Dag 15

    0
    328

    Leestijd: 1 minuten.

    Het is al meer dan twee weken geleden dat de verkiezingen plaatsvonden, maar morgen gaat de kabinetsformatie dan toch echt beginnen. VVD, CDA, D66 en GroenLinks starten dan met hun inhoudelijke onderhandelingen. Die moeten nog voor de zomer uitmonden in een regeerakkoord, verwacht informateur Edith Schippers.

    Schippers wil elke week de media bijpraten over de voorgang, maar waarschijnlijk zal ze zich vooral beperken tot vage mededelingen als “de cirkels worden kleiner” en “er breekt nu een cruciale fase aan”. Op details zal ze slechts zelden ingaan en dan alleen nog als ze daar door perspublicaties toe wordt gedwongen. Bij kabinetsformaties is “radiostilte” het parool. Onderhandelen doe je achter gesloten deuren, dat lukt niet als heel Nederland je voortdurend op de vingers kan kijken.

    Toch is de radiostilte niet altijd even strikt. Bij formaties in de jaren negentig werd er behoorlijk veel gelekt. Dat was ook mogelijk doordat de onderhandelaars grote delen van hun fractie bij de besprekingen betrokken. Fractiespecialisten mochten in subgroepjes bouwstenen aandragen voor het toekomstige regeerakkoord. En hoe meer personen op de hoogte zijn van wat er speelt, hoe makkelijker het voor journalisten wordt om aan informatie te komen.

    De laatste jaren vonden kabinetsformaties echter steeds meer in beslotenheid plaats. In 2006 weken de partijen uit naar het verre Beetsterzwaag om de lastige media te ontlopen. In 2012 wisten alleen de twee informateurs, de twee onderhandelaars en hun twee secondanten echt wat er speelde. De toekomstige coalitiefracties werden zelfs op hoofdlijnen nauwelijks bijgepraat, laat staan dat de achterbannen van de twee partijen werden “meegenomen” in het proces.

    De formatie van 2012 voltrok zich in recordtijd, maar al snel traden de nadelen aan het licht. Het regeerakkoord was nog geen week oud toen het alweer moest worden bijgesteld. De gemaakte afspraken over de inkomensafhankelijke zorgpremie bleken binnen de VVD onacceptabel. En hoe de PvdA-aanhang dacht over het regeerakkoord is bij de afgelopen verkiezingen wel gebleken.

    De verwachting is dan ook dat de komende onderhandelingen ietsje opener zullen zijn dan 4,5 jaar geleden. Media-onthullingen zijn vervelend voor de vier partijen aan tafel, maar zij kunnen het zich ook niet permitteren hun electoraat steeds voor voldongen feiten te plaatsen. Zeker niet nu de onderlinge verschillen nog groter lijken dan bij de besprekingen voor Rutte II.