Mentaliteitsverandering is zwaktebod

    11
    415

    Leestijd: 3 minuten.

    Je kaarten zetten op een mentaliteitsverandering om een gewenst politiek doel te bereiken is meestal een zwaktebod. Het is vrijwel onmogelijk om op deze manier snel resultaten te boeken. Ga er maar aanstaan: je moet jarenlange gewoontes, dierbare tradities en diep ingeslepen gedrag doorbreken. Dat gaat nooit van de ene dag op de andere. Zoiets is een kwestie van de heel lange adem. Dat roept dus vaak weerstand op. En daar moet niemand die enigszins bij zijn verstand is, raar van opkijken.

    Je ziet het nu in het debat over de klimaatverandering, uitgeroepen tot issue nummer één bij de komende Statenverkiezingen. Afgezien van de doorgewinterde klimaatontkenners, zijn de meeste mensen er wel van overtuigd dat het klimaat verandert. Ze zien het ook wel als een probleem dat aangepakt moet worden. Maar de urgentie hangt af van de pijn in de portemonnee. Als de energierekening teveel oploopt, wordt het ijsbeertje op de afbrokkelende ijsschots opeens stukken minder zielig. Zeker, de planeet moet gered worden, maar de rekening mag naar de buurman. Of nog beter, de industriële grootvervuiler.

    En ook de offers qua levensstijl moeten behapbaar blijven. Vraag iemand maar eens met een weinig opwindende baan, de jaarlijkse vliegvakantie op te geven. Of de gehaktbal. We kunnen ons er vrolijk over maken maar het offensief van de Gezond Verstandkrant voor het nationale gerecht komt niet uit de lucht vallen. En dat geldt ook voor andere klimaatverwante gevoeligheden. Voor veel mensen is lekker vroemvroemen op de snelweg kennelijk een levensbehoefte. En als je er de klimaatdrammers mee kan sarren, is dat mooi meegenomen.

    Over die klimaatdrammers is al meer dan genoeg gezegd, daarom gaan we het er nu niet uitvoerig over hebben. Dus ja, bewustwording is belangrijk, buiten kijf, maar kijk uit met doemscenario’s en blind fanatisme. Als de medeburgers massaal naar het gele hesje grijpen, is het over en uit. Dat bewustmaken moet je zorgvuldig doseren en er vooral geen wonderen van verwachten.

    De oplossing van de klimaatproblematiek zal vooral van de technologische innovatie moeten komen. En daar worden de vooruitzichten steeds beter. Over pakweg 15 jaar zal 50 procent van de energie komen van non-fossiele bronnen zoals wind- en zonnenenergie en biomassa. Volgens het grote internationale adviseursbureau McKinsey zal die energie rond die tijd zo ruim voor handen en zo goedkoop zijn dat ze olie, gas en steenkool uit de markt prijst.

    Ook de vroemvroemers zullen er niet aan ontkomen. Ze zullen achter het stuur van de electrische auto moeten gaan zitten, want andere modellen zullen nauwelijks nog op de weg verschijnen. En doordat ook de opslag- en besparingstechnieken steeds beter worden, zal er wereldwijd steeds minder energie nodig zijn. Zelfs bij aanhoudende economische groei en toename van de wereldbevolking. Je zou er bijna halleluja van gaan roepen.

    En nee, het paradijs treedt ook dan niet meteen in. De grote industriële vervuilers zullen CO2 blijven uitbraken, zeker in landen als China, India en de VS. Maar ook daar zullen steeds betere technieken de uitstoot drastisch verminderen. En een bij voorkeur mondiale CO2-belasting is voor die bedrijven een goede stimulans om vaart te blijven zetten achter de innovatie. Die wereldwijde CO2-heffing zal politiek ongetwijfeld een harde dobber worden, maar het inzicht dat er geen werkbaar alternatief is wint langzaam maar zeker terrein.

