Het gaat in de politiek steeds minder om links en rechts

    5
    501

    Leestijd: 3 minuten.

    Politici bedienen zich voortdurend van de typeringen ‘links’ en ‘rechts’. Links staat voor sociale rechtvaardigheid, solidariteit en een sterke rol voor de overheid. Rechts voor individuele vrijheid, het vrije ondernemerschap en een terughoudende opstelling van de Staat. Maar door de eeuwen heen hebben die termen niet altijd precies hetzelfde betekend.

    Ten tijde van de Franse revolutie, toen ze voor het eerst opdoken, waren het simpelweg plaatsbepalingen. De tegenstanders van politieke verandering zaten rechts van de parlementsvoorzitter, de voorstanders links. Later werden met rechts de royalisten en met links de liberalen bedoeld. En er is – althans in Nederland – ook nog een tijd geweest dat alle confessionele partijen als rechts te boek stonden en de niet-confessionele als links. Zo hoorden de in de onze ogen zeer conservatieve oud-liberalen een eeuw geleden bij links.

    Tegenwoordig gelden liberalen als rechts. Links zijn de socialisten of sociaaldemocraten en de groenen. Helemaal duidelijk is het overigens niet, want zijn progressieve liberalen à la D66 niet ook links? Zelf vinden ze in elk geval van wel. En veel van hun politieke tegenstanders vinden dat eveneens.

    Het gegoochel met ‘links’ en ‘rechts’ zorgt dus vaak voor verwarring, temeer daar de begrippen nogal eens van inhoud veranderen. Er is bovendien een extra reden om terughoudend te zijn met het gebruik van deze  aanduidingen. Want bij politieke tegenstellingen speelt de links-rechts-schaal lang niet altijd meer een doorslaggevende rol. Veel essentiëler is het onderscheid tussen wel of niet populistisch, overigens ook een nogal vage benaming.

    Want ga maar na. Volgens de gangbare definitie is de VVD rechts en de PvdA links. Maar van de afgelopen 25 jaar hebben die twee partijen er zeker de helft samen in een kabinet gezeten (Paars I en II, Rutte II). Ook met CDA (meestal als rechts gezien), D66 en de ChristenUnie heeft de PvdA in deze periode geregeerd, en met CDA en D66 eerder ook al. De links-rechts-kloof is blijkbaar bepaald niet onoverbrugbaar. Is de orthodox-christelijke ChristenUnie overigens links of rechts? Voor beide kwalificaties valt wat te zeggen. De partij werkte, of werkt, in elk geval nauw samen met PvdA, CDA, VVD en D66.

    Eigenlijk is het beter VVD, CDA, D66, PvdA, ChristenUnie en  zelfs GroenLinks allemaal te zien als traditionele middenpartijen. Er zijn wel onderlinge verschillen, maar die zijn niet zo groot dat er geen kabinetten te vormen zijn.

    PVV en FVD horen duidelijk niet bij dit gezelschap, omdat ze er te sterk afwijkende opvattingen op na houden. De twee partijen staan bekend als uiterst rechts, maar zeker bij de PVV is dat niet het gevolg van sociaaleconomische overwegingen. De PVV  is weliswaar in allerlei opzichten zeer behoudend (‘we willen ons land terug’),  maar ze pleit ook voor extra geld voor zorg, ouderen en koopkracht voor huishoudens. Allemaal ‘linkse hobby’s’, die alleen te betalen zijn met meer geld uit de schatkist of hogere belastingen voor de ‘rijken’. In dit opzicht staat de PVV dicht bij de SP, die iedereen toch als extreem links ziet. Anderzijds wil de SP niets weten van het ongebreidelde nationalisme en de islamhaat van de PVV. Op dat vlak zijn de verschillen weer gigantisch.

    Van de populistische partijen heeft alleen de LPF ooit echt geregeerd, en dan ook nog maar heel kort. Ze maakte in 2002 deel uit van het eerste kabinet-Balkenende, dat al binnen drie maanden viel. Verder verleende de PVV in het begin van dit decennium gedoogsteun aan Rutte I. Ook dat was geen succes. Het kabinet trad na anderhalf jaar af.

    Dat de PVV snel een nieuwe kans krijgt op regeringsverantwoordelijkheid is erg onwaarschijnlijk. Alle middenpartijen sluiten haar immers uit. Voor FVD geldt die boycot niet, maar dat wil nog niet zeggen dat een coalitie met deze partij voor de hand ligt. Haar standpunten over bijvoorbeeld de EU en het klimaat maken zoiets vrijwel onmogelijk.

    Maar in de politiek is het verstandig om nooit ‘nooit’ te zeggen. Voor de oorlog leek regeringsdeelname van de SDAP (de voorganger van de PvdA) lange tijd ondenkbaar. Maar in 1939 kwam ze er toch. Zij het pas nadat de sociaaldemocraten hadden besloten zich wat compromisbereider op te stellen. Misschien een tip voor de populistische partijen?

