Dag 118

    8
    382

    Leestijd: 2 minuten.

    De onderhandelaars in de kabinetsformatie zijn begonnen aan hun tweede en alweer laatste kruistocht in spijkerbroek. Vanochtend meldden de leiders van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zich informeel gekleed en monter in het Johann de Witt-huis bij informateur Gerrit Zalm voor een gesprek over… tja, dat mogen we niet weten.

    Gisteravond sloten de meesten van hen hun samenzijn af met een dinertje in een restaurant in de chique Javastraat, niet ver van de plek waar ze de hele dag bijeen gezeten hadden. Of er in het Johan de Witt-huis knopen waren doorgehakt, wilden ze niet kwijt. Maar volgens Zalm was er ‘hard gewerkt’ en is de sfeer ‘goed’. Wanneer er een nieuw kabinet aantreedt, kon de informateur nog niet zeggen. Maar dat dat gezegende moment ooit gaat aanbreken staat vast, zo mochten verslaggevers die de moeite hadden genomen daarnaar te informeren van hem opschrijven.

    Het doen van zinledige mededelingen is een ritueel dat in elke kabinetsformatie terugkeert, maar deze keer duurt het allemaal wel erg lang. Alle formatieclichés zijn inmiddels al vele malen gebruikt. Zo vaak dat je ze niet meer kunt opschrijven zonder in zenuwachtig giechelen uit te barsten. En nooit, maar dan ook werkelijk nooit, valt er eens iets inhoudelijks te noteren. Alleen als een formatie mislukt, zoals nu tweemaal met GroenLinks, wordt er een beetje uit de school geklapt over de schuldvraag.

    Dat was in het verleden toch echt anders. In 1977, tijdens de monsterformatie die uiteindelijk zou leiden tot het eerste kabinet-Van Agt, lag de inhoud van haast elke bespreking meteen op straat. En in de jaren negentig, toen Paars I en Paars II tot stand kwamen, kon de oplettende nieuwsconsument vrijwel van dag tot dag volgen wat er aan de onderhandelingstafel werd bekokstoofd. Op het moment dat de eerste paarse besprekingen in 1994 aanvankelijk mislukten, hadden alle bezuinigingsvoorstellen, inclusief de bijbehorende bedragen, tot achter de komma in de krant gestaan.

    Na de eveneens zeer open formatie van Balkenende I – met CDA, LPF en VVD – besloot men het roer om te gooien. Vooral in 2012, bij de vorming van Rutte II, ging de deur hermetisch op slot. Wat dat voor effect had is bekend: na afloop voelden de regeringsfracties VVD en PvdA zich overvallen door alle spijkerharde afspraken die aan de onderhandelingstafel waren gemaakt en werd in de achterbannen van deze partijen moord en brand geschreeuwd.

    Maar in 2012 was er tenminste snel een kabinet. Nu zijn we al bijna vier maanden bezig en we weten nog helemaal niets, zelfs bij benadering niet wanneer er eindelijk een regeerakkoord ligt. Is het wel verstandig de boel zo pot- en potdicht te houden?

    8 REACTIES

    1. Er moet een aantal dingen beter aan het politieke stelsel in Nederland:

      1. Demissionaire ministers en staatssecretarissen mogen nu ook de Tweede Kamer in, zie bijvoorbeeld Lodewijk Asscher. Dit druist mijns inziens in tegen de scheiding der machten. Die stelt dat de controlerende en de uitvoerende macht (respectievelijk Tweede Kamer en de regering) gescheiden moeten zijn.

      2a. Ons systeem is onvoldoende beschermd tegen versplintering. In theorie is het mogelijk dat 150 partijen 1 zetel halen. Om deze chaos te voorkomen, stel ik voor een zeteldrempel van 5% van de zetels voor. Partijen die tenminste 1 volle zetel halen, maar niet de kiesdrempel halen, mogen zelf aangeven naar welke partij in de Kamer de zetels wel gaan. Dit leidt in mijn ogen ertoe dat partijen hun ideeën en de financiering ervan beter overdenken.

