De dompteur van circus-Binnenhof

    11
    443

    Leestijd: 4 minuten.

    Mark Rutte heeft zich met zijn derde kabinet nu definitief geschaard in het selecte gezelschap van lang zittende premiers. Dat is niet altijd een verdienste maar in dit geval mogen we wel vaststellen dat Rutte zijn vlag heeft geplant.

    We moeten vermoedelijk teruggaan naar het tijdperk-Lubbers om een politicus te vinden die zijn metier zo beheerst als hij. Net als Rutte nu was Ruud Lubbers (premier van 1982-’94) in dit inmiddels grijze verleden de grote dompteur van circus-Binnenhof.  Niet onomstreden, dat kan niet in de politiek, maar door vriend en vijand, en door beide even vaak knarsetandend, erkend als de man-om-wie-niemand-heen-kan.

    Natuurlijk, je had met Wim Kok (PvdA) en Jan Peter Balkenende (CDA) ook regeringsleiders die het redelijk lang hebben weten vol te houden. Toch, ze hebben om welke redenen dan ook niet hun stempel zo op de politiek gedrukt als Lubbers en Rutte.

    De vraag dringt zich bijna automatisch op: zijn er overeenkomsten in hun stijl en benadering van de politiek? Wat hebben ze gemeen en waarin verschillen ze? Hoe konden ze de alfamannen van het Binnenhof worden?

    Je moet uiteraard oppassen dat je niet aan de hand van de natte-vinger-psychologie op zoek gaat naar gemeenschappelijke karaktertrekken die er wel of niet kunnen niet zijn en daar ook nog te verstrekkende conclusies uit trekt.

    En de verschillen in politiek milieu, politiek klimaat en tijdgeest kunnen evenmin weggepoetst worden. Lubbers was een katholieke CDA’er, de politiek was niet zo versnipperd als nu, en iedereen keek, zeker na de Val van de Muur, blakend van optimisme naar de toekomst. Het Westen had de grote ideologische strijd met het communisme gewonnen en het kon alleen maar nog beter worden.

    Vergelijk dat maar eens met de wereld waarin de conservatieve liberaal of liberale conservatief (doorhalen wat niet gewenst is) Rutte nu zijn kunsten moet vertonen. Die ziet er stukken grimmiger uit. De grootste financieel-economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog, crisis in de EU, vluchtelingencrisis, klimaatcrisis, crisis in het Witte Huis, crisis met het Kremlin over de MH-17 en, mede als gevolg van al die crises, de grote politieke vertrouwenscrisis.

    Kortom, de verschillen zijn groot en toch, het hoeft een bescheiden vergelijkende schets niet in de weg te staan.

    De overeenkomst die het meest in het oog springt is dat Rutte en Lubbers in de eerste plaats managers zijn, dossiervreters en ‘machers’. Politiek is een methode om maatschappelijke problemen op te lossen en dat kan alleen als je alle ins- en outs van het dossier kent. Competentie, daar draait het om.

    Visie is iets waar je door de week niet veel aan hebt. Voor de bühne is een vleugje soms handig en dan hebben we het wel gehad. En dan nog: iets voor het voorprogramma, nooit de hoofdact. Kijk maar naar Rutte en zijn gefoeter op de ‘dikke ik’.  Even groot in het nieuws, daarna nooit meer iets over gehoord.

    Van Rutte weten we dat hij iedereen die om een visie vraagt, naar de oogarts wil sturen.

    Zo’n heldere uitspraak is van Lubbers niet bekend en het is waarschijnlijk ook nooit bij hem opgekomen. Zijn aanpak sprak boekdelen. Een probleem is een puzzel die opgelost moet worden. Soms was die oplossing voor een normale sterveling niet te volgen maar dat was vaak juist de reden van het succes. Ideologie, principes, persoonlijke overtuiging speelden meestal geen rol van betekenis. Net als nu bij Rutte.

    Soms overspeelde Lubbers zijn hand, zoals in de jaren 80, toen hij buiten de NAVO om een deal met de Sovjet-Unie over de plaatsing van kruisraketten wilde sluiten. Dat was een kwestie waar heel Nederland zich destijds enorm over opwond en Lubbers dacht dat de methode-Lubbers ook hier zou werken. Dat was een misrekening die hem internationaal veel krediet heeft gekost. Het leek teveel op louche geritsel.

    Die neiging om zijn hand te overspelen is bij Rutte nog niet opgevallen. Hij heeft zijn uitglijers, de niet waargemaakte beloftes die zijn geloofwaardigheid aantasten, maar al te listige trucs heeft hij (nog) niet uitgehaald.

