De zekerweters versus het voordeel van de twijfel

    10
    592

    Leestijd: 4 minuten.

    Regeren in tijden van crisis is de vuurproef voor een politicus. Hij begeeft zich op onbekend terrein. Hij weet vaak niet eens wat hij van zichzelf kan verwachten. Of hij opgewassen zal zijn tegen wat in normalere tijden eufemistisch ‘uitdagingen’ worden genoemd. Of dat hij knalhard geconfronteerd wordt met zijn tot nog toe ook voor hemzelf verborgen gebleven tekortkomingen.

    Die onzekerheid is misschien nog het best verwoord door een van de weinige echte staatslieden in deze barre tijd. Angela Merkel vergeleek het, vrij vertaald, met rijden in de mist. Je hebt nauwelijks zicht, je kruipt vooruit, je moet permanent op je qui-vive zijn en je hebt geen idee wanneer je op je bestemming bent. Als je er al ooit komt.

    Als beeldspraak is het niet bijster origineel. Het zal niet gauw opgenomen worden in een aforismenverzameling. Maar er is vermoedelijk nergens een betere typering te vinden van wat het betekent, besturen in crisistijd.

    Als burger wil je politici die daarvan doordrongen zijn aan het stuur zien. De degelijke en vertrouwenwekkende crisismanagers. Niet de flamboyante figuren die met veel poeha en getwitter verklaren de zaak onder controle te hebben en intussen hun land in een ongekende chaos storten. Niet Donald Trump in Washington of die andere clown in Londen, Boris Johnson, maar Angela Merkel in Berlijn en Mark Rutte bij ons in de polder.

    De Merkels en Ruttes onderscheiden zich van de Trumps en de Johnsons doordat ze hun beperkingen kennen. Zij beseffen dat de crisis veel groter is dan zij zelf ook maar kunnen bevroeden. De uitweg bestaat uit improviseren, fouten maken, fouten corrigeren en inderdaad, voortkruipen op de tast. Ze worden bijgeschenen door de Jaap van Dissels en al die andere experts en hopen dat de samenleving niet al te zeer van slag raakt.

    De gemakkelijke oplossingen bestaan alleen in de fantasiewereld van de zekerweters. Die zeker weten dat als we het land meteen volledig hadden afgegrendeld, het ergste hadden voorkomen. Dat is wat de Peppie en Kokkie van het polderpopulisme om de haverklap roepen. Of dat we er zonder de bezuinigingen op de gezondheidszorg nu veel beter hadden voorgestaan, zoals de Lilian Marijnissen van de SP keer op keer verkondigt. Vast wel. Niets is makkelijker dan de koe in de kont kijken. Maar het is het gelijk waarvoor je nu geen mondkapje extra koopt en geen bed extra in de intensive care hebt.

    Dat geldt in nog veel sterkere mate voor al die zekerweters die fanatiek in de van geruchten, samenzweringstheorieën en nepnieuws overkokende internetpot roeren. Maat houden is in die kringen per definitie onmogelijk en dus teveel gevraagd. Daar moeten we niet eens aan beginnen. We kunnen alleen maar duimen dat mensen gaandeweg enige immuniteit voor de grootste onzin ontwikkelen.

    In een crisis als nu met het coronavirus blijkt weer dat een democratie enige tijd nodig heeft om zich na de eerste klap te hergroeperen. Een democratie is zelden goed in het meteen adequaat reageren op een plotselinge noodtoestand. Zeker in het begin holt het vrijwel hele apparaat amechtig achter de feiten aan. De premier en de betreffende vakministers moeten hun rol zien te vinden. Voor de experts is het gespannen afwachten of het virus zich enigszins in hun scenario’s laat vangen. Voor de operatie goed op toeren komt is er inderdaad vaak kostbare tijd verloren.

    Dat is helaas inherent aan het systeem. De afstemming van de diverse maatregelen en hun effecten op de samenleving en de economie vergt nu eenmaal tijd. Bij het volgen van de adviezen van de experts moet je niet in de laatste plaats voorkomen dat het draagvlak overbelast raakt. Het is wikken en wegen onder die voortdurende hoogspanning. Het besluit om de scholen te sluiten is een goed voorbeeld. Het was volgens de deskundigen niet noodzakelijk. Het kabinet ging er toch toe over omdat openhouden bij ouders en leerkrachten te veel weerstand opriep. In een democratie weet je ook wanneer je je verlies moet nemen. Het pleit voor Rutte dat hij dat zonder morren nam.