    Of het allemaal genoeg zal zijn om alle klimaatdoelen van Parijs te halen, valt natuurlijk met geen mogelijkheid te voorspellen. Op het kapitalisme valt van alles af te dingen, maar het heeft een groot voordeel. Het heeft een ongekend vermogen om problemen op te lossen door technologische vernieuwing. En als die bal eenmaal gaat rollen, gaat het vaak snel.

    De politiek zal dit proces goed moeten begeleiden. Het zal allemaal niet zonder slag of stoot gaan. Dat is onvemijdelijk bij ingrijpende veranderingen, die gaan vaak van au. Maar het biedt meer kansen voor het klimaat dan een per definitie trage en moeizame mentaliteitsomslag.

     

    11 REACTIES

    1. Weet je wat mij de laatste tijd opvalt?
      Ik hoor heel wat meer wijsheid op straat bij “de gewone” man,
      daar mag je mij ook onder rekenen, dan bij alle politici en de
      z.g. deskundigen bij elkaar; helaas, het is niet anders!!
      Zouden de Amerikanen zich ook druk maken over de opwarming
      van de aarde, na hun steenkoude winter dit jaar. Natuurlijk stijgt
      de temperatuur van onze aarde licht. Dat is al veel vaker gebeurd
      in de geschiedenis. Ons menselijke gedrag “vertraagd” momenteel
      alleen een komende nieuwe ijstijd. Moeten we daar rouwig om zijn?
      Vrolijke, en warme groet,
      Bert.

      • Hoi Bert 😉,
        In India moeten nog 200 miljoen mensen op het elektriciteitsnet worden aangesloten. Zodra dat gebeurt nemen ze (als ze kunnen) allemaal een airco. Gevoed door nog te bouwen kolencentrale’s. Idem Afrika. Daar komt een verdubbeling van de bevolking (waar men niets aan doet).
        China stoot in 4 dagen tijd de CO2 uit die heel Nederland in 1 jaar maakt. Ook zij ‘mogen’ – net als India en Afrika – van het Akkoord van Parijs doorgaan hun CO2 te verhogen. Alles wat NL bespaart als wij naar 0 CO2-uitstoot gaan, is feitelijk teniet gedaan in 1 jaar CO2-groei van China.
        De waarheid is: onze transitie (kostenplaatje minimaal de hele staatsschuld ) zet klimatologisch geen zoden aan de dijk terwijl onze dijken überhaupt verhoogd moeten worden. Deltawerken XXXL.
        Waarom horen we van de politiek niets over dit kostenplaatje?
        Met een regeringsmentaliteit van: we houden al deze extra investeringskosten ‘lekker’ buiten de staatsschuld en de begroting schept zij naast de reguliere belastingdruk van zo’n 40% een gigantische extra (indirecte) belastingsdruk voor de bevolking.
        Da’s dus klimaatarmoede scheppen…

        • Overigens: over mentaliteit gesproken: ook de linkse oppositie-partijen hoor ik niet zeggen: we lenen de investeringskosten gewoon via de staatsschuld en bekostigen vanuit regeringswege deze hele energietransitie. Waarom is dit geen (neutrale) oplossing? Nu gaat men vechten wie het als extra last moet dragen en sloopt men daarmee het maatschappelijke draagvlak.
          Het polariseert het probleem enorm!
          M.a.w. het hele politieke spectrum weigert schijnbaar te bedenken het Rijk iets mee te laten betalen. Natuurlijk: staatsschuld moet terugbetaald worden… Maar kan dat niet via de ‘opbrengsten’ die deze investeringen in de toekomst scheppen? Is dat – maatschappelijk gezien – geen win/win situatie?
          Schijnbaar is zo’n gedachte politiek mentaal helemaal niet aan de orde.
          Dat bevreemdt mij…. 🤨