    Mogelijk heeft hij in dit opzicht geleerd van Lubbers. Rutte zal bijvoorbeeld nooit de confrontatie aangaan met kanselier Angela Merkel. Lubbers sprak ooit zijn twijfels uit over de Duitse hereniging en dat heeft hij geweten. Kanselier Helmut Kohl vergat en vergaf nooit iets en zou zijn gram hebben gehaald toen Lubbers voorzitter van de Europese Commissie dacht te worden.

    Rutte is waarschijnlijk een stuk handiger in de relaties met collega’s en de pers. Net als Lubbers ziet hij die in de eerste plaats als instrumenteel: hoe kan jij mij helpen om dit of dat voor elkaar te krijgen. Maar zeker de latere Lubbers wilde nog wel eens het fatsoen vergeten. De liberale vicepremier Rudolf de Korte werd in een Kamerdebat genadeloos voor schut gezet en CDA-lijsttrekker Elco Brinkman mocht uit de pers vernemen dat zijn voorganger niet op hem zou stemmen.

    Zoiets zou Rutte nooit doen. Hij is, zoals we de afgelopen jaren gezien hebben, eerder geneigd tot te grote loyaliteit jegens falende partijgenoten. En politiek wordt bij hem zelden persoonlijk. Hij speelt hard op de bal, niet op de man. Met een uitzondering: Geert Wilders. Die schijnt het totaal bij hem verbruid te hebben.

    Na Lubbers III zat het er voor de naamgever op. Zijn houdbaarheidsdatum was toen al royaal overschreden. Lubbers leed aan het onmisbaarheidssyndroom, de ziekte van de politicus die te lang aan de macht kleeft en geen afscheid durft te nemen. Hij wist het altijd beter. Naar adviezen en kritiek werd niet langer geluisterd. Grote ongelukken zijn niet gebeurd maar de vlag ging uit toen hij opstapte.

    Rutte III  is vermoedelijk ook de laatste klus van deze naamgever, tenzij het kabinet, wat met die nipte meerderheid (1 zetel) in beide Kamers niet valt uit te sluiten, binnen zeer korte tijd valt. En het is voor Rutte zelf en de politiek te hopen dat hij tijdig het moment van opstappen onderkent. Ze horen het niet graag maar dat is vaak de laatste grote dienst die een politicus het land kan bewijzen.

    11 REACTIES

    1. Ronaldo

      Vandaag ook de uitnodiging ontvangen voor het congres van onze FvD ?
      Dat lijkt me echt een te gek spektakel worden. En mooie gelegenheid om de pioniers zelf te ontmoeten.
      Maar dat zal je net zien, op die dag ‘n andere afspraak . Enfin een mens kan niet alles hebben.
      Dat bleek ook maar weer bij het politieke strijdtoneel dat vanmiddag op de tv werd uitgezonden.
      Veel beloven en weinig geven doet de gek in vreugde leven, denken ze !
      Het parlement heeft de naam een slangenkuil te zijn, en zo klonk het ook.
      Teflon Rutte heeft laten zien waar hij voor staat en waar hij voor knielt.
      Je raadt het vast wel….het kapitaal. En dat is iets anders dan : Das Kapital van Karl Marx.
      De verkiezingen kunnen niet mij niet genoeg komen !

      • En met hem knielde ook Buma en Pechthold natuurlijk. Ik had van het CDA toch wel wat anders verwacht. De CU erkende dit beslist niet gewild te hebben… Deze zure appel had de grote van een meloen, zei iemand die tijdens de onderhandeligen had moeten slikken… (hij wilde er niet in stikken dus de CU moest met grote weerzin er toch aan meedoen)
        Ik weet nog goed hoe henk krol in een verkiezingsdebat door Jesse en onze nieuwe PvdA-leider simultaan aangevallen werd, want de AOW naar 65 jaar was voor deze linksen onbetaalbaar! Dat zou in het jaar 2021 4 miljard kosten en dat was er simpel weg niet.
        Nu geeft ons kabinet dat gewoon weg, aan Wallstreet en winstbelastingverlaging…
        Let wel, die bedrijven maken al dikke winsten.. En die aandeelhouders (maar 15% belastingsheffing, een gewone Nederlander kan er alleen maar van dromen) wordt gewoon alles kwijt gescholden. ?
        Een duivels dilemma was het voor Buma schijnbaar niet. Hij stond het vroom te verdedigen, zonder harde cijfers, maar vanuit een vage verwachting dat het weleens banen zou kunnen opleveren…
        Ja, ik heb zelfs twee uitnodiging.
        Ik ben namelijk ook lid van 50plus. Maar helaas, wegens mijn ziekte moet ik ‘s middags slapen, dus een hele dag een congres redt ik momenteel niet. Maar welicht in de toekomst? Lijkt me leuk, messchien zien we elkaar dan toch nog… Wie weet.

