High Noon in Bonn

    0
    225

    Leestijd: 4 minuten.

    Zondag buigt zich in Bonn een speciaal congres van de Duitse sociaaldemocratische SPD zich over deelname aan een nieuwe ‘grote coalitie’ met de CDU/CSU van kanselier Angela Merkel.

    Dat congres staat steeds meer in het teken van een duel tussen partijleider Martin Schulz en de leider van de JuSos, de jeugdafdeling, de 28-jarige Kevin Kühnert, een 28-jarige ‘melkmuil’ aldus ‘s lands grootste krant de Bild Zeitung.

    Zeshonderd gedelegeerden zijn de scheidsrechter in deze tweestrijd die hier en daar niet zonder melodrama wordt voorgesteld als een strijd om de ziel van de partij.

    De standpunten van beide kemphanen zijn duidelijk. Schulz is voor een reprise van de GroKo zoals de coalitie met Merkel in de wandeling heet. Kühnert is tegen. Punt uit.

    Schulz heeft het zich in de aanloop tot het duel niet makkelijk gemaakt. Hij leidde de SPD bij de verkiezingen in september na de grootste nederlaag sinds 1949. De oudste en grootste sociaaldemocratische partij van Europa kalfde af tot 20,9 procent. Het debacle  kwam na een serie niet minder zware nederlagen bij belangrijke deelstaatverkiezingen. Het slagveld overziend besloot hij, gesteund door de partijtop, een time out van de regeringsverantwoordelijkheid te nemen. De SPD zou het PvdA-recept volgen: in de oppositie herbronnen, terug naar de wortels en dan weer vol nieuw elan de strijd aan gaan. Merkel moest maar met de Groenen en Liberalen gaan regeren, sowieso haar favoriete coalitie. Het was een standpunt dat de JuSos van harte ondersteunden.

    Toen gebeurde het onvoorziene, onverwachte, onverhoopte dat door alle politieke berekeningen een streep pleegt te halen. Merkel kreeg haar coalitie niet rond. De liberalen hadden uiteindelijk geen zin in regeren met Merkel. Dat was ze de laatste keer slecht bekomen. De afstraffing was zo groot dat ze in 2013 zelfs de kiesdrempel van 5 procent niet haalden.

    De liberale positie vertoonde frappante overeenkomsten met die van de SPD. De sociaaldemocraten moesten ook steeds de tol betalen voor regeren met Merkel. Te vaak werden ze door de kiezers gezien als de fletse slippendragers van de bondskanselier en daar navenant voor beloond. Dat moesten ze dus niet meer doen. Merkel moest het maar zonder de SPD met een minderheidskabinet proberen.

    En opnieuw ging er een streep door de rekening. Bondspresident Frank-Walter Steinmeier, een partijgenoot nota bene, zette Schulz c.s onder druk. De SPD moest niet weglopen van regeringsverantwoordelijkheid.

    Er werd naar goed sociaaldemocratisch gebruik onderling stevig gesteggeld maar tenslotte werd de knoop doorgehakt. Ze gingen onderhandelen. Wel werd de roerige achterban beloofd dat de leden het laatste woord zouden krijgen, Eerst zou een congres het principeakkoord beoordelen en bij groen licht zouden de 400.000 leden per brief stemmen over het definitieve regeerakkoord. Omslachtig, ja, maar zo zou regeringsdeelname gelegitimeerd en de positie van de partijtop veilig gesteld worden.

    Dat principeakkoord kwam vorige week tot stand. Konden de sociaaldemocraten mee voor de dag komen, vond iedereen die er wat van kon vinden. Behalve de JuSos en in hun kielzog de linkervleugel. De SPD leverde weer haar geloofwaardigheid in en dat gingen zij bestrijden.

    Vervolgens trad fase twee in: het verkopen van de deal. Schulz ging op tournee langs de afdelingen en Kühnert begon als diens schaduw aan zijn eigen anti-trip.

    Hoofdbestemming waren de Genossen in de grootste deelstaat Noordrijn-Westfalen, inclusief het Roergebied, het hart van de Duitse industrie en dus kernland van de sociaaldemocratie. En met een kwart van de gedelegeerden de grootste club op het congres.

    Wie in de wedloop voorligt, Schulz of Kühnert, is volstrekt onduidelijk. Veel hangt af van de weifelaars, naar schatting een derde van de gedelegeerden, en daarmee van wie het beste charmeoffensief inzet.

    Wat er op het spel staat is daarentegen wel duidelijk. Als het congres de GroKo afwijst, stort het de partij in een bodemloos diepe crisis. Schulz moet opstappen, en met hem vermoedelijk andere kopstukken. Er zullen rekeningen worden vereffend, dus dat wordt dringen op het schavot. Er zal een strijd ontbranden over het leiderschap en dat gebeurt bij de SPD meestal met getrokken messen. En dan moeten ze, haveloos en met bebloede koppen, voor de kiezers verschijnen want nieuwe verkiezingen zijn dan onvermijdelijk. Hun oordeel zal niet mild zijn.

    Schulz en co hebben enig houvast aan het verleden. SPD-leiders hebben vaker voor een uitslaande brand gestaan en die vrijwel altijd weten te blussen. Maar de anti-stemming is nu ongekend heftig en Kühnert blijft met zijn maten het vuur aanblazen.

    In die verhitte sfeer wordt er aan een compromis gesleuteld. Noordrijn-Westfalen zou met de afdeling Hessen zijn verzet opschorten als er bij de formele coalitieonderhandelingen ‘substantiële verbeteringen’ in het regeerakkoord worden aangebracht. Dat zou een uitweg kunnen zijn. Een kleine complicatie, Merkel heeft al laten weten daar niet voor te porren te zijn.

    Dat is van later zorg. In de politiek leef je van dag tot dag en Schulz moet nu zien te overleven. En Kevin Kühnert weet: mijn tijd komt nog wel.