    5 REACTIES

    1. Links of Rechts?
      Het maakt niets meer uit.
      We zitten in een carrousel waar iedere uitgang geblokkeerd is door een verdrag.
      Zelfstandig denken of zelf met je verstand denken word door anderen dan je eigen regering onmogelijk gemaakt.
      En het trieste hier van is! we hebben dit allemaal zelf gedaan:(
      Leuker kunnen wij het niet maken? wel vervelender:(

    2. Ik zeg altijd dat er landelijk zeker 3 verschillende ”links-rechts” tegenstellingen zijn.
      1. De traditionele links – rechts verdeling over de rol van de staat en de sociaal-economische vrijheden voor individuen. (Hier zijn met name VVD en FvD rechts en is de SP het meest links)
      2. Links-rechts als progressief en conservatief, waarbij links/progressief open staat voor grootschalige maatschappelijke verandering en rechts/conservatief terughoudend is wat betreft maatschappelijke verandering, zoals drugsbeleid of rechten voor vrouwen (Hier zijn GL en D66 links en lijkt me de SGP het meest rechts)
      3. Links-rechts als in hoe er gekeken wordt naar wereldwijde veranderingen. Hier staat links open om op andere schalen te kijken dan het nationale (zoals regionale politiek, relatief soepel immigratiebeleid of Europese samenwerking), terwijl rechts juist terug wil naar het Nationale. In dat geval zijn wederom Gl en D66 zeer links, maar heeft de VVD als voorstander van EU samenwerking en decentralisatie ook linkse trekjes. PVV, FvD (en deels SP) zijn nu rechts, omdat die toch vooral vanuit ”landsbelang” werken en andere geografische schalen een beetje negeren.

    3. Links en rechts zijn gewoon kreten om kennelijk het volk op te winden om de juiste keuze te maken. Mensen moeten gewoon hun hersenen gebruiken en kijken welke partij waar naar streeft. Maar dat gebeurt niet en dat weten ze in Den Haag en de media en daarom wordt er in verkiezingstijd hard gestreden om elk zieltje. We staan ju weer voor verkiezingen en wat doen de media, wie zetten ze in de belangstelling. Juist ja. Bewindslieden en leden Tweede Kamer, terwijl ik domme burger dacht dat het ging om provinciale verkiezingen die vervolgens leden voor de Eerste Kamer kiezen. Zowel politici als media misleiden ons bewust, heeft allemaal niks met links of rechts te maken. Ze besodemieteren waar je bij staat, wel integer en betrouwbaar, zo zijn de media en de dames en heren politici dan weer wel. Altijd het hele en eerlijke verhaal. In de provincie Groningen weten ze daar alles van.

    4. PvdA noemt zich links in de oppositie-tijd en doet liberaal rechts in de regeertijd. Het is een rechtse wolf in (a)sociale schaapskleren gebleken. D66 noemt zich democratisch vernieuwend – in de oppositie – doet compleet het tegenovergestelde in haar regeertijd en gooit ons terug naar de oude regententijd. Nog zo’n wolf in schaapskleding…
      Ondertussen brult Dijkhoff dat hij – in het klimaatakkoord – voor de burger opkomt. Nog zo’n valse wolf. VVD is kampioen belastingverzwaring voor de burger gebleken. Liefst indirect via uw energie-rekening of BTW op uw eten. Valt het op uw loonstrookje niet op. En geeft het weg aan het bedrijfsleven.
      Linksom, rechtsom, of door het midden: het zijn allen politieke zwendelaars gebleken.
      De PvdA sloopte de AOW en nog zo veel meer. D66 verraadde het democratische systeem. De VVD en CDA zijn eurofiel tot het bot – ook al beweren ze anders. 🤥 Dankzij hun hebben we nu ineens een extra (Franse) Eurozonebegroting. En staan we – hoe frappant – dankzij Rutte en Hoekstra ook nog eens garant voor Franse, Italiaanse, ja alle verrotte Europese banken!
      Middenpartijen, zegt de auteur? Firma list en bedrog. 🤧

    5. Interessant:
      Links wordt rechts en rechts wordt links, in de loop van enkele decennia.
      De elite heet tegenwoordig opeens een “linkse grachtengordelkliek”;
      Extreemrechts was vroeger antisemitisch, tegenwoordig is extreemrechts anti-moslim en is juist links op zijn minst anti-Israël te noemen. Zie Corbyn, zie de modieuze palestijnse sjaaltjes bij AFA.

      Sociaal-economisch is het weer een ander verhaal. De verwarring daardoor compleet.

    LAAT EEN REACTIE ACHTER (maximaal 200 woorden per reactie)

    Please enter your comment!
    Please enter your name here