De partij als eenmansbedrijf

    5
    665

    Leestijd: 4 minuten.

    Eén van de redenen waarom het succes van een populistische partij vaak van korte duur is, is dat het meestal éénmansbedrijven zijn. Natuurlijk, het is zeker niet de enige. Onrealistische programma’s, schandalen en de luimen van de kiezers spelen ook een rol. Maar als een partij het monopolie wordt van één man of vrouw, gaat het gegarandeerd een keer fout.

    We hebben het gezien bij de rechtse populisten. Toen Pim Fortuyn wegviel bij de LPF, veranderde zijn schepping in no time in een puinhoop. Schandalen, vetes, gebrek aan leiders die de fakkel van de vermoorde voorman hadden kunnen overnemen, hebben voorgoed het beeld van de LPF bepaald. Sindsdien is dit het schrikbeeld voor elke debutant die meent de politiek te moeten verrijken met weer een nieuwe partij.

    Geert Wilders trok één les uit het LPF-debacle. De PVV was niet alleen zijn initiatief, het was en bleef ook zijn hoogstpersoonlijke creatie. Hij is enig lid, selecteert de kandidaten en is als enige verantwoordelijk voor de politieke lijn. Schandalen, ruzies en ander ongemak heeft hij daarmee niet buiten de deur weten te houden. Het was en is misschien allemaal niet zo chaotisch en amateuristisch als bij de LPF, maar een geoliede machine is het bepaald niet.

    Bij Forum voor Democratie leken ze te hebben geleerd van de fratsen bij de geestverwanten. Tot de affaire-Otten losbarstte. Toen bleek ook dat Forum vooral het speeltje is van Thierry Baudet. De borealist won op zijn sloffen de smoezelige machtsstrijd met Henk Otten die het in zijn hoofd had gehaald Baudet te kritiseren. Sindsdien weet iedereen: Forum is Baudet. Hij bepaalt de muziek waarop anderen mogen dansen.

    Aan de andere kant van het spectrum maar met dezelfde sores hebben we de SP. Voor socialisten zou de alleenheerschappij van één man een gruwel moeten zijn. In theorie. In de praktijk is de SP net als de concurrentie op rechts voornamelijk het product van één man, Jan Marijnissen. Ook hij bepaalde en bepaalt waarschijnlijk nog steeds voor een groot deel het reilen en zeilen van de firma. Nu met zijn dochter als zetbaas van de fractie en Ron Meyer als filiaalchef van de partij.

    Op het eerste gezicht hebben de linkse populisten de zaken beter voor elkaar dan de rechtse rivalen. De ijzeren vuist van senior werkt nog steeds door. Grote en opzienbarende schandalen zijn er niet, tenzij je het smoren van afwijkende geluiden en het wegpesten van andersdenkenden zo wil betitelen. Dat is de prijs van de kadaverdiscipline die het gestaalde kader kennelijk nog steeds wil betalen.

    Bij de SP zie je ook goed de zwakke plek van de éénmansonderneming: de opvolging. Dat is bij alle partijen, ook de gevestigde, een heikel punt. Een leider heeft gauw de neiging om zich onmisbaar te vinden en heeft meestal weinig zin om uit zichzelf op te stappen. Maar die partijen hebben mechanismen waarmee ze de opvolging meestal in goede banen kunnen leiden. Leden hebben inspraak. Er is discussie over het profiel van de nieuwe leider. De geschiktheid van de eventuele kandidaten wordt tegen het licht gehouden. En tegenwoordig houden ze soms ook leiderschapsverkiezingen, hoewel die niet altijd even goed uitpakken, zie de PvdA. Door de bank genomen gaat het er redelijk democratisch aan toe.

    Bij de SP ging en gaat dat anders. Jan Marijnissen bepaalde wie hem opvolgde. Het maakte niet uit wie de partij leidde, zolang ze maar deden wat hij wilde. De partij werd opgescheept met marionetten als Agnes Kant en Emile Roemer. Soms organiseerde de partij een verkiezing, – zie eens hoe democratisch we zijn -, maar het was nooit de bedoeling dat een ongewenste kandidaat won. Dat ging zo bij de verkiezing van Meyer tot voorzitter. En, op het gênante af, bij de acclamatie van de onervaren Lilian Marijnissen tot fractievoorzitter en daarmee politiek leider.

    Bij de PVV en FvD zijn ze zover nog niet. Wilders heeft nog niet aangegeven dat hij er de brui aan wil geven. Misschien ook omdat hij geen geschikte kandidaat ziet. En Baudet is net begonnen, zodat die opvolgingskwestie helemaal niet speelt. Na de afstraffing van  Otten zal iedereen met eigen ideeën zich trouwens wel even gedeisd houden.

    Dat is een ander groot manco van de dominantie van één man (het zijn zelden vrouwen): het verstikt het interne debat. Kritische geluiden zijn niet welkom, afwijken van de partijlijn taboe. Eigenzinnige figuren, de dwarsliggers die de zaak van tijd tot tijd opschudden, haken af of worden uit de partij gegooid. Er komen geen nieuwe ideeën meer door en de partij verdort. Je hoeft geen profeet te zijn om te kunnen voorspellen wat er gaat gebeuren. Als je voornamelijk ja-knikkers en hielenlikkers benoemt, verliest een partij haar levenssappen. Talent vertrekt of meldt zich niet eens meer aan. Dat hoeft niet meteen het einde te zijn, dat kan nog even duren, maar het perspectief is weg.

    Bij de rechtse populisten heeft tot nu toe steeds een andere club de boedel van haar failliete voorganger overgenomen. Na de LPF kwam de PVV en die wordt op haar beurt weer afgelost door FvD. En als Forum aan glans begint te verliezen, door schandalen of het ontbreken van realistische oplossingen, komt er vast weer een nieuwe club met dezelfde makkes. Dat schijnt de kiezers nog altijd niet af te schrikken.

