Dag 125

    5
    401

    Leestijd: 1 minuten.

    Als VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie een kabinet vormen wordt dat een verstandshuwelijk, zo hoor je vaak denigrerend zeggen. Maar die kritische toon is niet terecht. Elke politieke coalitie is immers een verstandshuwelijk. Als de verschillen zo klein waren dat de partijen uit pure liefde gingen samenwerken, konden ze net zo goed fuseren.

    “We buigen niet naar links en we buigen niet naar rechts,” zei CDA-leider Dries van Agt in de jaren zeventig. Maar eigenlijk deden het CDA en zijn voorgangers KVP, ARP en CHU niet anders. Nu eens regeerden ze met de PvdA, en bogen ze dus naar links, dan weer met de VVD, en dan was rechts aan de beurt. In centrumlinkse coalities gingen de christendemocraten voor het tegenwicht wat naar rechts hangen, in centrumrechtse een beetje naar links. Zodat het soms nog vrij moeilijk was de verschillen aan te wijzen in het beleid van al die kabinetten die vanaf de Tweede Wereldoorlog tot midden jaren negentig tot stand kwamen. Veel sociale wetten (bijstand, Wet sociaal minimum) verschenen in het Staatsblad onder het bewind van centrumrechts, terwijl zuinigheid en vlijt regeerden in de centrumlinkse kabinetten-Drees in de jaren vijftig.

    In 1994 trad het eerste paarse kabinet (PvdA, VVD, D66) aan. Dat leek toen een trendbreuk. Maar bij nader inzien kun je daar vraagtekens bij zetten. Paars was in feite links, rechts en centrum tegelijk en het beleid veranderde nauwelijks. Rutte II, waarin alleen VVD en PvdA samenwerkten en D66 niet meedeed, zou je kunnen betitelen als links en rechts zonder centrum. Maar dit kabinet had zonder steun van een reeks middenpartijen uit het oppositiekamp de eindstreep niet gehaald.

    Hoe zal Rutte III de geschiedenis ingaan? De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is overwegend centrumrechts. Al zal D66 niet blij zijn met die kwalificatie, want het beschouwt zichzelf zoal niet als links, dan toch op zijn minst als progressief. En de ChristenUnie is op terreinen als milieu, asielbeleid en sociaaleconomisch beleid eerder links dan rechts of centrum

    Veel zin heeft al die etikettenplakkerij niet. In een politiek systeem als het Nederlandse dienen altijd compromissen te worden gesloten. En is er dus altijd sprake van een ‘moetje’.

    5 REACTIES

    1. Een moeilijke bevalling.
      Een moeilijke bevalling, deze formatie-poging. En of het
      kindje ooit geboren wordt weten de onderhandelaars nog
      steeds niet, want over de moeilijke onderwerpen; daar is
      men nog niet uit. Dit meldde Ron Fresen gisteren bij de NOS.
      Wel, een aantal financiële plannetjes worden dan tijdens de
      vakantie van de leiders aan het Centraal Planbureau voor-
      gelegd ter doorrekening van de gevolgen daarvan.
      Maar wat gebeurt er als het CPB de plannetjes “afschiet”?
      In mijn ogen schiet eea dus voor geen meter op. Enige cm’s
      misschien. Dat de onderhandelaars nu even aan vakantie is
      wel duidelijk. Veel wijsheid wordt nu niet meer ten tonele ge-
      bracht. En dat is bij een formatie toch wel essentieel, lijkt mij.
      In augustus dus maar weer verder. Ik heb niet veel hoop meer.
      Als dit gerommel en geklungel nog verder doorgaat, wie kan dan
      eigenlijk ingrijpen? Is dat de tweede kamer of toch misschien onze
      koning Willem-Alexander in het landsbelang?
      Aan goede wil ontbreekt het de onderhandelaars misschien niet;
      echter in mijn ogen wel aan verantwoordelijkheidsgevoel. Zet nu
      alle paradepaardjes van de eigen partijpolitiek eens opzij, en ga
      ons land regeren. Daar bent u toch voor gekozen. Zoek anders een
      ander baantje. Eerst maar op vakantie en de bevolking weet na 125
      dagen nog steeds niets. Nederland een open democratie? Lachen toch?

