Een knekelhuis voor oudgedienden

    7
    359

    Leestijd: 2 minuten.

    De Eerste Kamer, die op 20 maart indirect wordt gekozen, bestaat sinds 1815. In de eerste decennia benoemde de koning de leden voor het leven. Uiteraard waren dat allemaal gezagsgetrouwe jaknikkers, die precies deden wat de vorst wilde. Thorbecke, de man die in 1848 ons staatsbestel bedacht, had de senaat dan ook het liefst opgeheven. Hij vond het een instituut ‘zonder grond en doel’. Omdat hij voor dit standpunt te weinig medestanders vond, liet hij de Eerste Kamer maar bestaan. De leden van Provinciale Staten mochten haar voortaan kiezen.

    De Eerste Kamer (die doorgaans alleen op dinsdag vergadert) heeft grotendeels dezelfde taken als de Tweede. Zij beoordeelt wetten en moet die goedkeuren. Gebeurt dat laatste niet, dan verdwijnt het wetsvoorstel in de prullenbak. De senaat mist een paar bevoegdheden die de Tweede Kamer wel heeft. Ze mag wetsontwerpen niet veranderen (amenderen). Ook kan ze zelf geen wetsvoorstellen indienen. Maar verder zijn de verschillen niet zo groot. De Eerste Kamer omschrijft zichzelf graag als een chambre de réflexion, die zich vooral richt op de technische en juridische kanten van het wetgevingsproces. In de praktijk spelen senatoren echter maar wat graag voor Tweede Kamertje. Als het erop aankomt zijn ze net zo politiek bezig als hun collega’s aan de overkant van het Binnenhof. Het belangrijkste onderscheid tussen beide Kamers is dat senatoren geen rechtstreeks mandaat van de kiezer hebben.

    Het is dus niet helemaal duidelijk wat de Eerste Kamer toevoegt aan de Tweede. Het bestaansrecht van de senaat staat hierdoor geregeld ter discussie. Diverse partijen hebben  op enig moment voorgesteld de senaat maar af te schaffen of in elk geval politiek monddood te maken. Dat zou kunnen door die om te vormen tot een adviesorgaan of een grondwettelijk hof. Dergelijke suggesties zijn niet alleen gedaan door linkse partijen, maar ook door de PVV. Ook FVD-Tweede Kamerlid Theo Hiddema noemde de Eerste Kamer onlangs nog ‘een belachelijk instituut, nergens voor nodig’. Opdoeken dus. Maar niet op dit moment natuurlijk.

    Politieke partijen hebben nogal eens de neiging om oude coryfeeën naar de senaat af te vaardigen. Tal van voormalige partijleiders, fractievoorzitters en bewindslieden maken deel uit van de Eerste Kamer, of hebben dat ooit gedaan. Enkele voorbeelden: Hans Wiegel (VVD), Loek Hermans (VVD), Annemarie Jorritsma (VVD), Elco Brinkman (CDA), Gerrit Braks (CDA), Ben Knapen (CDA), Job Cohen (PvdA), Thijs Wöltgens (PvdA), Thom de Graaf (D66). En zo zouden we nog heel lang door kunnen gaan. Op de kandidatenlijsten bij de komende Eerste Kamerverkiezingen staan onder anderen de ex-partijleiders Paul Rosenmöller (GroenLinks) en Boris Dittrich (D66).

    Doordat ze voor een groot deel bestaat uit politieke oudgedienden heeft de Eerste Kamer de bijnaam ‘het knekelhuis’. Die aanduiding geeft ook een beetje de sfeer weer die er heerst. De debatten verlopen een stuk rustiger. Senatoren interrumperen minder. Ze zijn dikwijls erg lang van stof. Eerste Kamerdebatten zijn daardoor meestal nog saaier dan die in de Tweede Kamer. Er verschijnen dan ook zelden camerateams. Behalve als er crisis dreigt. En dat zal, als het kabinet na de verkiezingen zijn meerderheid in de senaat kwijt is, ongetwijfeld geregeld het geval zijn.

    7 REACTIES

    1. De Eerste Kamer is gewoon een onding. Thorbecke had dat goed door. Moet je daar nu eens mee aankomen bij de liberalen. Zal wel te maken hebben met voortschrijdend inzicht. Deze Kamer schijnt zelfs zo belangrijk te zijn, waaruit dat overigens blijkt, hoor je niemand over, dat het ten strengste verboden is dat een bepaald soort mensen, simpelen en onnozelen, de leden van deze Kamer mogen kiezen. Er zou bij elke wetsvoorstel gewoon een onpartijdige instantie moeten zijn die de het wetsvoorstel bekijkt of zij juridisch en technisch goed in elkaar zit. Momenteel is het gewoon een instituut om mensen een zakcentje bij te laten verdienen. Je ziet die lui dan ook nauwelijks in beeld om duidelijk te maken waarom zij voor, of tegen een wetsvoorstel zijn en nu met de provinciale verkiezingen zijn de dames en heren nergens te vinden. Het is ook maar een bijbaantje waar je weinig voor hoeft te doen en een aardig zakcentje mee bij verdient. Dat laatste dar draait het om, zo schijnt en om de belangen te dienen die je echt vertegenwoordigt, een veredelde lobbyist dus.

