Populistische donderwolken boven Berlijn

    5
    675

    Leestijd: 4 minuten.

    Normaal gesproken zijn Duitse deelstaatverkiezingen niet iets waarom we ons erg druk maken. Kan ons het wat schelen wat ze daar in het verre oosten van Duitsland, de voormalige DDR, stemmen? Inderdaad, normaal gesproken niet. Maar de tijden zijn niet normaal. En dus zijn die verkiezingen in Brandenburg en Saksen zondag wel degelijk belangrijk.

    En wel om twee redenen. De eerste betreft de opmars van de Alternative für Deutschland (AfD). En de tweede is de bevingen die het in Berlijn veroorzaakt als die opmars een verontrustende omvang krijgt.

    De AfD dreigt de grote winnaar in zowel Brandenburg als Saksen te worden. Volgens de laatste peilingen zijn de populisten nog net niet de grootste maar hijgen ze de traditioneel grote partijen in de nek. In Brandenburg ligt de regerende sociaaldemocratische SPD nog een neuslengte voor. En in Saksen heeft de daar regerende CDU een grotere voorsprong maar ook daar is men er niet gerust op. De afstraffing kan natuurlijk nog meevallen maar beide partijen zullen een nederlaag niet ontlopen. De vanzelfsprekendheid waarmee ze in hun bolwerken de dienst uitmaakten is definitief voorbij.

    Op het eerste gezicht is het vreemd dat de kiezers deze partijen de oren willen wassen. Het gaat redelijk goed in de voormalige DDR. Dertig jaar na de Val van de Muur is de kloof tussen West en Oost goeddeels gedicht. Natuurijk zijn er nog economische en sociale problemen. In sommige regio’s wil het landschap, in tegenstelling tot wat Berlijn ooit beloofde, maar niet tot bloei komen. Maar door de bank genomen gaat het de Oost-Duitsers beter dan ooit.

    Waarom gaan die Oost-Duitsers dan massaal op de AfD stemmen? Zijn de onvrede en woede dan zo groot dat ze een partij die niets presteert, intern verdeeld is en zeker in het oosten steeds radicaler wordt, verkiezen boven de partijen die hen, hoe je het ook wendt of keert, toch vrijheid en voorspoed hebben gebracht?

    De oorzaken zijn niet in de eerste plaats economisch, aldus vorsers van de Oost-Duitse volksziel. Het is een diepgeworteld gevoel van verwaarloosd zijn en in de steek gelaten worden. Het is het in heel Europa inmiddels overbekende oproer tegen de gevestigde orde. De ‘elites’ nemen hen, ‘het volk’, en hun zorgen niet serieus. En aan die frustraties, aangewakkerd door vooral de ‘invasie’ van Syrische vluchtelingen van vier jaar geleden, geven ze lucht door op de AfD te stemmen.

    Het is dus vooral weer een afrekening met de gevestigde partijen. De kans dat de AfD in Brandenburg en Saksen gaat mee besturen is minder dan miniem. Geen van de andere partijen wil met de rechtse extremisten samenwerken. Dat cordon sanitaire is begrijpelijk maar heeft wel het risico dat het de AfD nog meer in de kaart speelt. De ‘elite’ die ziende blind en horende doof blijft.

    En dat werkt door in Berlijn. De voorspelde winst van de AfD zou wel eens het einde kunnen betekenen van de coalitie van CDU en SPD. Merkel-IV regeert nu ruim anderhalf jaar en de Schwung wil er maar niet in komen. Binnen de SPD worden de stemmen steeds luider om ‘er uit te stappen’.

    De sociaaldemocraten zitten electoraal in hun diepste dal ooit (landelijk nog maar 14 procent) en wijten dat aan de samenwerking met kanselier Angela Merkel. Ze slagen er maar niet in uit Merkels schaduw te komen. Nederlagen in Brandenburg, Saksen en vermoedelijk ook in oktober in een andere oostelijke deelstaat, Thüringen, zouden voor de SPD net de laatste bittere druppel kunnen zijn. In december zal een partijcongres de knoop doorhakken over al dan niet voortzetten van de coalitie.

    De teloorgang van de sociaaldemocraten neemt inderdaad tragische vormen aan. De partij, ooit de grootste in Europa, doolt al jaren radeloos rond. De koers, voorzover aanwezig, slaat niet aan. Er zijn geen aansprekende leiders (zelfs Lodewijk Asscher zou daar een kiezerskanon zijn). Het is zelfs zo erg dat een komiek zich kandidaat heeft gesteld voor het partijleiderschap. En dat is geen grap, zegt hij zelf. Misschien is het wel de redding. Het is moeilijk voorstelbaar dat hij het slechter doet dan de kleurloze en talentloze concurrentie.

    Bij de CDU van Merkel loopt het evenmin op rolletjes. De kanselier is aan het afbouwen en haar beoogde opvolgster, partijvoorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK in de wandeling) heeft nog niet bewezen dat ze het roer kan overnemen. Er is ook gemor over de koers die onder Merkel teveel naar het midden zou zijn opgeschoven. De kanselier heeft met name de gevolgen van haar ruimhartige vluchtelingenbeleid (‘Wir schaffen das’) onderschat. Daardoor zou het gat op rechts zijn ontstaan waar de AfD nu haar kiezers opdweilt.