      • Het aardige van politieke programma’s, paradepaardjes als je wilt, is dat de partij die ze uitdraagt ervan uitgaat, dat dát nu juist de maatregelen zijn waar in Nederland prioriteit aan moet worden gegeven. Je kunt daarom van geen enkele partij verwachten dat ze nu juist daarvan afscheid gaan nemen. Want dan zouden ze geen knip voor de neus waard zijn. Daarom blijft de PVV anti-moslim, SP blijft expliciete focus houden op de lager bedeelden, de VVD houdt aandacht voor de diverse economische belangen, voor de PvdD blijven de dieren voorop staan. En dat is allemaal ook heel goed, al is het wel de bedoeling dat er iets gezamenlijks ontstaat met een voldoende meerderheid. Maar paradepaardjes verlaten zal nooit gebeuren, het zijn namelijk de bestaansredenen van een partij. Precies daarom haakte GL af, wil D66 eigenlijk niet met de CU en doet de SP niet mee.

    2. Beste Piet,
      Even reageren op jouw opmerkingen over de bedrieglijke
      scheidslijn tussen links en rechts in Formatiedagboek 124.
      Eigenlijk ben ik het best wel met jou eens, maar of de keuze
      van de kiezer daar gemakkelijker door wordt, vraag ik mij af.
      Ik heb in mijn leven nooit op het CDA gestemd. Waarom niet?
      Je wist nooit of ze gingen regeren met de VVD, dan waren ze
      de linkse vleugel, of met de PvdA, dan waren ze de rechtse
      vleugel. Dat was ten tijde van de CHU (rechts) en de ARP (links)
      veel gemakkelijker. Ik stemde dan toen op de CHU, als Christen.
      Maar lees nu eens bovenstaande artikel. Men blijft echt denken in
      links en rechts, omdat dit zo gemakkelijk is. Een verstandshuwelijk
      tussen links en rechts is niet van deze tijd. En hoeft ook niet slecht
      te zijn. Alleen je ziet wel wat er is gebeurd met het aantal zetels
      van de PvdA als je met de VVD in Rutte II hebt gezeten en onder de
      dictatuur van onze minister-president het beleid geen sociaal, links?
      gezicht meer kan geven. Ook het CDA en D66 zullen gaan “bloeden”
      met zetelverlies bij de volgende verkiezingen. Daar ben ik van over-
      tuigd. Als ze dat nu al niet inzien, zijn ze echt erg dom. Waarom?
      Rutte belooft altijd van alles. Maar als omstandigheden veranderen,
      zijn zijn beloftes niets meer waard. Of zijn we dat al weer vergeten.
      De enige die dat duidelijk gezegd heeft is onze vriend Roemer, en
      daarom wil hij ook niet met de VVD regeren. Hij heeft gelijk. Zelfs
      afspraken in een regeeraccoord zijn voor Rutte niet heilig. Zoals
      Wilders al vaak zei: welke Nederlander gelooft nog in u?? Helaas is
      men dat kennelijk al gauw weer vergeten na het kabinet Rutte II.
      Bert.

      • Het gaat er m.i. niet om het de kiezer gemakkelijk te maken bij het kiezen. En het z.g. gemak van de begrippen links en rechts is maar schijn, want wat stellen die begrippen voor. Dit voorjaar werd er in de pers naast links/rechts ook geschreven over progressief/conservatief. Ik dacht altijd, dat dat synoniemen waren van links en rechts, niet dus.
        We moeten m.i. naar een politieke ordening, die enerzijds duidelijker onderscheidt (misschien wordt kiezen dan toch wat eenvoudiger) , maar tegelijkertijd toch ook samenwerking mogelijk maakt.

        • Hoe moet die ordening eruitzien dan? Is de massa niet simpelweg gewend om in tegenstellingen te denken?

    Comments are closed.