    Voor de SP ligt het wat ingewikkelder. Haar teleurgestelde kiezers zitten verweesd in een electoraal niemandsland. Waar moeten ze naartoe? GroenLinks is vooral een modieuze mooi-weer-partij voor hogeropgeleiden. De PvdA heeft te veel weg van een ziekenboeg om een aantrekkelijk tehuis te kunnen zijn. Of, een mens durft het haast niet uit te spreken, overstappen naar de PVV, FvD, of hun opvolger(s)? Hoe dan ook, de toekomst ziet er niet florissant uit.

     

    5 REACTIES

    1. Interessant zoals met name buitenstanders het allemaal veel beter weten dan de Nieuwe partij zelf. Het FvD heeft nog enkele jaren nodig om zich tot een goed georganiseerde partij te ontwikkelen. Gedurende die periode ligt het leiderschaps risico op de loer. Overigens, ALLE vrienden en kennissen die ik heb gesproken en die van de VVD overgestapt zijn naar FvD hebben die stap gezet op basis van het programma waarin oa een stimulering van 1 mans- en kleine MKB bedrijven specifiek vermeld staat. Geen opgedrongen, naar onze overtuiging onzinnige ‘verzekeringen’, de idiote ziekte-doorbetalings periode eindelijk van tafel, etc.
      IK heb er suf genoeg nog 3 jaar over gedaan voor ik zelf concludeerde dat rutte inmiddels de zoveelste Voor Verkiezings Belofte binnen weken na de verkiezingen brak. Steeds een ‘rechtse’ belofte en een linkse uitvoering. 60 % van het partijprogramma van FvD is 100 % gelijk aan mijn mening. Dan is nog 25 % voor meer dan 50 % mijn mening en met de resterende 15 % ben ik het niet eens. Bij de Bolkestijn VVD was dat iets lager (te weinig stimu voor 1 mans- en klein MKB), bij rutte is het gelijk aan groen links, onder 20 %.
      En tenslotte, onder rutte heerst er in de VVD kadaver discipline.

    2. Ik ben kiezer en lid Forum voor Democratie. Als Henk Otten in samenspraak met Thierry Baudet en Theo Hiddema zijn beruchte NRC interview aan Elsevier Weekblad had gegeven met een iets mildere toonzetting, blijf ik ervan overtuigd dat de media de ‘affaire’ hadden opgeblazen maar had ik, kiezer, zowel Thierry Baudet als Henk Otten gewaardeerd. Het NRC vandaag de dag, zie ik als een anti-liberaal, islamitisch dagblad. Toen ik 30 jaar geleden het NRC van mijn ouders las, was dat redelijk neutraal. Nu heeft het NRC oa 2 fundamentalistische moslims als tenminste wekelijkse columnisten op loonlijst die ik nog nooit 1 enkel fatsoenlijk woord over rechtse mensen heb horen uiten.
      Ik geef toe dat ik al geen fan van Henk Otten was, DAT interview was voor mij de druppel. Best mogelijk dat hij na maanden zijn geduld verloor, dit was onaanvaardbaar.

    3. Bij een partij als FVD, die democratische vernieuwing voorstaat en zich zo afzet tegen het zogenaamde ‘partijkartel’, verbaast het mij dat juist binnen deze partij nog weinig sprake is van democratie. Een kleine kliek van prominente leden heeft zichzelf in een gesloten ledenvergadering benoemd tot kandidaat voor Eerste Kamer en kandidaat voor het Europees Parlement. Om misstanden zoals vroeger in de LPF te voorkomen houdt men de leiding strak in handen. De leden van de partij hebben voorlopig niets in te brengen. Met andere woorden: we zijn voorstander voor democratische vernieuwing maar nu nog even niet.
      Wat de SP betreft: die komen op voor de onderklasse in onze samenleving. Die onderklasse is relatief klein. Andere partijen zoals FVD, VVD of CDA richten zich op de middenklasse, waaronder ook MKB en ondernemers. Electoraal is dat veel aantrekkelijker. Wie de middenklasse heeft, heeft greep op de samenleving. Dat is de pech voor de SP.

    4. En als de dames en heren journalisten niet weten hoe er met klokkenluiders om gegaan wordt en mag worden verwijs ik hen graag naar mijn boek: Klokkenluiders en de politiek. Kunnen ze lezen hoe immoreel politiek kan zijn en hoe de politiek rechtsstatelijke beginselen aan haar laars lapt wanneer haar dat goed uitkomt.

    5. Binnen elke partij, hoe democratisch en transparant zij ook beweert te zijn, zullen mensen die een werkelijke bedreiging zijn, of worden, door de machthebbers de juist maatregelen genomen worden, als u begrijpt wat ik bedoel. In een democratische rechtsstaat waar klokkenluiders genadeloos mogen worden afgestraft staat men democratie en transparantie toe zover het de dames en heren uitkomt. Het geeft tevens aan dat immoreel en onrechtmatig handelen zijn toegestaan om de eigen machtspositie te handhaven, versterken en uit te breiden en om de machtspositie van vrienden met macht de kans te geen dat zij hun macht kunnen behouden, verstevigen en uitbreiden. Dus klokkenluiders genadeloos aanpakken. Dus de vinger alleen wijzen naar GroteSterkeLeider, Baudet en Marijnissen is gewoon de boel wetens en willens verdraaien. De journalisten weten heus wel hoe er vanuit de politiek gedacht wordt over klokkenluiders en waarom deze genadeloos aangepakt mogen worden.

    LAAT EEN REACTIE ACHTER (maximaal 200 woorden per reactie)

    Please enter your comment!
    Please enter your name here