Dag 196

    8
    374

    Leestijd: 2 minuten.

    Zo eensgezind als de toekomstige oppositie dinsdag was in de debatten over het eigen risico, zo verdeeld was zij woensdag. Er werden dinsdag al waarschuwingen geuit aan het adres van de beoogde coalitie. De vier onderhandelende partijen zouden met vuur spelen door de toekomstige oppositie niet tegemoet te komen. Een krappe meerderheid van één zetel in de Tweede Kamer én in de Eerste Kamer zou de nieuwe regering kwetsbaar maken, als de oppositie maar een vuist maakt. Dat werd zichtbaar bij stemming over amendementen, die het niet haalden: 74 voor en 76 tegen.

    Maar van een vuist was woensdag geen sprake in het debat over het bindend referendum. Renske Leijten van de SP ging er al meteen met een gestrekt been in. Ze verweet niet alleen D66, maar ook PvdA en GroenLinks te handelen in strijd met de grondwet. Deze partijen hadden het initiatief genomen voor een bindend referendum, maar nu de betreffende wijziging van de grondwet bekrachtigd dient te worden, trekken ze hun handen ervan af. Voor SP-Kamerlid Ronald van Raak reden om het stokje over te nemen en de wet alsnog te verdedigen.

    De reden waarom D66, GroenLinks, en PvdA niet meer achter het bindend referendum staan, is simpel. De leden van die partijen waren tijdens de congressen over de verkiezingsprogramma’s tegen. De gang van zaken rond het raadgevende Oekraïnereferendum had hen de ogen geopend. De initiatiefnemers van dit referendum gaven toe dat ze een dubbele agenda hadden door te zeggen dat het eigenlijk ging om een uitspraak van het volk tegen de Europese Unie. Daarna ontpopten voorvechters voor het referendum zich als baantjesjagers. Jan Roos ging in zee met zetelrovers van de PVV in een vergeefse poging om een Kamerzetel te bemachtigen. Jan Dijkgraaf begon een eigen, eveneens kansloze, partij na een vergeefse sollicitatie bij 50PLUS. Voor Thierry Baudet was het wel een opstapje naar het parlement.

    De tegenstanders van het correctief referendum zouden hen dus dankbaar moeten zijn, maar kunnen er ook de schouders over ophalen. VVD, CDA, ChristenUnie en SGP zijn al langer tegen een bindend referendum en zij zijn samen goed voor 60 zetels in de Tweede Kamer. Dat is genoeg om het bindend referendum tegen te houden, want daarvoor is een meerderheid van twee derde nodig.

    Het bindend referendum is daarmee van de baan. Net als in 1999 tijdens de Nacht van Wiegel. De prominente VVD’er onttrok zich aan de fractiediscipline door in de Eerste Kamer een beslissende tegenstem uit te brengen. Hij zei om principiële redenen tegen een bindend referendum zijn in een vertegenwoordigende democratie. Dat leidde tot een ministerscrisis.

    Nu wordt de soep niet zo heet gegeten. VVD, CDA en ChristenUnie kunnen als beoogde regeringspartners gerust achterover leunen. Voorlopig althans. Het zal weer jaren duren voor er een nieuw wetsvoorstel komt voor een bindend referendum, want dat dat er komt staat wel vast. Uit onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de Nederlanders wel voor een bindend referendum is. En dat is koren op de molen van vooral de PVV en het FvD van Baudet. En van de SP. Van Raak sprak zelfs over een ‘strijd met de kiezers’.

    Intussen kunnen we wachten op nog een debat waarvan de uitslag van te voren vaststaat. De Tweede Kamer wil wachten met stemming over een bindend referendum tot de nieuwe regering is aangetreden.