    Zo makkelijk de boel in het slot gooien als in China gaat hier van zijn leven nooit gebeuren. Dat zit niet in het democratische dna. En daar moeten we vooral niet rouwig om zijn. Nog afgezien van het niet onbelangrijke feit dat ze daar in het begin de zaak dramatisch op hun beloop hebben gelaten. Het prestige van de partij en vooral van president voor het leven Xi Jin Ping mocht onder geen beding aangetast worden. Dat heeft een onbekend aantal Chinezen met het leven moeten bekopen.

    We gaan hier verder volgens de poldermethode. Flexibel als het kan en hard ingrijpen als er niets anders opzit. De regering krijgt nu nog het volle vertrouwen van de bevolking. Dat is in de praktijk zelden meer dan het voordeel van de twijfel. Het zal wegebben als de crisis te lang duurt en de lockdown, hoe ‘intelligent’ ook, ‘de mensen in het land’ op de zenuwen gaat werken. Helemaal wanneer de economie volgens het zwartgalligste CPB-scenario instort.

    Daar zullen Rutte en co en iedereen in de crisisteams zich geen illussies over maken. Maar het is uiteindelijk toch beter dan wat de totalitaire zekerweters in China hun bevolking opleggen. Dat moeten we ook dan niet vergeten.

    10 REACTIES

    1. Keer op keer blijkt dat het RIVM er naast zit en dat ze hun plannen moeten bij stellen. Hadden ze maar geluisterd naar Wilders dan hadden we nu niet zoveel doden gehad

    2. Rutte zal zijn beperkingen best wel kennen, dat is het probleem niet. Drie van zijn beperkingen ken ik ook: Gebrek aan eerlijkheid, gebrek aan moed en lichtzinnigheid. “De corona zal wel meevallen, we hoeven niets te doen” Wanneer de corona dan komt en mensen beginnen te sterven, verschuilt hij zich achter zijn adviseurs, ambtenaren die hem de adviezen gaven die hij wilde horen en neerkwamen op: Het is niet nodig om extra geld uit te geven aan voorbereidingen. Precies aan de tegenovergestelde kant van Merkel is Kurz premier. Over precies dezelfde corona hoorde Kurz heel dingen en trok geld uit om zijn land klaar te maken. Hij durfde wel onmiddellijk onaangename maatregelen te treffen. In de Oostenrijkse democratie, waar de corona negen dagen ouder is dan in Nederland, zijn in de gehele periode vanaf de eerste ontdekking tot en met gisteren minder dan de helft van het aantal mensen gestorven dat gisteren in één enkel etmaal in Nederland bezweek aan de corona. Wat voor cijfer moeten we Rutte dusver, nog aan helemaal het begin van de crisis echt geven ?

    3. @EH
      Helaas voor uw woonland keuze,
      met clowns aan de leiding.
      Fortunately we have Jaap van Dissel.
      We rely on Jaap!

    4. Helaas voor Peter van Nuijsenburg hebben de ‘clownen’ uit Londen en Washington ondanks alles vrij lage aantallen per inwoner. Ter vergelijking (cijfers van 26/3):
      Belgie: 54 uitbraken/100.000 inwoners; 19 doden/100.000 inwoners
      Duitsland: 45 uitbraken/100.000 inwoners; 0,3 doden/100.000 inwoners
      Frankrijk: 43 uitbraken/100.000 inwoners; 25 doden/100.000 inwoners
      Nederland: 42 uitbraken/100.000 inwoners; 25 doden/100.000 inwoners
      USA: 25 uitbraken/100.000 inwoners; 3,5 doden/100.000 inwoners
      UK: 18 uitbraken/100.000 inwoners; 9 doden/100.000 inwoners

      Bij Duitsland is het aantal doden zo klein omdat er met name in het begin de overledenen niet getest werden op corona, waardoor er een grote onderschatting is van het aantal doden.
      Verder woon momenteel ik liever in UK of USA dan op het vaste land van Europa.

      • Het aantal doden per inwoners is niet zo interessant, wat belangrijker is, is het aantal infecties en doden per dag geteld vanaf de eerste constatering van de corona. Dat geeft, mits de cijfers de realiteit weerspiegelen, aan in hoeverre de autoriteiten de zaak onder controle hebben. Hoe minder de autoriteiten de verspreiding onder controle hebben, hoe sneller een voordeel door eventuele chronologische achterstand in de vergelijking verdwijnt. Het belangrijkste is denk ik, dat zowel regering als publiek begrijpen dat de corona een oorlog is. Als het enkele maanden duurt voordat het virus onder controle is, dan betekent het een zware klap voor de economie. Als het een jaar of langer duurt, dan verwoest het de economie – niet alleen bij ons – en moeten regering en publiek straks de hele economie samen wederopbouwen. Dat is geen werk voor neoliberalen, noch voor nep-socialisten, maar voor échte sociaaldemocraten.