    Dat gevoel van algeheel, wijd verspreid onbehagen wordt nog versterkt doordat het economisch niet meer zo voor de wind gaat. Duitsland is niet langer de Europese uitblinker. Het door Berlijn als het evangelie verkondigde straffe begrotingsbeleid begint te haperen. En er dreigt zelfs wat tot voor kort ondenkbaar leek, een recessie.

    De verwachte nederlagen in Brandenburg en Saksen zijn de donderwolken die boven Berlijn tot ontlading dreigen te ontkomen. Er zouden wel eens onzekere tijden kunnen aanbreken. Een regeringscrisis, het voortijdig vertrek van Merkel, verkiezingen met winst voor de AfD en een verdere versplintering van het partijenlandschap. Het is allemaal mogelijk. En omdat Duitsland verreweg het belangrijkste land in Europa blijft, zijn die deelstaatverkiezingen in die buitengewesten ook van belang voor ons.

     

    5 REACTIES

    1. Wir schaffen das, is duidelijk niet waar gebleken. Merkel is te links voor een deel van het Duitse volk. Honderduizenden illigalen moeten het land uitgezet worden maar dat beleid komt maar moeilijk van de grond. De kosten zijn enorm. En de politieke correctheid verdoezelt te veel onrecht en ongemak die wel op straat beleefd wordt.
      En dan hebben we ook nog een ECB die met goedkeuring van het politieke establishment op Europees niveau gaat experimenten met (straks zelfs diepe) negatieve rente. Is men de Weimarrepubliek vergeten? Je zou toch denken, die jaren 30 van vorige eeuw worden opzettelijk weer gecreëerd. Niet door de AfD maar door elitair Duitsland en de rest van Europa.
      De rijken kunnen straks geld toe krijgen op hun leningen. De armen moeten over het beetje zekerheid dat ze nog met moeite kunnen sparen geld gaan betalen…
      Tja, de kruik gaat net zo lang ten onder tot die barst.
      En welke middenpartij staat er op voor het gewone volk? Geen? 🤔

    2. EH
      Het ontgaat mij wat de belangen van omvolking van het EU – establishment zijn. Welk belang wordt daar mee bediend? Welk complottheorie komt hier bovendrijven? Zelf ben ik ook kritisch ten aanzien van een uit de hand gelopen immigratiebeleid. Maar de reactie daarop is zorgwekkend. De AFD heeft wel degelijk extreme elementen binnen de gelederen. Het gevaar is dat bevolkingsgroepen tegen elkaar worden opgezet. En dan wordt het doodeng.

      • @Anton,
        Geheel met u eens. Alleen: wat bij het AfD gebeurt, gebeurt eveneens bij links, waar net zo goed extreme elementen in de gelederen zitten. 🤔 En in de identiteitspolitiek onder moslim-immigranten die – voor een deel – hun heil in moslim-fundamentalisme zoeken. Polarisatie en segregatie zijn hier m.i. wezenlijk HET probleem. Let wel: ik heb het niet over de gematigde moslims.
        Als middenpartijen en links de segregatie-problemen door het geloofsfundamentalisme weigeren te zien of in het openbaar weigeren te begrenzen – want dat zou rechts-extremisme en racisme (?) zijn (de politieke framing) – slaat de discussie dood en polariseert alles compleet in strijd.
        Veel conservatieve Duitsers zien met lede ogen de fundamentalistische islamitisering als bedreiging. Het AfD benoemd dat. Gematigd AfD is gewoon ook maar gewoon rechts. De focus vanuit de politiek op de AfD is m.i. dan ook eenzijdig stigmatiserend.
        Polarisatie en uitsluiten van politieke partijen is funest voor de werking van de democratie. Het leidt tot verdere segregatie in wat een pluriforme samenleving moet zijn.
        Da’s inderdaad doodeng…

    3. Het probleem van de politiek in Nederland is, en in Duitsland en binnen de EU dat politici andere normen en waarden hebben dan die zij van de burgers verwachten. Als we zien hoe klokkenluiders behandeld mogen worden weet iedereen hoe laat het is. Zie het boek: Klokkenluiders in de politiek http://www.uitgeverijeigenboek.nl Politici en machthebbers wensen niet tegengesproken te worden en gelukkig spelen de media dit pelletje mee. Klokkenluiders kapot maken is geen prettig nieuws waar de lezer op zit te wachten en die politici en machthebbers not amused doen raken. De media kennen hun plaats. De echte machthebbers houden zich gedeisd en zijn in geen velden of wegen te bekennen en de politici zijn goede bliksemafleiders wanneer ze elkaar niet gunnen in beeld te komen.

    4. Een cordon sanitaire is nooit begrijpelijk. Het is het negeren van een deel van het volk, omdat ze niet stemmen op de juiste ‘deug-partij’. Overigens is het benoemen van de AfD als ‘extremisten’ al een framing, die geen recht doet aan een partij die het landsbelang voorop stelt boven de ‘omvolkings-belangen’ van het EU-establishment.

    Comments are closed.