    8 REACTIES

    1. @ Iedereen

      Parlementaire democratie in vroegere eeuwen geboren, wat kan ik u melden, wat u kan bekoren?
      Mijn Nederland, in moderne innovatieve tijden, heeft voorwaar een historische kans gemist.
      Ik weet het, ik hoor u vragen, wat is er gebeurd, met die jonge generatie met dat prachtige vuur creativiteit en hoop van de jaren 66, amper 50 jaar geleden.
      Het spijt u te zeggen, er is weer een kroonjuweel gewist…
      Juist de eurofielen met de mond altijd beleden, meer Europa, meer democratie, zijn helaas nu nationaal gebleken, toch bange demofoben..
      Zij vroegen de mening van het volk…
      In referendum over Europa maar kregen niet wat ze wilden horen.
      Nu zijn hun democratische aspiraties weg.
      De kroon der democratische juwelen, hebben hun partijleden, weggestemd.
      Maar niet iedereen legt zich daarbij neer! Juist de partijen tegen meer Europa hebben de toorst van de jaren 66 overgenomen. Ja, is het niet frappant? Zij zijn het nu die luisteren naar het volk, de populisten, zij zijn nu uw nieuwe Geuzen.
      Het stelt het volk voor eerlijke keuzen.
      Maar Europa wil het niet…
      Eurofielen, demofoben, zonder Europa redden ze het niet.
      Maar wees gerust…
      In slaap gesust..
      Zij zijn het nu die zeggen u belangen te weten behartigen…
      De wereld is moeilijk, gevaarlijk en complex.
      Referenda zijn te simpel en veel te oprecht!
      Geloof me, zeggen ze, zonder nationale soevereiniteit, als Europeaan, als wereldburger geboren, hoeven uw kinderen niet te kiezen…
      Er zal voor u gekozen worden..
      Het is ‘slechts’ een vorm..
      Het niet wat de populisten zeggen, een demofobe-eurocratie…
      Wij noemen netjes als altijd…
      Een parlementaire democratie.
      Aldus hebben wij, voor en namens u, in alle wijsheid besloten..
      Nee, u kunt er niets over zeggen, die keuze krijgt u niet.
      Wij zijn democraten tegen referenda!
      O, maar een meerderheid is voor?
      Zegt de auteur dat in zijn stuk, hierboven beschreven?
      Welke meerderheid?
      Welke partijen?
      O, het volk, tja..
      Ach..
      Zucht..
      U moet nu eenmaal luisteren naar parlementaire meerderheden..
      Die van het volk tellen niet..
      Dat is nu de ware democratie.
      En weet u, geuzen zijn populisten van oude tijden.. Dat is toch… Een beetje.. Ouderwets en nationaal gedoe…
      Zoiets als uit de jaren 60 van de vorige eeuw en u ziet nu wat voor lot die democratische innovatie is beschoren.
      Het is jammer, ik weet, maar slechts voor u.
      U is het volk..
      Wij de parlementaire democraten..

      • Inderdaad Ronaldo, D66 laat de kroonjuwelen taxeren bij Kunst & Kitsch en het blijkt allemaal kitsch te zijn. De gekozen burgemeester verdween als D66 juweel al eerder toen D66 zelf burgemeesters mocht leveren. Het correctief referendum verdween weer in de goedkope plastic tas toen de uitkomst van het referendum niet beviel…

        En juist nu de laatste jaren politieke partijen van alles beloven zonder ook maar een fractie van de beloftes uit te voeren, zou zo’n referendum heel erg goed kunnen werken. Neem nou het gedrag van veel partijen vóór de verkiezingen: de SP maakte veel los met de plannen voor het Nationaal Zorgfonds en voerde actie om het eigen risico van tafel te krijgen. Andere partijen haastten zich hierop óók te pleiten voor afschaffen van het eigen risico of het minstens te verlagen.
        Bleef dus niets van over. Of moeten we nu juichen bij het bevriezen van het eigen risico op 385,- euro terwijl de koopkracht voor veel mensen weer dreigt te verdampen door het plan de BTW op de eerste levensbehoeften te verhogen? Dacht het niet. Het volk is weer eens belazerd. En dan vragen ze zich serieus af waarom mensen het vertrouwen in de politiek kwijt raken.