      2b. In plaats van hetgeen voorgesteld bij 2a, zou ook gedacht kunnen worden aan het herinvoeren van een districtenstelsel. Dit zorgt ervoor dat Den Haag meer voeling krijgt met de regio’s buiten de Randstad. Dat zal op haar beurt wellicht leiden tot meer vertrouwen van burgers in de politiek. Bovendien is er bij dit voorstel geen enkele restzetel.

      3. De burgers hebben vrij weinig invloed op de totstandkoming van een nieuw kabinet. Deze invloed beperkt zich vooralsnog tot het stemhokje, maar hoe meer versplintering, hoe minder invloed de kiezers hebben. Deze invloed zou je kunnen vergroten door na verkiezingen voor de Kamersamenstelling ook coalitieverkiezingen te organiseren. Hierbij moet de kiezer kiezen uit coalities die voorzitters van Kamerfracties zelf hebben voorgesteld..

    2. Beste Jeroen, beste Petra,

      Hartstikke fijn dat jullie reageren. Zo kunnen we op een
      positieve manier gestalte geven aan een mogelijk objectief
      maatschappelijk debat. Het proberen waard, vind ik!
      Natuurlijk Jeroen, heb je gelijk met wat je boven schrijft.
      Alleen ik vind het de taak van alle!! politici om een wereld
      te scheppen, waarin alle Nederlanders gelukkig kunnen zijn.
      Dat is wat anders dan tegenstellingen aanscherpen of meer
      dan onnozele compromissen sluiten. Als de heren in Den Haag
      daar niet toe in staat zijn, moeten ze een ander baantje zoeken.
      Beste Jeroen, als ik zie wat in Amerika gebeurd is, ben ik niet
      zo voor een direct gekozen president. Wat een drama!!
      En Petra; je hebt volkomen gelijk met jouw opmerkingen over
      PVV en FvD. Het probleem bij deze partijen is in mijn ogen dat
      hun kritiek wel terecht is. Maar vraag je deze partijen naar de
      oplossingen voor alle problemen, blijft het oorverdovend stil.
      Leuk dat jullie gerageerd hebben. Blijven doen. Graag.
      Bert.

    3. Beste Bert en Martin,
      Rechts staat pal achter de EU omdat het de belangen van multinationals behartigt. Wellicht denken jullie dat D66 en PvdA linkse partijen zijn maar dan zien jullie toch het rechtse stemgedrag van deze partijen over het hoofd. PvdA is alleen links in verkiezingstijd.
      De SP is een echt linkse partij en is als een van de weinige partijen van meet af aan kritisch geweest ten opzichte van de EU. Wilders stapte in de VVD op een moment dat hij toch kon weten dat deze partij achter de EU stond en de gulden inwisselde voor de euro. Inderdaad waren VVD’ers verantwoordelijk voor het te goedkoop verkopen van de gulden.
      En waar was Wilders toen de SP allang voor Fortuyn opmerkte dat er problemen waren met de integratie van mensen van buitenlandse afkomst? Uitspraak Wilders: ‘Er is niets mis met de islam’.
      En FvD? Ik heb hun programma gelezen en acht ja, hartstikke leuk. Ik heb ze per e-mail gevraagd hoe ze hun fraaie plannen dachten te financieren (zoals onderwijs naar Fins model) omdat ze tegelijkertijd de belastingen voor vooral de beterbetaalden omlaag willen brengen. Antwoord: ‘Daar moeten we nog over nadenken’. FvD huldigt dus het: ‘eerst wat roepen en dan pas nadenken’. Ach, daar is Wilders ook ver mee gekomen, moeten ze bij FvD hebben gedacht.
      Zucht.

