De gekozen burgemeester bestaat al

    5
    336

    Leestijd: 2 minuten.

    Al decennia ijvert D66 voor de gekozen burgemeester, en het lijkt erop dat de partij morgen eindelijk succes gaat boeken. De Eerste Kamer behandelt dan haar initiatiefwet die het kiezen van burgemeesters mogelijk moet maken. Hoe de burgemeestersverkiezing precies moet plaatsvinden, laat D66 nog in het midden. Het is de democraten er voorlopig alleen om te doen de huidige benoemingsprocedure uit de grondwet te halen. Volgens die procedure worden burgemeesters benoemd door de Kroon, dat wil zeggen: door de regering.

    Omdat het hier om een grondwetswijziging gaat moet de D66-wet tweemaal worden behandeld. De eerste keer dienen Tweede en Eerste Kamer er met een gewone meerderheid mee in te stemmen, de tweede keer moet twee derde van beide Kamers akkoord gaan.

    Die tweede ronde heeft in de Tweede Kamer al plaatsgehad, en toen stemde alleen de SGP tegen. In de senaat kan de grondwetswijziging dus niet op grote problemen stuiten, zou je zeggen.

    Maar dat is nog maar de vraag. Een groep van 31 burgemeesters van grotere steden is een actie begonnen om de senatoren te weerhouden van steun aan het D66-voorstel. De burgemeesters (van uiteenlopende politieke kleur, er is zelfs een D66’er bij) vrezen het ergste als de grondwetswijziging er eenmaal door is. Ze denken dat de poort dan wagenwijd openstaat voor de door de bevolking gekozen burgemeester. Burgemeesters zouden daardoor, zo voorzien zij, politieke functionarissen worden die niet meer boven de partijen staan en niet langer in staat zullen zijn een verbindende rol te spelen.

    Vooral het CDA, dat eigenlijk toch al niets van bestuurlijke nieuwlichterij moet hebben, lijkt gevoelig voor de oproep van de 31 burgemeesters. Volgens mediaberichten zullen de CDA-senatoren zich morgen zeer kritisch opstellen. Mogelijk stemmen ze zelfs tegen de grondwetswijziging over de Kroonbenoeming. Mocht dat gebeuren, dan zou de meerderheid van twee derde in gevaar kunnen komen, zeker als andere partijen daardoor ook gaan twijfelen. D66 bijt dan wellicht opnieuw in het stof.

    Maar aan de andere kant: het uit de grondwet halen van de burgemeestersbenoeming is afgesproken in het regeerakkoord, dat ook door Sybrand Buma is ondertekend. Als de christendemocraten hun partijleider laten vallen, ontstaan er onherroepelijk grote politieke problemen. Zouden de CDA’ers in de Eerste Kamer het zo ver durven te laten komen?

    En bovendien: de nieuwe situatie leidt niet automatisch tot een door de bevolking gekozen burgemeester, ook al is dat wel het uiteindelijke doel van D66. Er zijn ook andere varianten mogelijk. De eerste is dat de gemeenteraad een burgemeester aanwijst uit zijn midden. Dat zal erop neerkomen dat de lijsttrekker van de grootste partij de burgemeestersketting omgehangen krijgt. In dat geval is de eerste burger eveneens een politicus, die niet boven de partijen staat en die geen verbindende rol kan spelen.

    Maar er is ook een andere optie denkbaar. Namelijk dat de gemeenteraad de burgemeester kiest uit een aantal sollicitanten. In feite is dat de huidige gang van zaken. De gemeenteraad draagt een burgemeesterskandidaat voor en de regering neemt die voordracht altijd over. Dat de Kroon de burgemeester benoemt, is uitsluitend een formaliteit.

    Mocht voor deze mogelijkheid worden gekozen, dan leidt de grondwetswijziging ertoe dat de al bestaande procedure in de wet wordt vastgelegd. De achterkamertjessfeer is dan weg, maar in de praktijk verandert er niets. Zodat de 31 burgemeesters opgelucht kunnen ademhalen. En waarschijnlijk niet alleen zij.

    5 REACTIES

    1. Eerlijk gezegd lijkt het meer op een gezelschapsspelletje van politici die met hun tijd geen raad weten. Er wordt heus wel een oplossing bedacht dat er een win-win situatie ontstaat tussen alle partijen die hard de strijd met elkaar aanbinden om tot een gezonde democratie te komen. Een democratie waarbij de echte machthebbers niets hoeven in te leveren. Hooguit voor de schone schijn.

    2. Het is allemaal niet zo spannend als sommigen willen doen geloven. Die 31 burgemeesters zullen niet bang zijn, dat ze plotseling afhankelijk worden van verkiezingen. Want dat zijn ze nu ook al in de meeste gevallen. De burgemeester wordt benoemd door de Kroon, maar dat is de afsluitende formaliteit. Daaraan voorafgaand kiest de gemeenteraad of een commissie uit die gemeenteraad uit de aangemelde kandidaten de kandidaat met de meeste voorkeur. Die wordt voorgedragen en meestal wordt dat advies gevolgd. De gemeenteraad is door de burgers gekozen en daarom heeft dit proces wel wat weg van getrapte verkiezingen. De burgers kiezen niet direct, maar indirect en dat verlaagt het risico om niet boven de partijen te kunnen staan.

      • U heeft zeker de laatste keer niet mee gekregen door wie en hoe de nieuwe Burgemeester van Amsterdam is benoemd.

        • Ze werd gekozen en voorgedragen door een commissie bestaande uit leden van de gemeenteraad. Precies zoals het hoort.

    3. Een groep van 31 burgemeesters is bang voor hun baantje , ze zouden niet boven de partijen staan . Het is nu een clubje van old boys die op toerbeurt een leuk plekkie krijgen als ze niet meer voldoen in Den Haag of in de partij.

    Comments are closed.