    2. Ronaldo

      Helaas zoals ik al schreef de veronderstellingen kloppen van geen kant.
      Anders zou ik je zo opzoeken op dat terrasje. Dan zouden we Bert ook moeten uitnodigen. De eeuwige jacht velden blijven een bron van ergernis en vermaak. Hij vindt dat ook.
      Jij hebt een mooi gevoel voor humor, en het zou gezellig zijn. Als ik een ook maar een beetje in de buurt zat.

    3. Beste Peter,
      Is het niet belangrijker dat een minister-
      president een persoon is die wordt ge-
      dragen, gewaardeerd, bewonderd, en
      m.n. ook wordt vertrouwd door zijn volk.
      En dus niet alleen door zijn achterban.
      Waarom irriteert deze politicus mij zo?
      Door zijn verschijning, zijn “eeuwig ge-
      maakte” glimlach. Neen Peter, dat niet.
      Wel zijn gemanipuleer, zijn leugens, zijn
      niet nagekomen beloftes, zijn geen oog
      hebben voor de noden van ons volk, zijn
      afkeer van Geert Wilders. Moet ik verder
      doorgaan? Vooral de laatste zinnen in jouw
      artikel spreken mij aan:…………dat hij tijdig
      het moment van opstappen onderkent…….
      de laatste grote dienst die een politicus het
      land kan bewijzen…. En dat zie ik dus liever
      vandaag gebeuren dan morgen.
      Bert.

      • Bert toch, foei. Je opmerkingen als “… zijn gemanipuleer, zijn leugens, zijn niet nagekomen beloftes, zijn geen oog hebben voor de noden van ons volk, zijn afkeer van Geert Wilders …” en dat allemaal in één zin? Zijn die niet nog een graadje erger dan dat ene woord “onzin” of “onnozel” dat ik een zwak moment eens gebruikt heb als reactie op een bijdrage van jou?
        Lijkt het je voor ons beiden niet beter om de relatie weer te normaliseren tot Frontbenchernormen, de gebruikte termen van jou en mij als normaal Nederlands te beschouwen en over te gaan tot de orde van de dag? Ik bekijk op dit moment het debat over de regeringsverklaring (Wilders aan het woord) en hoor termen die de onze vele malen overstijgen, zonder ingrijpen van de voorzitter. En dit verzoek geldt ook Anne Lise. Ik reken op een constructief antwoord.

        • He, Anne Lise te D…
          Is dat toevallig in Den Haag? Ik zit vaak op een terrasje op het plein – jawel voor ons parlement – gezellig een krantje te lezen. Bij de Eeuwige Jachtvelden, vaak zie ik onze heren en dames waar we weleens over schrijven langskomen. ?

        • Beste Piet,
          Ik ben best bereid onze contacten via de
          Frontbencher te normaliseren. Ik heb ook
          al gereageerd op jouw reacties, toch?
          Maar je maakt in mijn ogen wel een denk-
          fout. Als je mij schrijft: “je weet niet waar
          je over praat”, “je schrijft onzin”, “ik vind
          jouw mening kortzichtig” en veel van die
          andere opmerkingen die je mij schreef.
          Mijn ongezouten kritiek op Rutte gaat over
          zijn functioneren als minister-president. Niet
          over Rutte als persoon. En dat is echt een heel
          groot verschil. Misschien zal ik nog liever met
          Mark Rutte een borreltje drinken, dan met Geert
          Wilders; ondanks het feit dat ik het met Wilders
          vaker eens ben dan met Rutte. Begrijp je.
          Wat ik schrijf over Mark zou ik hem persoonlijk!!
          nooit schrijven. Wie geeft mij dat recht. God?
          Als ik mij in reacties op Frontbencher niet geschof-
          feerd voel zal ik altijd blijven reageren. Jij ook?
          In de hoop op een plezieriger communicatie in de
          toekomst op deze fijne site, vrolijke groet,
          Bert.

          • Ik probeerde al eerder aan te geven, dat ook mijn oordelen betrekking hebben op meningen. De personen daarachter ken ik immers niet persoonlijk. Het is meer een kwestie van woordgebruik, lijkt me. Jij en ik pakken de draad weer op, nu Anne Lise nog.

      • Achter de altijd aanwezige en irritante glimlach van Rutte schuilt een keiharde man. Hij moet ik het anders typeren dat zijn kabinetten maar liefst 2 miljard per jaar bezuinigen op Ontwikkelingssamenwerking? Let wel: dit betreft de allerarmsten van de wereld (elke 5 seconden sterft een kind onder 5 jaar door honger en ondervoeding!). En het is nog nooit zo goed gegaan in dit land als nu. Rutte en zijn kabinetten moeten zich schamen!

        • Is dat wel juist? Er gaat toch juist meer geld naar ontwikkelingssamenwerking en dat vind ik heel terecht? Of tel je de drie kabinetten bij elkaar op?

    Comments are closed.