Lijsttrekkersverkiezingen brengen wel degelijk risico’s mee

    1
    298

    Leestijd: 2 minuten.

    Bij het CDA moet er een nieuwe lijsttrekker komen, want de partij zit na het vertrek van Sybrand Buma zonder echte leider. Hoe moet de benoeming van die nieuwe nummer 1 plaatsvinden?

    Daarvoor bestaan twee methoden. De eerste is de klassieke. Het partijbestuur draagt een kandidaat voor en het congres bevestigt die keuze met een klaterend applaus. Discussie blijft zo goed als altijd achterwege.

    Maar na de eeuwwisseling raakte een andere aanpak steeds meer in zwang: die van de lijsttrekkersverkiezing. De gegadigden presenteren zich in zaaltjes in het land, de leden brengen – doorgaans digitaal – een stem uit en tijdens een speciale bijeenkomst wordt de winnaar bekendgemaakt. Dat is pas democratisch, want er valt wat te kiezen. Toch?

    Diverse CDA-prominenten bevelen deze procedure dan ook van harte aan in het AD. “Als er meer kandidaten zijn, dan moet de partij een keuze maken,” zegt voormalig minister en partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt. “En als er iemand verliest, dan blijft die gewoon meedoen.” In verband met dat laatste verwijst ze naar de vorige keer dat de christendemocraten een lijsttrekkersverkiezing hielden, in 2012. Een van de deelnemers was Mona Keijzer. Zij eindigde niet als eerste, want dat was Buma. Maar volgens Van Bijsterveldt bleef Keijzer ‘gewoon meedoen’.

    Inderdaad is Keijzer nu staatssecretaris van Economische Zaken. Bovendien heeft zij zich opnieuw opgeworpen als mogelijke kandidaat voor het partijleiderschap. Ze doet dus nog steeds ‘gewoon mee’.

    Maar Van Bijsterveldt had ook een ander voorbeeld kunnen noemen. Zoals dat van Mark Rutte en Rita Verdonk in de VVD in 2006. Hun lijsttrekkersverkiezing werd een keiharde confrontatie, die de liberale partij bijna verscheurde. Rutte won nipt. Een dik jaar later moest Verdonk na veel geruzie de VVD verlaten. Ze probeerde nog een eigen partij op te richten, maar dat mislukte. Verdonk zit nu ‘gewoon thuis’.

    Een ander berucht voorbeeld: de lijsttrekkersstrijd in de PvdA in de aanloop naar de laatste Kamerverkiezingen. Lodewijk Asscher won, maar hij moest daarvoor wel broedermoord plegen op zijn opponent Diederik Samsom, met wie hij inhoudelijk vrijwel op één lijn zat. Samsom vertrok na zijn verlies ontgoocheld uit de politiek en de PvdA leed (mede door deze interne clash waarschijnlijk) de grootste verkiezingsnederlaag ooit.

    Lijsttrekkersverkiezingen mogen dan een democratisch proces zijn, ze brengen wel degelijk risico’s met zich mee. Ze kunnen uitlopen in een richtingenstrijd die de tegenstellingen in een partij genadeloos blootlegt. Ze kunnen ook leiden tot een soort beauty contest tussen kandidaten die het in feite over alles eens zijn en alleen voor de bühne doen alsof dat niet zo is.

    Bij het CDA zal de strijd volgend jaar vermoedelijk vooral gaan tussen de ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Hugo de Jonge (Volksgezondheid). De eerste presenteert zich als rechts, de tweede probeert een wat progressiever imago uit te stralen. Of de verschillen heel groot zijn valt echter sterk te betwijfelen. Toen Hoekstra een paar maanden terug een grote ideologische rede hield noemde De Jonge dat ‘een goed verhaal’ dat hijzelf ook had kunnen houden. Eerder toonde De Jonge zich al beducht voor een lijsttrekkersstrijd, gezien de bloedige taferelen waartoe die kan leiden.

    Voormalig CDA-Kamerlid en -partijdissident Ad Koppejan zegt in het AD die angst voor PvdA-achtige toestanden wel te begrijpen. “Maar angst is een slechte raadgever. Wij hebben een andere partijcultuur.”

    Zou het?

    1 REACTIE

    1. Voormalig CDA-Kamerlid en -partijdissident Ad Koppejan zegt in het AD die angst voor PvdA-achtige toestanden wel te begrijpen. “Maar angst is een slechte raadgever. Wij hebben een andere partijcultuur.” We zagen toch zelf hoe eensgezind de partij Wilders door het CDA uitgeroepen werd tot een democratische partij en GroteSterkeleider het kabinet zou gedogen en hij in zijn eentje mocht bepalen, zonder regeringsverantwoordelijkheid te dragen, hoe lang het kabinet zou mogen blijven zitten. Dit komt door de partij cultuur van gebed en Bijbelstudie en psalmengezang. Vergelijk het christelijke CDA aub niet met een goddeloze partij al de PvdA. Wat krijgen we nu! Ik kan hier zo verschrikkelijk verdrietig van worden.

    Comments are closed.