    4. Algemeen belang of partijbelang??
      Zo langzamerhand begin ik eea te begrijpen van wat
      er gebeurt achter de gesloten gordijntjes bij het for-
      matieproces. Alle partijleiders proclameren bezig te
      zijn voor het algemeen belang van alle Nederlanders.
      In de praktijk zijn ze allen alleen maar bezig voor hun
      eigen achterban. Hun kiezers moeten het dus echt even
      beter krijgen in de komende jaren, dan al die dombo’s
      die op een andere partij hebben gestemd. Logisch toch?
      En daarom verlopen de besprekingen zo traag en moei-
      zaam; wie van de burgers gaat er de komende jaren op
      vooruit en welke eenzame zielen zijn weer eens de klos?
      Kijk, en dat mogen wij burgers dus niet weten. Vandaar
      al dat stiekeme gedoe. Alles gaat niet om ons Nederlanders,
      het algemeen belang, zodat ieder er beter van wordt. Maar
      om het “eigen” kiezersvolk. Een ding is in ieder geval zeker.
      Dan hebben ze aan Gerrit Zalm een goede informateur. Die
      heel vermogend Nederland voor zeker tien procent heeft op-
      gelicht bij de overstap van de gulden naar de euro, zoals hij
      zelf na bijna zeven jaar heeft toegegeven. Of waren we dat al
      weer vergeten? Reactie? Graag!
      Bert.

      • Maar Bert, wat is dan het algemeen belang? Ik denk nou juist dat de meningen daarover verdeeld zijn. Naar gelang je mening over wat goed is voor het algemeen belang heb je op een partij gestemd die daar hetzelfde over denkt. Logisch toch dat die partijen vervolgens hun standpunten, waarvoor kiezers op hen gestemd hebben, proberen te verwezenlijken?

        Voorbeeld: Dat vrijwillig levenseinde waar nu veel om te doen is. Een aanzienlijke groep mensen in Nederland is hiervoor, een andere grote groep is ertegen. Allebei met valide redenen, vind ik. Maar dan zou het toch raar zijn als D66 of CU zegt: Prima, voor het “algemeen belang” binden wij in, en geven we de andere partij 100% de zin? Want dan verloochenen ze hun kiezers.

        Ik snap je frustratie, want het duurt allemaal inderdaad wel lang, maar ik denk dat je nu iets té cynisch bent.

        Wel denk ik dat gezocht moet worden naar een systeem waarin zo’n lange, niet-transparante periode van handjeklap voorkomen wordt. De beste oplossing lijkt mij nog altijd om een premier direct te verkiezen, zodat hij/zij (rekening houdend met de uitslag in de tweede kamer natuurlijk) een ministersploeg samen kan stellen. Het primaat voor nieuwe wetgeving komt daarmee meer bij de tweede kamer te liggen.

    5. Ik gok op het volgende scenario.
      De vorige mislukte poging met GroenLinks liet uiteindelijk een stuk na over migratie waar GroenLinks niet mee akkoord kon gaan – maar dat vermoedelijk wel de basis zal vormen voor deze deze poging.
      Deze poging laat uiteindelijk een stuk na over immateriële kwesties, waar de CU toch niet mee akkoord zal gaan. Maar dat zal dan, samen met het stuk over migratie, wel de basis vormen voor de derde een laatste poging: met de PvdA.

