De nationale leiders zijn de baas

    12
    528

    Leestijd: 4 minuten.

    Het zal niet elke Wutbürger geruststellen maar in Brussel delen niet de verklaarde boosdoeners de Euro-lakens uit. Jean-Claude Juncker (Europese Commissie), die horde Euro-parlementariërs en dat leger bureaucraten zijn als het erop aankomt figuranten. De werkelijke macht ligt bij de Europese Raad, de vergadering van de (nog) 28 nationale regeringsleiders.

    De Euro-federalisten hebben inderdaad soms afschrikwekkende ambities. De Commissie moet op den duur de regering van de EU worden en het Europese parlement de volksvertegenwoordiging. Alleen, dat eerste gaat zeker nooit gebeuren. In de federalistische nek hijgt een grote veelkoppige waakhond. Frans Timmermans en die andere Spitzenkandidaten mogen dromen wat en zoveel ze willen, de regeringsleiders hebben altijd het laatste woord.

    Voor de fervente federalisten is dat een bron van permanente frustratie. Topeurofiel Guy Verhofstadt deinsde er niet voor terug de Europese Raad ‘de vijand’ te noemen. Ongetwijfeld ironisch bedoeld maar toch, de ondertoon was bitter. Want de regeringsleiders zijn niet van plan die machtspositie op te geven.

    Bij alle grote crises van de afgelopen jaren, euro, Griekenland, migratie, de Russische invasie van de Krim, waren het de regeringsleiders die de regie in handen namen en hielden. Juncker, Donald Tusk (president van de Raad) en co zaten aan tafel, hadden ongetwijfeld hun inbreng, maar het waren de regeringsleiders die elke knoop doorhakten. De Raad werd daarmee het plechtanker van de EU.

    Dat was niet altijd het geval. Die dominante positie stond niet in de oorspronkelijke bouwtekeningen van de EU. De Raad is in de loop der jaren geleidelijk naar deze rol toe gegroeid. In het begin kwamen de regeringsleiders twee keer per jaar bijeen. Dat waren nog net geen toeristische uitstapjes naar de grote bezienswaardigheden van het betreffende gastland. Nu zien ze elkaar soms elke maand als er weer eens een crisis is uitgebroken of zoals bij de Brexit, zich eindeloos voortsleept.

    Die regeringsleiders zijn natuurlijk niet allemaal even belangrijk. De premier van Malta zal niet de illusie hebben dat zijn stem even zwaar weegt als die van de Duitse bondskanselier. Sinds het bestaan van de Unie worden de Europese zaken bestierd door het duo Duitsland en Frankrijk. Naar believen wordt dat de ‘as Berlijn-Parijs’ of de ‘Frans-Duitse motor’ genoemd. Ze zullen het in Parijs niet graag horen maar de laatste jaren zit vooral Berlijn achter het stuur en, steeds vaker, met de voet op het rempedaal. Angela Merkel is met afstand de machtigste politicus van Europa.

    Daarbij gaat het niet alleen om crisismanagement. De Raad doet ook alle belangrijke personeelszaken. Na de verkiezingen van deze week beslissen de regeringsleiders ook over de verdeling van de topfuncties. Wie volgt Juncker op? Eén van de Spitzenkandidaten of  iemand die ze toch geschikter vinden? Voor wie ontruimt Tusk zijn bureau? En misschien wel de belangrijkste benoeming: wie wordt de nieuwe baas van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt?

    In de Raad gaat het dus vooral om de knikkers. Het is pure machtspolitiek. De eigen nationale belangen zijn nooit ver weg. Europa is belangrijk maar nooit belangrijker dan het eigen huis. Dat verklaart misschien ook de terughoudendheid van minister-president Mark Rutte als hij weer eens wordt genoemd voor één van de twee Brusselse hoofdprijzen. Afgezien van de tactische overwegingen, je moet nooit te vroeg je kaarten op tafel leggen, heeft hij in de Raad meer invloed. Als erkend expert geitenpaadjes en sluipwegen geldt hij naast Merkel en de Franse president Emmanuel Macron als één van de sterkhouders.

    (Dat sluit natuurlijk niet dat hij toch nog naar Brussel vertrekt. Maar dat heeft voornamelijk te maken met het afbrokkelen van zijn positie in de polder. Ook in de eigen VVD is/wordt men na al die jaren Rutte-moe. Dan is Brussel een mooie en eervolle afschuifplek. En helemaal als hij bij de Euroverkiezingen verliest van Thierry de Borealist. Merkels steun zou hij al binnen hebben. Maar dit terzijde.)