    5. Ik denk en hoop dat de Corona crisis duurt tot ongeveer 7 juni. Daarna kunnen we langzaam weer meer de straat op en kunnen de Horeca gelegenheden weer met beleid open. Dit betekend dat waarschijnlijk vanaf juli of augustus de economie weer kan aantrekken. Alleen als de Covid-19 besmettingen na 7 juni nog steeds blijven doorgroeien dan komt het zwartgalligste scenario van de CPB uit. Het is inmiddels wel duidelijk hoe onvoorzichtig men in China is geweest met de hygiëne zodat uiteindelijk het Covid-19 virus de hele wereld kon veroveren. Letterlijk alle landen, inclusief het Arctische Groenland, zijn inmiddels besmet. Ik hoop dat de Chinezen hiervan geleerd hebben en in de toekomst veel strengere hygiënische maatregelen gaan nemen. Anders komt zoiets zo weer terug. Misschien moeten wij China hierin ook begeleiden en adviseren.

      • Volgens onderzoek doucht zo’n dertig procent van de Nederlanders niet elke dag en hetzelfde percentage wast zijn handen niet na wc-bezoek – en wij zullen de Chinezen hygiëne leren ? Mijn buren hebben lak aan de regels, hielden vanmiddag een feestje en zaten lekker knus bij elkaar. Wij hebben corona in onze woonplaats en tenminste één van de deelneemsters werkt in een populaire winkelketen in een nabije stad. Overal zien we mensen die zich niet aan de corona-regels houden. Wie zijn WIJ om iemand anders te beleren ? Laten we eerst zelf maar eens leren van landen die het beter doen.

    6. Ja, ook ik vind dat de regering momenteel goed opereert; maar
      wel veel te laat. Dat zie je ook weer met het sluiten van scholen.
      Ook constateer ik dat voorkomen van paniek, maar vooral ook
      economische motieven vaak een overheersende rol spelen. Zo
      lees ik dat er half januari al een “kleine” Corona-virus epidemie
      in Beieren is geweest, veroorzaakt door mensen uit China. Heeft
      Baudet ook al niet in januari kamerdebat over Corona gevraagd?
      Allemaal niet nodig volgens regering, tweede kamer, en RIVM.
      Er werd toen nota bene verteld dat Corona niet besmettelijk is!
      Weer typisch Rutte: goed in slechte tijden; slecht in goede tijden.
      Geen veiligheid; veel daklozen; te weinig ziekenhuizen/bedden; af-
      braak van ouderenzorg. Lekker bezuinigen toen en nu lekker stoer
      doen met de ondersteuning van werkgevers en werknemers. Bah.
      Bert.

    7. Hieraan gerelateerd het item: Nepnieuws.
      Gisteren werden een paar voorbeelden gegeven van “Nepnieuws” over Corona. De vraag is echter: Wat zijn de criteria die bepalen of iets nepnieuws is?

      Een van genoemde voorbeelden was dat het virus zou zijn ontsnapt uit een laboratorium in Wuhan. Laten we daar even op ingaan; waarom zou het “ontsnapte virus in Wuhan nepnieuws zijn?
      Omdat de bij voortduring liegende en verzwijgende Chinese overheid dat zegt?
      Omdat het nieuws niet gecontroleerd kan worden?
      Omdat het politiek of anderszins niet in de kraam van een overheid past?
      Omdat de burger koest gehouden moet worden?

      Redenen zat om iets tot nepnieuws te verklaren; ik zoek altijd naar degenen, instanties of media die daar voordeel bij hebben; indachtig het gezegde: waar rook is, is vuur.

      • Nog even door filosoferen over het nut van “iets tot nepnieuws verklaren”.

        In ons land is de “vrijheid van meningsuiting” bij wet gegarandeerd. Dan kun je als overheid geen mensen aanklagen voor het uiten van een mening die je als overheid niet aanstaat.
        Wat je wel kunt doen als overheid, is misbruik maken van het begrip “nepnieuws”:
        1. roep dat er veel nepnieuws rondwaart en stel nepnieuws strafbaar om de burger te beschermen.
        2. verklaar alle nieuws dat je niet aanstaat tot nepnieuws en laat dat controleren door “onverdachte” media als Facebook en Nu.nl.
        3. wie niet wil luisteren klaag je aan voor “het verspreiden van nepnieuws”.

        Op deze manier bereik je precies hetzelfde als met het inperken van de vrijheid van meningsuiting: het monddood maken van mensen met ongewenste meningen.

    Comments are closed.