          • @Bert,
            Maar volgens jou is deze hele opwarming maar tijdelijk. En voorzie je een nieuwe ijstijd. Wel dat maakt alles nog gecompliceerder. Althans voor de politiek.
            Maar of jij nu wel gelijk hebt of niet. De politieke ‘realiteit’ geeft nu het gedonder: gaan wij als burgers straks financieel een kopje onder…
            Want het water staat de burger straks wel aan de lippen, hoe je het went of keert. 🤪

            • Mee eens, beste Ronaldo. Uit vele monden van mij bekende
              geografen hoor ik dat als wij de CO2 uitstoot via industrie en
              menselijk gedrag niet hadden veroorzaakt, de temperatuur op onze aarde de afgelopen eeuw zou zijn gedaald. Dat is
              een aantal eeuwen geleden ook gebeurd. Kijk maar eens op
              de ijs-taferelen op de schilderijen van onze topschilders uit
              Nederland. Ongetwijfeld zal ons menselijk gedrag tempera-
              tuurstijging hebben veroorzaakt, maar zou onze mensheid
              gediend zijn met een temperatuurdaling?? Denk het niet!
              Ja, de zeespiegelstijging, veroorzaakt enkel en alleen door
              afsmeltend ijs van het land op de Zuidpool, daar zullen we
              rekening mee moeten houden. Maar vergeet een ding niet.
              Bij nul procent temperatuurstijging zal onze aarde niet veel
              veranderen. Als dat ons doel is kunnen we beter eens met
              China, India en Amerika gaan praten. Lijkt mij meer zinvol.
              Het idee dat de mens de aarde “naar de bliksem” kan helpen
              is een heel kinderlijke gedacht. Wij ondermijnen hoogstens
              onze eigen overlevingskansen! Die aarde blijft echt wel be-
              staan. Die verandert hooguit. Maar kan de mensheid dan nog
              overleven??? Leuk jouw reactie’s Ronaldo. Groet, Bert.

    2. In follow the money blijkt dat deprivatisering van energie-opwekking juist de energietransitie enorm helpt (zie link). Landen die via de staat dit regelen zien hun energie-transitie beloond, met reusachtige sprongen.
      Een ander facet is de belachelijke subsidies die fossiele energie krijgt. Wereldwijd in 2015 maar liefst 5000 miljard. In Nederland zelf strijken per saldo de meest vervuilende industrieën 450 miljoen aan transitiesubsidies op terwijl de huishoudens en het MKB maar liefst voor 1450 miljoen wordt belast. De SP heeft m.i. hartstikke gelijk door de stellen: waar is de milieu-gerechtigheid voor de burger?
      Ondertussen schreeuwen deze grote vervuilers moord en brand, als ze een CO2-belasting zouden moeten betalen. Maar wie moet dan voor hun de vervuilingsaandeel betalen? De burger?
      Rest mij de vraag, waar blijft in dit geheel het Rijk zelf? Waarom zou zij zelf – via goedkope obligatieleningen – niet iets willen bijdragen. Geen woord daarover… Want het is de regering zelf die daar geen cent in wil investeren! ☝🏿 Wel in KLM-aandelen….
      Over mentaliteitsverandering gesproken…
      https://www.ftm.nl/artikelen/maak-de-energietransitie-publiek-en-rechtvaardig?share=1

    3. Gewone mensen moeten niet zeuren en zeker niet drammen. Gewone mensen moeten vertrouwen hebben in machthebbers, zo was het, zo is het, zo zal het blijven. Dankbaarheid en gehoorzaamheid zijn de deugden voor gewone mensen die machthebbers in staat stellen om land en volk, en dat geldt wereldwijd, te dienen. Het is prachtig om te zien hoe landen en volkeren met elkaar knokken om wereldwijde problemen eensgezind aan te pakken. Het is echt aandoenlijk om te zien. Na ons de zondvloed en daarna gaan we weer eendrachtig aan de slag.

    4. “Over pakweg 15 jaar zal 50 procent van de energie komen van non-fossiele bronnen zoals wind- en zonnenenergie en biomassa.”