    6. De gezellige formatiebesprekingen zitten potdicht. Er sijpelt niets naar buiten. Maar ook deze formatie zal vroeg of laat op niets uitdraaien. Iedereen, van links tot rechts, probeert met man en macht nieuwe verkiezingen buiten de deur te houden. Want stel je voor, dat FvD…. of PVV…..
      De PVV mag als 2e partij van ons land niet mee-onderhandelen, er wordt niet eens met ze gepraat, want de PVV wil geen islamisering en geen EU. En daar moet ons mooie Nederland niets van hebben.
      Toch lijkt de hele EU één grote mislukking. Iedere keer weer opnieuw. Niet voor Merkel, Macron, Juncker, Tusk, Verhofstadt, van Baalen, Timmermans, Rutten, Pechthold en vele andere eurofielen. Maar wat heeft de EU u en mij gebracht, de belastingplichtigen, arbeiders, modale werknemers, gepensioneerden…… De gulden is/was zwaar ondergewaardeerd en volgens Zalm – de huidige informateur van het filosofisch politieke kwintet – moeten we blij zijn met de euro: niet meer wisselen tijdens vakanties. Sparen kunnen we niet meer. Alles wordt wel (soms fors) duurder. Inkomens gaan niet meer omhoog, vaste lasten zoveel temeer; jawel, topsalarissen blijven (meestal fors) stijgen, want aan de top bepalen ze zelf de salarissen, hebben daar geen CAO. Vaste banen zijn er niet meer; zou ”niet meer van deze tijd zijn”. Onze welvaatsvaste en geïndexeerde pensioenen blijven al vele jaren op de nullijn staan en we mogen blij zijn dat we nog pensioen krijgen en (voorlopig!) niet meer gekort worden. Dat laatste is overigens helemaal niet toegestaan voor pensioenen die al zijn ingegaan, maar daar heeft de elite geen boodschap aan. Werkenden kunnen nauwelijks (voldoende) pensioen opbouwen, maar zijn wel verplicht premie te betalen. En dan wil europa, de EU, de hele pensionering op de schop gooien. In de Nederlandse kabinetsformatie is met daar ook druk mee bezig. Buiten het gezichtsveld van iedere burger. Dekkingsgraden zouden een buffer moeten vormen voor huidige en toekomstige pensioenen. De huidige gepensioneerden hebben 40 jaar lang 1,75% pensioen opgebouwd; uitgesteld loon. Toekomstig gepensioneerden krijgen nagenoeg geen gelegenheid een behoorlijk pensioen op te bouwen door gebrekkige arbeidsomdatndigheden met steeds weer terugkerende periodes met ww en bijstand, om daarna weer van voor af aan te beginnen. De pensioenreserves zijn sinds 2007 – ondanks crisis – verdubbeld door wereldwijde beleggingen met miljarden aan winsten. Dáár spreekt de elite niet over. Ze wéten het wel. Ook spreekt de elite niet over het feit, dat VVD, PvdA, D66 en GL ervoor hebben gezorgd, dat onze zeer vermogende pensioenen, ons uitgesteld loon, onze welvaartsvaste en geïndexeerde oudedagsvoorzieningen via een blikdemaktie middels wetgeving onder toezicht van Brussel zijn gesteld. En dáár weten ze er wel weg mee: Frankrijk en vooral zuidelijke EU-lidstaten hebben nagenoeg geen pensioenvoorzieningen. Europarlementariërs – u weet wel, de heren en dames, die iedere maand al ruim € 4000 alleen al aan onkostenvergoeding binnen harken naast zéér riante inkomens – die Europarlementariërs komen vele miljarden aan pensioengeld te kort en laat nou Nederland een van ‘s-werelds beste pensioenstelsels in huis hebben……Europa wil de pensioenen in de hele EU gelijk trekken. Daar gaat ons “uitgestelde loon” en het al moeizaam gespaarde pensioen voor toekomstig gepensioneerden. Blij dat we bij de EU “mogen” (of moeten) zijn? Blij dat we geen enkele gelegenheid meer krijgen uit de klauwen van het EU-monster uit te komen? De EU wordt zó achterbaks dichtgetimmerd, dat het (bijna) onmogelijk is daar nog onderuit te komen. Hadden we het maar bij Benelux en EEG gelaten, dan was de economie zeker in Nederland al vele malen sterker geweest en dáár hadden we dan allemaal – ook u en ik – de vruchten van kunnen plukken. Met een mooie spaarrente, goede en vaste inkomens (ook voor lagere en die van Jan Modaal), welvaartsvaste pensioenen en ga zo maar door……
      Deze toekomst is niet weggelegd mochten VVD, CDA, D66 en CU de formatiebesprekingen overleven. Helaas.

      • Even reageren, Martin.
        Knap stuk werk, jouw artikel. Heel mooi samengevat
        wat de meeste Nederlanders vinden en denken.
        Het blijft toch jammer dat eurofiele politici via onze
        linkse pers altijd weer hun politieke idealen kunnen
        proclameren en dat “gewone” Nederlanders voor de ge-
        volgen opdraaien en knarsetandend thuis op de bank
        zitten. Maar hoe doorbreek je deze situatie. Weet jij het?
        Bert.

    Comments are closed.