    2. Persoonlijk ben ik wel blij dat er een Eerste Kamer is, juist omdat er oudgedienden in zitten. Ervaren mensen die een wet veel beter kunnen beoordelen dan de veelal nieuwbakken Tweede Kamerleden.
      En vergeet niet: bijna was die vreselijke verhuurheffing niet doorgegaan omdat er één PvdA’er in de Eerst Kamer zat met een geweten. Helaas ging hij toch nog overstag. Blijkbaar zijn Eerste Kamerleden toch niet zo vrij in hun handelen als zou moeten.
      En kwalijk is natuurlijk dat er mensen zitten die er soms alleen maar zitten in het belang van multinationals, zoals fabrikanten van alcohol of tabak. Dit zou beter tegen het licht moeten worden gehouden.

      • Veel politici komen uit het onderwijs, zorg, politie of defensie omdat dat hun carrière niet schaadt. Er is het parlement ook veel aandacht voor deze sectoren van de samenleving. Misgunt u het bedrijfsleven ook lobbyisten naar de politiek te sturen? Daar werkt de rest van de Nederlanders.

        Als De politiek bezuinigt op een overheidssector, komen onmiddellijk vertegenwoordigers van deze sectoren vertellen dat dat echt niet kan en lopen de diensten, zoals de belastingdienst vast. Waarom kan de overheid niet efficiënter werken, terwijl Philips na een ontslag van 100.000 medewerkers wel lampen kon blijven produceren? Lampen zijn geen mensen, maar IT bij de overheid mislukt steeds.

        Toppunt is als ambtenaren “gestolen” pensioengeld uit belastinggeld terugkrijgen, terwijl werknemers door overdrachten van pensioen ook veel geld zijn kwijtgeraakt en Unilever jarenlang helemaal geen premie stortte! PME heeft al eens 6 % gekort en volgend jaar dreigt de volgende grote korting. En maar klagen over niet indexeren.

      • @Petra & anderen 27 jan 14:37
        Mijn excuus dat ik zo emotioneel en volledig bezijden het onderwerp reageerde. Het bericht dat de belastingdienst een miljard niet kan innen vanwege onderbezetting, maakt mij als trouwe belastingbetaler razend. Hoe kan het dat tegelijkertijd een riante afvloeiingsregeling, waarvan zelfs reeds gepensioneerde ambtenaren gebruik kunnen maken, niet per direct gestopt kan worden, terwijl dat wel kan met subsidieregeling voor duurzaam wonen? Onze overheid gaat kapot aan “verworven rechten”. Tegelijkertijd verhoogt het de AOW-leeftijd en kunnen alleen ambtenaren met een goed salaris eerder stoppen, terwijl de stratenmaker met een gebroken rug in de WAO belandt. Voor mij reden op de FvD te stemmen. Eigenlijk irrationeel, maar een emotionele proteststem. Ik heb eerder geschreven: partijen zijn er om mensen tegen elkaar op te hitsen, terwijl het schip van staat rustig doorvaart zonder pottenkijkers.

    3. Als je in het buitenland woont mag je niet mee stemmen voor provincie of gemeente . Maar de provincie kiest wel de leden van de eerste kamer . En die leden van de eerste kamer stemmen en beslissen wel mee over rechten en plichten van Nederlanders die buiten de landsgrenzen wonen. En dat noemt men dan democratie . Zo beslissen en Brussel ook een aantal poppetjes die niet gekozen zijn door het maar wel betaald worden door het volk, wat het volk moet doen .
      VIVA DEMOCRACIA

      • @Harm
        Interessante gedachtegang. Ik ken veel mensen die er alle begrip voor hebben, dat ze niet mee mogen stemmen voor gemeenteraden en Provinciale Staten. Dat mogen ze in hun woonland wel, dus lijkt er niet zoveel aan de hand. Maar die dubbele functie van de Provinciale Staten nuanceert dit beeld wel een beetje. Vorig najaar zijn er Tweede Kamervragen over gesteld namens D66. Dit voorjaar presenteert de minister van BiZa in de Tweede Kamer verschillende opties om dit op te lossen. Probleem blijft natuurlijk in welke provincie ze dan zouden moeten stemmen. Misschien is een aparte provincie “Buitenland” een idee?

        • Het lijkt me inderdaad niet fair dat Nederlanders in het buitenland niet meebepalen over de samenstelling van de Eerste Kamer. Maar ik zie überhaupt niet zo in waarom het nuttig zou zijn dat de EK getrapt gekozen wordt; dat lijkt me meer een historisch gekkigheidje dan iets met democratische meerwaarde. De EK heeft niks met provinciale politiek te maken, en de provincies zijn dan weer te groot om als “districten” te werken voor een districtenstelsel. De makkelijkste oplossing zou zijn om de EK direct te kiezen. Al kun je je afvragen of de EK überhaupt meerwaarde heeft, doorgaans stemmen ze hetzelfde als hun fractiegenoten in de TK, en zo niet dan is dat altijd een enorm gedoe. Zogenaamd “toetsen van de kwaliteit van de wet” kun je beter aan juristen overlaten dan aan politici, bijvoorbeeld door de Raad van State meer bevoegdheden te geven.

    Comments are closed.