Lijsttrekkersverkiezingen zijn niet ideaal

    1
    577

    Leestijd: 2 minuten.

    Het hoge woord is eruit. Hugo de Jonge erkent dat hij lijsttrekker van het CDA wil worden. Iedereen ging daar al van uit, maar de vicepremier zegt het nu openlijk in een interview met het AD.  Al formuleert hij het wat omzichtig: “Ik zal er zeker goed over nadenken.”

    De andere serieuze kandidaat, minister van Financiën Wopke Hoekstra, heeft nog niets laten horen. Maar reken maar dat hij ook wil. Ook Mona Keijzer, de staatssecretaris van Economische Zaken, heeft ambities. Haar belangrijkste argument om het CDA te mogen leiden is overigens niet zo sterk. Keijzer vindt dat er een vrouw aan het roer moet komen en zij is toevallig een vrouw. Inhoudelijke overwegingen heeft ze niet. Of ze heeft die althans nog niet openbaar gemaakt.

    Het ziet er dus naar uit dat er straks een lijsttrekkersverkiezing komt met in elk geval De Jonge, Hoekstra en Keijzer als deelnemers. Pieter Heerma, de huidige fractievoorzitter, zal niet meedoen, want hij wil niet. Maar komt er ook echt een lijsttrekkersverkiezing?

    Volgens De Jonge is dat nog niet zeker. Het CDA-partijbestuur moet daarover beslissen, zegt hij. Hij wijst bovendien op de negatieve aspecten die een lijsttrekkersverkiezing kan hebben. “Je moet altijd oppassen dat zo’n strijd niet onbedoeld toch beschadigend wordt voor de een of de ander. We moeten een beetje voorzichtig zijn met elkaar.”

    Daar spreekt De Jonge een waar woord. Want de ervaringen met lijsttrekkersverkiezingen zijn zeker niet altijd gunstig. Neem de VVD. In die partij vochten Mark Rutte en Rita Verdonk in 2006 een strijd op leven en dood uit om wie de baas mocht zijn van hun club. Een strijd die pas ruim een jaar later echt eindigde toen Verdonk na veel geruzie uit de VVD verdween. Of neem de PvdA, waar Lodewijk Asscher eind 2016 karaktermoord moest plegen op toenmalig partijleider Diederik Samsom om aan de macht te komen.

    Er is een tijd geweest waarin lijsttrekkersverkiezingen nooit plaatsvonden. Tot ver in de vorige eeuw bepaalden partijbesturen wie als nummer 1 op de kandidatenlijst kwam te staan. Waarna het congres die keuze mocht bekrachtigen. Voorbeelden waarbij destijds de voordracht van het bestuur niet werd overgenomen, zijn mij niet bekend.

    Maar begin deze eeuw vond iedereen opeens dat het allemaal democratischer moest. Dat de leden moesten kunnen uitmaken wie de partij ging leiden. Dat er iets te kiezen moest zijn.

    Het deed er blijkbaar niet toe dat die keuze meestal gaat tussen personen met precies hetzelfde politieke programma. Waardoor de verkiezing in de praktijk dus niet meer is dan een ‘beauty contest’ tussen gelijkgestemden. En dat de partij vaak groot nadeel ondervindt van de lijsttrekkersstrijd (zie de VVD in 2006, de PvdA in 2017) mocht kennelijk ook geen rol spelen. Bijna elke partij bepaalt tegenwoordig via een intern referendum wie de lijst aanvoert. Behalve dan als zich slechts één kandidaat aandient, wat af en toe voorkomt.

    De Jonge spreekt nu in het AD openlijk uit dat lijsttrekkersverkiezingen niet ideaal zijn. Hij suggereert de mogelijkheid van een terugkeer naar het oude systeem met de van bovenaf geparachuteerde kandidaat. Tenminste, dat zegt hij. Mocht het CDA-bestuur straks Hoekstra voordragen als lijsttrekker dan zal blijken of hij het ook echt meent.

    1 REACTIE

    1. Ik was toentertijd echt voor Rita Verdonk: Recht door zee en daarvoor was ik helemaal gegrepen door Dries van Agt, alleen buigen voor Zijn Woord en niet naar rechts of links, altijd op de rechte weg des Heeren blijven wandelen. Wat een stuk was dat. Ik zag het helemaal voor me: Rita verkleed als Mozes die het volk door de zee zou gaan leiden. Geweldig. Ik krijg er nu nog huilbuien van. En dan Dries eveneens vermomd als Mozes die van de berg Sinaj afdaalde en het volk vermanend toe sprak: Doe weg jullie gouden kalf en volg mij die niet buigt naar link en niet naar rechts. Terwijl ik dit schrijf voel ik weer een huilbui opkomen. Laat de echte CDA Mozes benoemd of gekozen worden tot lijsttrekker van het CDA, tot heil voor heel het dolende volk. Laat hij of zij Farao verslaan en het volk bevrijden zodat zij eindelijk eens leren wat de CDAprofeet Balkenende zo op hamerde: het volk moet eindelijk eens leren, fatsoen te doen naar het voorbeeld van integere politici die vooral te vinden zijn bij het CDA.

    Comments are closed.