Daar heb je hem weer, de gekozen burgemeester

    3
    318

    Leestijd: 2 minuten.

    D66 heeft haar kroonjuwelen begraven, maar het kersverse Tweede Kamerlid Rob Jetten brengt ze weer naar het daglicht.

    Bestuurlijke vernieuwing was ooit het doel van de oprichter van zijn partij, Hans van Mierlo, maar de (wets-)voorstellen om dat te bereiken zoals die voor een districtenstelsel of referenda haalden het niet. Het leidde zelfs tot de Paascrisis in 2005, toen minister Thom de Graaf van D66 aftrad. Zijn wetsvoorstel om de benoeming van de burgemeester uit de grondwet te halen, en zo het pad te effenen naar een gekozen burgemeester, behaalde niet de benodigde meerderheid van twee derde in de Eerste Kamer. De crisis werd bezworen, maar D66 stopte de bestuurlijke vernieuwing in een diepe la.

    Daar is het nou weer uit. In 2013 ondernam D66 Tweede Kamerlid Gerard Schouw een nieuwe poging. Hij kwam met een initiatiefwetvoorstel waarbij opnieuw werd voorgesteld om de benoeming van de burgemeester uit de grondwet te halen. Toen stemden in de Tweede Kamer alleen SGP en ChristenUnie tegen. In de Eerste Kamer werd het met 48 (van de 75) stemmen aangenomen.

    Rob Jetten neemt nou het stokje over. Hij heeft het voortouw genomen om een meerderheid van twee derde te halen in de Tweede Kamer, waarna het voorstel ook twee derde van de zetels zal moeten halen in de senaat. Daarmee wordt de gekozen burgemeester mogelijk. Na de grondwetswijziging is een nieuwe wet nodig om de gekozen burgemeester daadwerkelijk in te voeren. En daarover is het laatste woord nog lang niet gezegd. Zo was de PvdA eerder niet voor een door de bevolking gekozen burgemeester, maar voor een door de gemeenteraad gekozen burgemeester.

    Tot dusver wordt de burgemeester benoemd door de Kroon. Het komt erop neer dat kandidaten solliciteren en dat de Commissaris van de Koning een voordracht doet aan de gemeenteraad. In een besloten beraad wordt dan een keuze gemaakt. De procedure komt dus dicht bij het kiezen van de burgemeester door de gemeenteraad, maar staat in de kwade reuk van achterkamertjespolitiek. Dat wekt ergernis bij de bevolking. Sommige gemeentes gingen over tot een raadgevend referendum om de bevolking te laten kiezen uit twee kandidaten. De opkomst viel tegen, en de wetgever schrapte de mogelijkheid van zo’n referendum zonder dat dit leidde tot veel protest.

    Voor Rob Jetten is het een kwestie van principes. Nederland is een van de laatste landen in Europa waar de burgemeester nog wordt benoemd. In een democratie gaat het niet alleen om het kiezen van personen, maar ook om het afzetten: In een democratie moeten we ook een burgemeester kunnen beoordelen op zijn prestaties.

    3 COMMENTS

    1. Bert van der Meer,
      Ook ik ben blij met de benoeming van de Burgemeester door de kroon. Ik ben het eens met Jan.

    2. Er wordt veel gesproken over de toekomst van het burgemeestersambt. Een proces is in gang gezet om de benoeming uit de Grondwet te halen. Willen we een door de inwoners rechtstreeks gekozen burgemeester? Dit onderwerp komt bij de formatie vast weer aan de orde. De vraag is welk probleem we oplossen bij een rechtstreekse verkiezing door de bevolking. Uit onderzoek blijkt dat een burgemeester juist wordt gewaardeerd vanwege onpartijdigheid, bindend vermogen tussen de vele politieke verschillen en verbinding met de burgers. Bij een rechtstreekse verkiezing door de bevolking zullen de diverse kandidaten zich moeten profileren. Waarop? Vlotte babbel of mooi gezicht? In de praktijk zal men willen weten hoe de kandidaat-burgemeester plaatselijke problemen denkt op te lossen. En dan begeeft hij/zij zich in het plaatselijke politieke vaarwater en maakt daarbij op voorhand bepaalde keuzes. De raad als hoofd van de gemeente kan die keuzes echter “om zeep” helpen en de burgemeester staat dan in zijn hemd. Rechtstreekse verkiezingen zouden, hoe we het ook wenden of keren, invloed hebben op de onafhankelijke positie van de burgemeester. Ook de verhoudingen binnen het gemeentebestuur zouden dan veranderen. Bij een rechtstreeks mandaat van de kiezers, vermindert ook de invloed van de gemeenteraad op de burgemeester. En ook wethouders komen in een andere positie te staan. De lokale democratie is hier totaal niet mee gediend. Ik hoop dat burgemeesters nog lang door de Kroon worden benoemd. Een onafhankelijke en boven de partijen staande positie is zeer gewenst en een groot goed.

    Comments are closed.