En nu, dames en heren, de koehandel

    1
    267

    Leestijd: 3 minuten.

    De twee grootste partijen hebben fors verloren en de flankpartijen op links en rechts flink gewonnen. De versplintering is, kortom, nu ook doorgedrongen in het Europees parlement. En dat gaat onherroepelijk doorwerken in de volgende ronde van dit politieke Euro-festival: de verdeling van de banen.

    De belangrijkste vacature is die van de voorzitter van de Europese Commissie. Sinds men vijf jaar geleden voor het systeem van de Spitzenkandidaten heeft gekozen, zou dat een gelopen koers moeten zijn. De lijsttrekker van de grootste partij, in dit geval de Europese Volkspartij (EVP, waarin ook het CDA zit), is de voor de hand liggende kandidaat. Dat was in 2014 zo, toen Jean-Claude Juncker (ook EVP) Spitzenkandidat was en waarom zou het nu niet zo zijn? EVP-Spitzenkandidat Manfred Weber heeft zich ondanks het verlies van zijn partij al aangemeld.

    Maar dit is Brussel dus zo eenvoudig ligt het niet. Door de versnippering is het traditionele machtsblok van EVP en Sociaaldemocraten gebroken en daarmee hun abonnement op de topbanen. Andere partijen, met name de Liberalen en de Groenen, hebben daardoor nu een sleutelpositie en die gaan ze zeker gebruiken. De kandidaat-Commissaris, of hij nu Weber of Frans Timmermans heet, zal een coalitie moeten aangaan met deze partijen. En die hebben hun prijs. De Groenen hebben al meteen aangekondigd dat het klimaatbeleid topprioriteit moet krijgen.

    De tweede hobbel is de Europese Raad, bestaande uit de regeringsleiders van de lidstaten. In de Raad zit een aantal leiders, onder wie Mark Rutte, dat die Spitzenkandidat sowieso niet zo’n goed idee vindt. Dat zou andere, betere kandidaten op voorhand uitsluiten. En het gebrek aan enthousiasme voor Manfred Weber beperkt zich niet alleen tot de kiezers. Weber heeft het charisma van de natte krant. Hij heeft daarnaast geen enkele bestuurlijke ervaring. Zelfs partijgenoten zouden moeite hebben hem serieus te nemen. Angela Merkel heeft zich in elk geval niet het vuur uit de sloffen gelopen voor de eigen Spitzenkandidat. En het is een publiek geheim dat Emmanuel Macron, understatement, niet erg onder de indruk is van Webers talenten.

    Niemand in Brussel zal dan ook raar opkijken als Weber geofferd wordt. Niet meteen natuurlijk, de facade van legitimiteit moet even overeind gehouden worden. Naar het schijnt hebben de Duitsers hun zinnen gezet op een andere topvacature, het presidentschap van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan de knoppen zitten in Frankfurt zouden ze prefereren boven het meestal moeizame gesteggel in Brussel. Komt nog bij dat Duitsland als grootste land in de Raad, het machtigste orgaan van de EU, toch al de meeste invloed heeft.

    Maakt dat de weg vrij voor Frans Timmermans? Was het maar zo simpel. De nieuwe held van de PvdA heeft op het eerste gezicht veel betere papieren dan Weber. Hij heeft ruime bestuurlijke ervaring. Als ex-minister van buitenlandse zaken en Euro-commissaris weet hij hoe het spel in Brussel gespeeld moet worden. En hij heeft duidelijke opvattingen waar hij met Europa heen wil. Maar mede daardoor Timmermans heeft ook vijanden. De popupotentaten in Polen, Hongarije en Italië zullen hem niet gauw steunen. Buiten de polder heeft dat bejubelde Timmermans-effect maar een beperkte reikwijdte.

    De opvolging van Juncker en co wordt een voor een buitenstaander onnavolgbaar gegoochel met functies, voorkeuren en namen. En, dat maakt het echt interessant, het is ook de inzet van de machtsstrijd tussen het Parlement en de Raad. Wie heeft de doorslaggevende stem, het Parlement of de Raad? Het Parlement heeft een vetorecht. Het kan de benoeming van een kandidaat die daar niet de meerderheid heeft blokkeren. Maar de Raad kan eveneens dwarsliggen. Macron heeft al laten weten zich niet gebonden te achten aan een Spitzenkandidat. En Merkel houdt zoals bekend haar opties zo lang mogelijk open. Een kandidaat is zonder de steun van de Raad net zo goed kansloos.

    Bij alle plechtige verzekeringen van meer openheid en dat andere toverwoord, transparantie, wordt het vermoedelijk gewoon weer dealen in de achterkamertjes en via het telefooncircuit. Daar kun je bezwaar tegen maken, – hoe valt dat gesjacher te rijmen met de veel beleden hang naar meer democratie? -, maar het is nog altijd beter dan opgezadeld worden met een zwakke voorzitter. Dat is op den duur altijd slechter voor de reputatie van de EU en dus het draagvlak bij de burgers.

    1 REACTIE

    1. Wie durft er nu nog met droge ogen te beweren dat “onze democratie” de vertegenwoordiging van de kiezer is? Nu komt de aap uit de mouw; we laten ons keer op keer belazeren door beroepsopportunisten.
      Hier past slechts diepe minachting, dezelfde die zij ook voor ons hebben.

    Comments are closed.