Hoezo Machiavelli Pechtold?

    0
    553

    Leestijd: 4 minuten.

    Toen Alexander Pechtold (D66) vorige maand collega Gert-Jan Segers (ChristenUnie) tijdens het kennismakingsbezoek bij informateur Edith Schippers bij kop en kont pakte, door elkaar rammelde en verfomfaaid op de keien van het Binnenhof zette, sprak menigeen bewonderend van een meesterzet. Zelfs de patroon van het meedogenloze politieke stratego werd ten tonele gevoerd. Pechtold was even de Machiavelli van de lage landen.

    Het had er ook alle schijn van dat Segers met voorbedachten rade gekielhaald werd. De wethouder van Amsterdam, Kajsa Ollongren, verklaarde voor diverse camera’s dat de fase met de Segers ChristenUnie beter kon worden overgeslagen. Had geen zin. Voltooid leven en donorwet, “de kroonjuwelen”, waren te belangrijk om op te geven voor een coalitie met een clubje uit de zwarte-kousen-gordel. Een zetel meerderheid in de Tweede Kamer, dat ging niet, te wankel. Dat was de min of meer principieel klinkende verklaring. De politieke was dat D66 niet als enige progressieve partij in een rechts kabinet wilde. Daar hadden ze slechte ervaringen mee: te vaak afgestraft bij eerstvolgende verkiezingen.

    Het zag er ook naar uit of ze de gevolgen bewust voor hun rekening namen. “Ze zijn een paar dagen boos, maar dat gaat wel weer over”. Dixit Pechtold. “Ze” , VVD en CDA, konden niet om hem heen. D66 was onmisbaar, dus machtspositie. Gauw weer aan tafel met GroenLinks en een kabinet formeren dat de bandbreedte van links naar rechts afdekt.

    So far so good.

    Voorwaarde voor een meesterzet is dat de kans van slagen groter is dan pakweg 80 procent. Je moet met meer dan enige zekerheid kunnen voorzien wat de andere partijen aan het bord gaan doen. Je moet die andere partijen niet zo voor het hoofd stoten dat ze een rekening openen bij de Bank voor Politieke Vergelding. Ook aan te bevelen: de persoonlijke verhoudingen niet al te zeer op scherp stellen. En vooral: je moet een plan B  hebben. Als de favoriete optie om welke reden dan niet lukt, moet je zeker weten dat de daarop volgende haalbaar is. Met andere woorden, als Jesse Klaver blijft haken achter een principiële ondergrens, moet je Lodewijk Asscher uit de hoed kunnen toveren.

    Wie Pechtold langs deze geïmproviseerde Machiavelli-lat legt, ziet meteen dat hij tekort is geschoten. En niet zomaar een beetje.

    De tweede ronde met GroenLinks eindigde net als de eerste in een mislukking. Klaver durfde niet met een compromis over het asielbeleid naar zijn achterban. Eerste forse streep door de rekening. VVD en CDA waren inderdaad erg boos over het schofferen van Segers. Nu is Mark Rutte erg pragmatisch dus zijn boosheid duurde niet lang. Moest even voor de Bühne. Dat lag anders met Sybrand Buma. Die hecht ernstig aan beschaafde omgangsvormen. Pechtold en Buma gaan weer door een deur, mede dankzij de halsstarrige opstelling van Klaver, maar bij Buma schijnt zo iets langer te blijven hangen. Wat Pechtold deed, zal vermoedelijk te zijner tijd vereffend worden. Dat is ook Machiavelli.

    En plan B? Als het er al was, was het niet afgestemd met de onmisbare schakel, Lodewijk Asscher. Of nog erger, Pechtold had er ondanks de wijdverbreide hoop op inkeer bij de PvdA-top vanuit moeten gaan dat het er niet in zat. Asscher heeft de afgelopen maanden keer op keer gezegd dat de PvdA niet aan zou schuiven aan de onderhandelingstafel. Hij gaat van de grote verliezers een grote volksbeweging maken. Dit keer ook nog ”gezellig”. Geen tijd en zin in regeren. “Nooit nooit” maar nu niet. Nu gaat de partij voor. Alleen “als de pleuris uitbreekt” kan eventueel worden aangeklopt.

    Resultaat van operatie-Machiavelli? Pechtold heeft zijn onderhandelingspositie niet versterkt maar verzwakt. Hij is nog steeds een van de drie tenoren maar zal een toontje lager moeten zingen. Als hij de onderhandelingen met de CU opblaast en daarmee de laatste kans op een meerderheidskabinet, hoeft er niet listig gespind te worden over de schuldvraag. Je mag toch aannemen dat Segers genoeg benul heeft om Pechtold niet in de kaart te spelen. Conclusie: niks meesterzet maar amateurisme. Hij moet maar hopen dat de kiezers het te warm vinden om zich er op het terras mee bezig te houden.

    En nu?

    Pechtold liet weten dat hij niet overloopt van enthousiasme maar hij gaat het proberen. Hij ging met Segers en hun beider secondanten een sfeer verbeterend hapje eten en stelde vast dat “formeren dineren” is. Het is ook met zo min mogelijk gezichtsverlies op het juiste moment de draai maken.

    Pechtold zal voor zijn verdediging altijd kunnen wijzen naar GroenLinks en de PvdA als medeplichtigen aan het fiasco. Het lag niet alleen aan hem. Er zullen altijd mensen, partijgenoten, zijn die dat willen geloven. Zoveel  krediet heeft hij natuurlijk nog steeds. Bovendien, als D66 in Rutte-III een paar mooie ministersposten wordt gegund, kan hij dat op zijn conto schrijven. En de “kroonjuwelen”? Wedden dat die voorlopig in de D66-kluis blijven? Niet alleen de CU ook het CDA heeft onoverkomelijke bezwaren en Rutte is ook hierin erg pragmatisch. Volgende week onderhandelt Alexander Pechtold gewoon met Gert-Jan Segers. Met een maand vertraging.