Dag 20

    0
    277

    Leestijd: 2 minuten.

    Het echte werk is begonnen. De formatie voltrekt zich in de achterkamertjes en er heerst radiostilte. De journalisten op Het Binnenhof snakken naar het eerste lek bij de beoogde coalitiepartners. Tot die tijd is het speculeren wat zich achter de gesloten deuren van de Stadhouderskamer afspeelt. Niet gehinderd door feiten kunnen de politieke duiders dus hun gedachten de vrije loop laten.

    Daar gaan we dan. Informateur Edith Schippers begint met een rondgang. Wat willen de vier partijen aan tafel hoe dan ook bereiken in de komende regeerperiode? Welke doelstellingen hebben ze gezamenlijk? Daarna volgt het moeizame proces van inleveren. Het water bij de wijn doen van het ferm opgeschreven verkiezingsprogramma. De informateur moet de partijen alle vier het gevoel geven dat ze wat te verliezen hebben als ze geen compromissen sluiten. Compromissen, die bij hun achterban hard aankomen.

    Want dat is het grote probleem. Die achterban pikt die compromissen niet. Dat ligt vers in het geheugen van de PvdA na de genadeloze afstraffing door de kiezers, maar ook de VVD leed bij de laatste verkiezingen een gevoelig verlies. Op regeren lijkt een straf te staan.

    Het gold voor D66 in 2006, het CDA in 2012 en in 2017 dus ook de VVD. De drie partijen dus die nu als “motorblok” aan tafel zitten met GroenLinks, dat nog nooit de last van de regeringsverantwoordelijkheid droeg. Een GroenLinks ook, dat bij de verkiezingen profiteerde van de instorting van de PvdA en dat dus ook zal beseffen dat voor regeren een zware prijs betaald zal moeten worden.

    Maar waarom zit GroenLinks eigenlijk aan tafel? Een vierde partij – naast GroenLinks is ook ChristenUnie of zelfs de PvdA mogelijk – is eigenlijk alleen nodig om de coalitie aan een meerderheid te helpen, zodat het kabinet vast in het zadel zit. De verschillen tussen VVD en CDA enerzijds en GroenLinks anderzijds zijn groot. Wederzijds wantrouwen zal zich vertalen in een gedetailleerd regeerakkoord. In Haags jargon heet dat een dichtgetimmerd akkoord, dat de ruimte van de fracties in de Tweede Kamer sterk beperkt. Het enthousiasme van de jeugdige aanhang van GroenLinks-leider Jesse Klaver kan zomaar omslaan als GroenLinks in het parlement kleurloos wordt. Wil Klaver dat risico nemen?

    Er is een ontsnappingsroute. Jesse Klaver kan nog altijd aanvoeren dat de kloof te groot is om tot een werkbaar kabinet te komen met zijn partij. Hij kan dat weglopen bovendien rechtvaardigen door te stellen dat een meerderheidskabinet niet vanzelfsprekend is en misschien helemaal niet nodig. Het PvdA-VVD kabinet zat onder leiding van Mark Rutte de volle vier jaar uit, terwijl het eigenlijk functioneerde als een minderheidskabinet doordat het geen meerderheid had in de Eerste Kamer. Rutte bleef overeind dankzij het “constructieve” deel van de oppositie, waaronder het GroenLinks van Jesse Klaver. Dus waarom zou die niet gewoon blijven doen wat hij toch al deed en wat GroenLinks aan een historisch grote overwinning hielp?