    2. Er wordt weleens vergeten dat er ten aanzien van de Oekraïne wel degelijk een eerste stap werd gezet tot toelating EU. Zo is het ook met andere nieuwe lidstaten verlopen.
      In Castricum werd een debat gevoerd tussen de Europarlementariërs Marietje Schaake van D66 en Dennis de Jong van de SP. Hulde overigens voor beide mensen dat ze dit debat openlijk voerde.
      Het publiek mocht vragen stellen en iedereen kwam aan bod. Vervolgens kregen de Europarlementariërs riant de ruimte om de vragen te beantwoorden, dus geen: ‘geef in 1 minuut antwoord’. Dat alleen al was een verademing. De onpartijdige gespreksleider Ron de Haan waakte ervoor dat de Europarlementariërs evenveel ruimte kregen.
      Exact de helft van de zaal was voor en de andere helft tegen het verdrag met Oekraïne op vier twijfelaars na. Deze vier twijfelaars staken na het beantwoorden van de vragen over naar het SP-standpunt maar verder bleef het bijna fiftyfifty.
      Overigens flyerden D66-leden en SP-leden zij aan zij om mensen over te halen om naar het debat te komen. En met succes: de zaal was goed gevuld!
      Er wordt teveel gedaan alsof de nee-stemmers slecht geïnformeerd waren. Er waren wel degelijk heel goede argumenten om tegen te zijn.

      • @ Toen Pechtold op de tv geïnterviewd werd (ik meen zelfs op het journaal maar zeker weet ik het niet) door Jan Roos over het Oekraine-verdrag waar hij zo voor was vroeg Jan Roos of hij de inhoud van dat verdrag eigelijk al gelezen had.
        Pechtold antwoordde nee….
        Hier een ja-stemmer die in het geheel niet geinformeerd was…
        Niet alleen een volksvertegenwoordiger maar ook nog een partijleider. Iemand waarvan je mag verwachten dat hij wist waarover hij het had en met kennis van zaken het beste met het volk en het Nederlandse belang voor had.
        De bewering dat zo’n verdrag te complex is, dan wel het volk niet goedgeïnformeerd, geldt klaarblijkelijk voor meer lieden dan het volk alleen.
        Ik wist werkelijk niet wat ik hier hoorde.

    3. Zou het niet als volgt kunnen, een soort tussenweg tussen geen referenda en bindende referenda? Regeringscoalities leggen hun beleidsvoornemens vast in programma’s, vaak voor meerdere jaren. Daarin worden allerlei onderwerpen afgesproken waar de deelnemende partijen, gekozen door een meerderheid van de kiezers en met hun mandaat, het over eens zijn. Als dat zorgvuldig gebeurt, zou een coalitie vier jaar op die koers moeten kunnen varen. Nou is het boeiende van politiek, dat er vanaf de eerste dag onverwachte zaken gebeuren, waaraan in het programma geen enkele aandacht is besteed. En juist dergelijke thema’s zijn dan soms de aanleiding voor een kabinetscrisis en zelfs sneuvelen van een kabinet.
      Dergelijke nieuwe onderwerpen zouden m.i., zich goed kunnen lenen voor een raadgevend referendum, natuurlijk na toetsing door een bevoegde instantie, een rechter of zo. De partijen kunnen na zo’n referendum dan nog steeds zelf beslissen over hun positie en daarop aangesproken worden in parlement en de volgende verkiezingen. De bevolking heeft toch haar zegje kunnen doen, net als bij de verkiezingen die de actuele coalitie opleverden. Bij bindende referenda gaat dit verantwoording afleggen niet, want ze voeren dan alleen nog maar uit.

      Een belangrijke voorwaarde is wel, dat het raadgevende karakter heel sterk benadrukt wordt. Want dat is bij het Oekraïne-referendum heel erg fout gegaan. Ook door de uitspraken sommige partijen, dat ze de uitslag zullen volgen, zonder te weten wat die uitslag zou zijn.

      Verder wordt er vaak verwezen naar het Zwitserse systeem met bindende referenda. Ik ken dat goed. Het stelt veel minder voor dan in NL en hier vaak wordt gesuggereerd, zoals ik een tijd geleden op deze site schreef.