      Helaas vertelt Peter hier niet het hele verhaal. Windmolens gaan pakweg 20 jaar mee en zonnepanelen met bijbehorende omvormers maar 15 jaar. Daarna zullen ze moeten worden vervangen met alle te herhalen kosten er bij.
      Ook vereist het produceren van zonnepanelen veel (zeldzame) grondstoffen en dat levert de nodige milieuverontreiniging op de productielocaties op. Maar dat is niet hier dus voor ons telt het niet mee. Kwestie van jezelf voor de gek houden.

      • Helemaal mee eens Joop,

        De nadelige gevolgen van een voorziene grootschalige energietransport zijn zo mogelijk nog groter dan het oorspronkelijke probleem. Het laatste beetje biodiversiteit, schone lucht en water zal wel verdwenen zijn ruim voordat er 7 a 10 miljard mensen net zoveel kWh aan duurzame energie tot hun beschikking hebben als de Nederlander de afgelopen decennia.

        Er is maar 1 echte oplossing voor klimaatverandering, milieuvervuiling en planetaire ecosysteemvernietiging (en daarmee zelfvernietiging van de mensheid) en dat is: tijdig intomen.

        De “formule” I=P*A*T is daarbij nog steeds actueel, waarbij I menselijke impact (of footprint zoals het tegenwoordig heet), P voor populatie omvang van de menselijke soort, A voor de “affluence” of materiële levensstandaard die we er gemiddeld op nahouden en T staat voor de stand van de technologie en de efficiëntie waarmee we die levensstandaard realiseren.

        Oftewel: minder mensen, minder luxe, slimmere technologie. Dat zijn de knoppen, en het meest haalbaar is om ze alle drie tegelijk een beetje te draaien, in plaats van de hoop te koesteren op een exponentiële toename van een enkele (technologie in bovenstaand stuk) en de rest ongemoeid te laten.

        • @Sam,
          Slimme stellingname. Maar je ziet dat de politiek zelf vanuit dat oogpunt juist het probleem schept. Neem Rob Jetten van D66. Hij wil juist dat NL overal het voortouw in neemt (op ‘onze’ kosten) zodat de innovatie voor nog meer economie en banen zorgt. Ook breekt hij een lans om nog eens 50.000 Polen naar Nederland te laten komen. Want we hebben te weinig arbeiders.
          Natuurlijk: ze moeten ook nog kunnen wonen dus moeten er meer huizen gebouwd worden.
          Da’s volgens jouw formule alleen maar meer, meer en nog eens meer CO2-problemen. En: waarom wil Jette nog meer innovatiebanen scheppen als er al te weinig arbeiders zijn? Dat verhaaltje spreekt zich zelf tegen en ik kan niet anders concluderen: Jetten schept met zijn politiek juist meer CO2-problemen.
          Zo ook de VVD, die alleen maar inzet op economische groei. Neem maar het voorbeeld Schiphol. De politiek van D66 of VVD schept helemaal geen oplossing. Ze verergeren m.i. juist het probleem!!
          Wellicht zouden ze jouw formule verplicht als maatstaf bij hun beleidsideeën moeten toepassen. Wat zou dat de uitkomst toch beïnvloeden… 👨‍🎓

        • De enige echte impact is minder mensen op de planeet. Maar wie beslist wie er mag blijven leven en wie niet?
          Ouderen verplicht euthanaseren als ze bijv. 75 zijn? Ik zie de uitzonderingen al. Rijken en machthebbers mogen immers altijd meer dan gewone mensen.

          Verplicht minder kinderen? Zelfs in China bestonden er vele uitzonderingen voor machthebbers maar niet voor gewone mensen.

          Voor een lagere levensstandaard en de stand van de technologie geldt hetzelfde.
          Kortom, ik zie daar niets van gebeuren zonder gewelddadige opstanden van gewone mensen tegen de elite; je hebt niets te verliezen toch?

    Comments are closed.