    Het overwicht van Berlijn en in mindere mate Parijs is ook de reden waarom een aantal kleinere landen de Brexit zo betreurt. Londen gaf meestal tegengas als ze in Parijs en in mindere mate Berlijn op weg naar een federaal Europa weer eens de zevenmijlslaarzen wilden aantrekken. We hebben nu de Hanze-liga, een verbond van zeven kleinere landen met als grote promotor ‘onze eigen’ Wopke Hoekstra, maar die komt niet in de buurt.

    Maar het grote pluspunt van de Europese Raad is dat het veel meer dan de Commissie een democratisch orgaan is. Hoewel op de geloofsbrieven van sommige regereringsleiders nogal wat vlekjes zitten, van de Hongaarse premier Viktor Orban bijvoorbeeld, zijn ze  allemaal democratisch gekozen. Ze hebben daarmee ook, expliciet of impliciet, een mandaat voor Europa. En de Raad weerspiegelt op deze manier veel beter dan de Commissie de politieke verhoudingen in de lidstaten en dus in de EU.

    Dat heeft natuurlijk ook nadelen, niet alleen voor mensen als Verhofstadt. Het risico is niet denkbeeldig dat de nationale belangen de overhand krijgen en de besluitvorming gaan blokkeren. Daarom moet in elk geval het vetorecht verdwijnen. Het is ook te afhankelijk van de statuur van de toonaangevende leiders. Wat gebeurt er bijvoorbeeld na het vertrek van Merkel? Staat er dan iemand op met misschien niet meteen hetzelfde gezag maar wel voldoende overwicht?

    Wie het weet mag het zeggen. Tot nu toe heeft de EU zich al ruim 60 jaar overal doorheen gemodderd. En dat blijkt in de politiek vaak de enige manier om te overleven.

     

     

     

    12 REACTIES

    1. Ik begin steeds meer Euroscepticus te worden door al die machtsspelletjes, die ik zoals net heb gelezen, meestal in het voordeel is van Duitsland. Niet dat ik iets tegen Duitsland heb. Maar ik vind wel dat iedere Europese staat voldoende zeggenschap moeten houden, zoals dit hoort in een democratie. En dat niet 1 of 2 machthebbers altijd de zeggenschap krijgen. Ik begin Brexit steeds beter te begrijpen. De Britten zijn het zat om altijd door Duitsland en Frankrijk de wet voorgeschreven te krijgen. Britten zijn net als Nederland zeer Democratisch. Frankrijk en Duitsland duidelijk minder. Hun oude dictatoriale verleden zijn ze niet vergeten. Denk maar aan de Zonnekoning en Hitler Duitsland. Wanneer leren wij nou eens van de geschiedenis! Een Nexit zit er niet in want dan gaat Nederland gewoon failliet. We zijn met handen en voeten gebonden aan Europa. Kleinere landen in Europa moeten meer vrijheid en zeggenschap krijgen. Alleen zo kan een 1 Europa slagen.

      • Joop
        Zodat Nederland zelf ook buitenspel komt te staan. Onbegrijpelijk dat men dit niet begrijpt. Nederland kan macht en invloed uitoefen binnen de EU. Een Nexit? Nederland is zowel economisch als geo-politiek en militair volkomen overgeleverd aan de VS, China en Rusland. We zijn beslist niet autonoom, maar raken bekneld tussen de grootmachten. Baudet begrijpt dit niet. Als een overjarige puber hij geniet hij van zijn natte dromen over een machtig en soeverein Nederland. We eten dan wel een droge boterham, maar beseffen dat die dan toch maar voortkomt uit echt Nederlands graan van een echte Nederlandse bodem. Hapt toch ineens wat lekkerder weg. Zetten we er trots nog een Nederlands vlaggetje bij……

        • Ik denk niet dat Nederlanders die de EU verlaten nog enig gevoel voor ons land hebben en terecht. Laat al die nieuwkomers de zaak dan maar overeind houden; hen wordt de hand boven het hoofd gehouden maar blanke Nederlanders niet.

          De EU is aan het verworden tot een EUSSR en ons land tot een provincie die helemaal niets in te brengen heeft. Dat is nu zo in de huidige EU en dat zal zo blijven ook als Rutte voortdurend bij het kruisje tekent.
          Het maakt voor ons land geen enkele verschil of we in of buiten de EU zitten; alleen in het laatste geval kunnen we zelf verdragen sluiten met bijv. het VK en de USA.

    2. Ik heb net het boek van Derk-Jan Eppink uit: Europees realisme.
      Het boek beschrijft o.a. zijn jaren in Brussel, ervaringen met EU-politici, etc.
      Opvallend dat zijn ervaringen volstrekt overeenkomen met mijn eigen ervaringen in Brussel toen ik daar gedurende 6 jaar deel uitmaakte van wetgevings-werkgroepen namens het bedrijf waar ik werkte.
      Ik zal niets verklappen maar dit boek is een aanrader en een regelrechte aanklacht tegen de dictatoriale weg die de EU heeft gekozen.