      • @Piet,
        Aangezien jij bekend bent met het Zwitserse systeem zou ik je de volgende vragen willen stellen – gaarne een zo’n onbevooroordeeld mogelijk antwoord…
        A – Het Zwitsers model stelt minder voor dan… het Nederlandse systeem?
        B – Wat is nu democratischer, het Nederlandse of het Zwitserse systeem..
        C – Wat is nu vertrouwenswaardiger voor het volk…
        D – Wat is nu vertrouwenswaardiger voor de politiek.
        E – Wat is nu vertrouwenswaardiger voor het bedrijfsleven en Europa.
        F – Als je moet kiezen voor de belangen van het volk welk systeem kies je dan?
        G – Als je moet kiezen voor de belangen van bedrijfsleven en Europa welk systeem kies je dan?
        H – Welk belang dient het Nederlandse systeem het meeste (de politiek als antwoord uitgezonderd) – die van het volk of die van het bedrijfsleven en Europa?

        • @Ronaldo
          Je vragen kan/ga ik niet punt voor punt beantwoorden. Dat is te gemakkelijk en een duidelijker beeld geeft het niet.
          Ik wilde met mijn reactie alleen laten zien, dat er in Nederland door sommige politici en partijen een ideaal beeld wordt geschetst van het Zwitserse systeem. Ik zie zeker voordelen in Zwitserland, maar dat systeem heeft ook een andere kant. Zoals desinteresse bij de burgers (de opkomst is altijd (veel) minder dan 50%), te weinig kennis bij burgers voor een goed afgewogen beslissing. Maar het belangrijkste is, dat de uiteindelijke wetgeving toch weer felle discussies oproept. De referendumvraag is vaak aantrekkelijk simpel, maar het uiteindelijke effect van een referendum is toch weer een degelijke wet, die net als in Nederland de toets van de vaak weerbarstige praktijk moet kunnen doorstaan. En dat betekent compromissen, afspraken, concessies, etc. Net als nu in Nederland dus. Met bijvoorbeeld de oplossing die jaren later is gekozen voor een referendumuitslag in 2014, het invoeren van immigratiequota, is nu niemand gelukkig. Het was echter de enige mogelijkheid.

          Maar we moeten vooral ook niet vergeten, dat de Zwitserse samenleving een heel andere is dan de Nederlandse. Het land is een federatie verdeeld in tamelijk zelfstandige kantons (en die weer in gemeenten) die heel andere bevoegdheden hebben dan onze provincies en gemeenten, veel meer namelijk. Wij zeggen wel eens wat provocerend tegen onze vrienden, dat de Zwitsers gezellig in hun dalletje wonen en daar van alles zelf kunnen regelen, o.m. via referenda. De buitenwereld is dan heel ver weg. Die referenda bestaan in sommige kantons al honderden jaren, over traditie gesproken. Vrijwel iedere kantoninwoner kent wel een lid van de kantonregering of -parlement (of de neef van de broer van de buurman of zo ;-)). De mensen leven daardoor dichter bij de macht dan in Nederland. De landsregering regelt een aantal interkantonale thema’s, maar heel veel wordt veel dichter bij de burgers geregeld. Daar past een referendum m.i. goed bij. Je ziet dan ook dat in veel referenda kantonale of gemeentelijke thema’s worden voorgelegd. En zelfs dan is de betrokkenheid nog laag.

          Mij lijkt een systeem als in Zwitserland erg omslachtig en minder passend in NL. Ik zie wel iets in een systeem, zoals ik dat hierboven heel summier heb aangeduid, een raadgevend referendum, alleen over nieuwe beleidsthema’s.

          • Bedankt voor je reactie Piet. Heel leuk om te lezen hoe de culturele situatie vanuit geografisch gebied (bergen en dalen) en historisch verband (zelfstandige kantons) de Zwitserse politiek gemaakt heeft tot wat ze nu is. Leerzaam en leuk geschreven. Mijn complimenten 😉

    Comments are closed.