samenleving en op de werkplekken is de onderlinge strijd en wederzijdse afkeer altijd voelbaar aanwezig!
      Nu, al weer meer dan ‘n jaar aan ‘t ruzie’n over ‘n nieuwe regering.
      Zie, Noord en Zuid Italie’, Idem!
      Zie, Spanje met Catalonie’ , Idem!
      Zie, Oost en West Duitsland, Idem!
      op papier één Natie, maar in de dagelijkse praktijk nog altijd verdeeld.
      En dat is dan steeds nog: Binnen één Natie en met één volk.

    5. Ja Peter, de angst is groter dan ooit dat de Nederlanders (weer) Zuidelijke landen financieel moeten helpen.

      Als dat bestempeld wordt als populistisch, dan heb je gelijk. Maar ik zou het beter vinden om het gewoon Nationalistisch te noemen: Het land eerst, dan maar kijken wat je kan doen voor andere landen.

      Het woord populist impliceerd dat je, ja, Nationalist bent, maar ook dat je geheel tegen het partijen stelsel bent. Een Nexit zou niets te maken hebben met het laatste.

      Trump is een Nationalist, maar is ie ook een populist? Nee dus. Hij is zeker niet tegen het partijen stelsel (in ieder geval, heeft ie het nooit over gehad). De SP in Nederland ook niet.

      Peter, het zou je sieren als je politieke partijen wat beter omschrijft.

      De term ‘Populisme’ is volkomen onduidelijk.

    6. Het zuiden wordt al geholpen wordt door het noorden om geld te kunnen lenen… Tegen zeer lage rentes. Het probleem is dus al opgelost… 🤗 Zonder ECB en EU-fondsen gespekt en gegarandeerd door de noordelijke lidstaten zouden ze het geld alleen kunnen lenen tegen extreem hoge rentes met als gevolg: hoge kosten en een financiële crisis met waarschijnlijk een faillissement. En dan krijg je noodleningen van het IMF met hele zware condities. 🤑
      Hoe kan je – als je al zo geholpen wordt – zo niet tevreden zijn dat je ruzie gaat maken – ja zelfs gaat chanteren – met lidstaten die juist zorgen dat je het financieel kan overleven? Volgt u het nog?
      Het is misbruik maken van een menselijk drama – een pandemie – om toch maar weer die politieke unie te realiseren. Je kan zeggen wat je wil over populisten: maar Eurofielen manifesteren zich in mijn ogen als corona-lijkenpikkers. Ze scheppen moedwillig een politieke crisis. Rupsje nooit genoeg. https://www.telegraaf.nl/financieel/1712249628/europa-blijft-ruzien-over-corona-obligaties

    7. Laat ze evengoed maar uitkijken met die steun aan o.a. Italië, dat niet de helft van het geld alsnog bij de Maffia terecht komt.

    8. Men moet het zuiden de schulden kwijtschelden, zodat ze de mogelijkheid krijgen opnieuw te beginnen met een schone lei. Lees de bijbel er maar op na. Het verhaal gaat over een heer die zijn knecht de schuld kwijtscheld. Helaas schold deze knecht de schuld niet kwijt bij iemand die bij hem schulden had.

      • Laat de Bijbel nou bepaald niet mijn leidraad zijn. Ik ben niet zo van “de andere wang toekeren”.
        Christenen hebben door de eeuwen heen niet gedaan wat de Bijbel zei; in tegendeel. Waarom zou ik dan wel naar de Bijbel moeten leven? Niet dus!

    9. Solidariteit is nou niet iets waar de zuid-EU-lidstaten sterk in zijn; anders hadden ze er wel aan meegewerkt om hun begroting en staatsschuld in lijn te brengen met de EU-eisen.
      Solidariteit is iets dat wederkerig is; van 2 kanten dus en niet alleen een geldstroom van Noord naar Zuid.
      Nee, de overige lidstaten moeten wel solidair zijn met zuid EU maar het omgekeerde, daar doen ze niet aan.

        • Als Rutte en Hoekstra toch akkoord gaan met Euro-bonds, vermomd als Corona-bonds, dan voel ik me verplicht om straks toch weer op FvD te stemmen.
          Ik heb weliswaar mijn lidmaatschap opgezegd maar ik weiger mijn zuurverdiende geld en pensioen aan Z-EU te doneren.

          • Henk, Klaas Knot heeft zover bekend 500 miljard pensioengeld onzichtbaar gemaakt, en de pensioenfondsen gedwongen om daar waardeloos schuldpapier van de zuid Europese landen op te kopen.
            Als we snel de bietenbrug op willen voor een stel landen die alleen feest hebben gevierd moeten we gewoon in de EU blijven, blijkbaar ben ik een populist omdat ik liever een Nexit gisteren hebt dan morgen. Weg wezen uit de ongekozen mannenclub.

            • Ton, de meeste populisten zijn mensen met gezond verstand, in tegenstelling tot de wereldvreemde leden van GL, D66 etc.
              Met extreme denkbeelden of Nazisme heeft dat helemaal niets te maken.
              Heel veel extremisten vindt je in Linkse kringen; wie het niet met ons eens is moet kapot is hun lijfspreuk.

    Comments are closed.