    3. Peter van Nuijsenburg stelt:

      “Het risico is niet denkbeeldig dat de nationale belangen de overhand krijgen en de besluitvorming gaan blokkeren. Daarom moet in elk geval het vetorecht verdwijnen”

      Het gevolg is wel dat we alleen nog met een Nexit kunnen reageren op ontwikkelingen die ons niet aanstaan.

      • Gisteren het debat Baudet-Rutte.
        Rutte zei stellig dat er geen federale staat EU mag komen en dat hij dat zal verhinderen. Dat staat genoteerd en daar zullen we hem aan houden.
        Rutte zei ook stellig dat vluchtelingen zullen worden tegengehouden aan de buitengrenzen van de EU (plan Asmani); ook daar zullen we hem aan houden.

        Aangezien Elke lidstaat en dus ook Nederland vetorecht heeft, zou je verwachten dat Rutte dat vetorecht ook gebruikt als de EU in deze zaken toch een andere weg in slaat; maar ik twijfel zeer of Rutte dat zal durven, getuige het stemgedrag van Rutte die niet overeenkwamen met eerdere uitspraken.
        Zijn argument was en is dat ons land dan invloed zou verliezen. Feitelijk tekent Rutte met deze smoes altijd bij het kruisje.
        En dat noemt zich een leider; wel zonder visie want daarvoor moet je volgens Rutte bij de oogarts zijn, toch?

        • Zijn argument was dat Nederland dan invloed zou verliezen. Inderdaad. Rutte heeft wel degelijk een visie en bedrijft real- politiek. (Excuses voor de Duitse term). Wat gebeurt er bij een Brexit? Het VK is geïsoleerd, heeft niets meer te vertellen in Europa. Ja en dan komt mij heer Trump op bezoek in Londen. Wil graag handelscontracten afsluiten en komt dan tevens vertellen hoe om te gaan met Rusland en China…

          • “Wat gebeurt er bij een Brexit? Het VK is geïsoleerd, heeft niets meer te vertellen in Europa. Ja en dan komt mij heer Trump op bezoek in Londen. Wil graag handelscontracten afsluiten en komt dan tevens vertellen hoe om te gaan met Rusland en China…”

            Ach, als ze in de EU zouden blijven bepaalt Brussel hoe we met Rusland en China om moeten gaan. What’s the difference? Na een Brexit kunnen ze weer hun eigen koers varen en draaien ze niet op voor potverterende Zuidelijke EU-landen.

    4. Waar ik me groen en geel aan erger is, dat je niet eens meer iets mag vinden dat niet in lijn is met de gangbare politiek correcte mening zonder te worden verketterd; zelfs leiders van politieke partijen doen daar aan mee en de media volgens die lui slaafs. Iets tegendraads denken is “not done” verklaard laat staan dat zeggen.
      Hoe zit het eigenlijk met de vrijheid van meningsuiting? Of is die voorbehouden aan de correcte politieke mening?
      Nou ik heb nieuws; steeds meer mensen waaronder ikzelf, laten zich niet meer voorschrijven wat ze mogen denken of zeggen, maar hebben daar lak aan en doen dat toch; en weigeren zich te houden aan besluiten waar ze het niet mee eens zijn.
      Dat zou de Linkse kerk toch moeten begrijpen want dat doen ze zelf al decennia; kijk maar naar Amsterdam.

    5. Het manco van de Raad is wat mij betreft nou juist dat ze NIET democratisch gekozen is. Ik heb althans nog nooit op een premier mogen stemmen, en voel me door Rutte niet per se vertegenwoordigd.

      Het is waar dat de commissie ook geenszins democratisch gekozen is, wat mij betreft zou dat wel zo moeten zijn. Bijvoorbeeld door de voorzitter rechtstreeks te kiezen, op basis van een politiek programma. En de commissie zou een heel flink stuk kleiner mogen zijn, dus niet meer op basis van handjeklap per se uit alle landen één commissaris. Maar goed, ik zal wel een verwerpelijke federalist zijn…

    6. “De Euro-federalisten hebben inderdaad soms afschrikwekkende ambities. De Commissie moet op den duur de regering van de EU worden en het Europese parlement de volksvertegenwoordiging. Alleen, dat eerste gaat zeker nooit gebeuren. In de federalistische nek hijgt een grote veelkoppige waakhond. Frans Timmermans en die andere Spitzenkandidaten mogen dromen wat en zoveel ze willen, de regeringsleiders hebben altijd het laatste woord.

      Het probleem is alleen dat die regeringsleiders heel vaak eigen ambities binnen de EU hebben en al snel hun eigen land overleveren in ruil voor EU-macht; dan hebben ze daar bij hun latere ambities ook geen last van.
      Rutte, Jetten en Timmermans zijn de sprekende voorbeelden.

    Comments are closed.