Merkel blijft onmisbaar, voorlopig

    4
    324

    Leestijd: 4 minuten.

    Veel toppolitici lijden aan het onmisbaarheidssyndroom. Ze weigeren in te zien dat hun tijd erop zit. De rechtvaardiging is bijna altijd dezelfde: ‘ze’ kunnen nog niet zonder mij. Er zijn geen geschikte opvolgers. De problemen zijn te groot om nu op te stappen. Meestal is het ijdelheid en in zijn ergste vorm, hoogmoed.

    Er is een vuistregel die zegt dat een politicus na zo’n jaar of 10 op het hoogste niveau zijn houdbaarheidsdatum heeft overschreden. Hij of zij gaat vaak kwalijke trekjes vertonen zoals onfeilbaarheidswaan en verlies aan werkelijkheidszin. Daarom hebben de Amerikanen de duur van het presidentschap gebonden aan twee termijnen van vier jaar. Trump is een ramp, maar in het ergste geval zijn ze over vijf jaar van hem af.

    Andere democratieën kennen zo’n termijn niet en laten het afserveren over aan de kiezer. Politici blijven om die reden vaak te lang aan het pluche kleven. Ze worden een probleem. Ook omdat ze vaak nog genoeg steun hebben om zich aan de macht te kunnen vastklampen. De potentiële opvolgers kijken handenwringend toe. En beginnen te denken aan een coup.

    In Duitsland zitten ze nu midden in zo’n opvolgingsdrama. Bondskanselier Angela Merkel dacht dat ze haar opvolging geregeld had. Ze had afstand gedaan van het voorzitterschap van haar partij, de christendemocratische CDU. Haar favoriete kandidaat werd de nieuwe voorzitter en werd daarmee ook de politiek leider en, zeer waarschijnlijk, lijsttrekker bij de Bondsdagverkiezingen van eind volgend jaar. De macht werd gedeeld tussen Merkel en Annegret Kramp-Karrenbauer (kortweg: AKK).

    Het leek een vernuftige constructie. Alleen het werkte niet. AKK trad vorige week gefrustreerd af. Merkel zou haar niet de nodige ruimte hebben geven. Over de reden en achtergronden van het falen van het experiment wordt nu in Berlijn, de pers en de talkshows oeverloos gedebatteerd.

    De constructie zelf zou niet deugen. Het kanselierschap en lijsttrekkerschap moet altijd in één hand blijven. Opsplitsing was vragen om moeilijkheden. De lijsttrekker zou in de schaduw moeten blijven van de kanselier. Dat tast onherroepelijk zijn statuur aan en bijgevolg zijn gezag in land en partij. Als hij zich toch wil profileren, zou dat alleen kunnen ten koste van de kanselier. Dat roept het beeld op van interne verdeeldheid en daarmee verlies je verkiezingen. Eindoordeel: nooit meer doen.

    Niettemin zijn er verdedigers van het model. Dat het niet uitpakte als gewenst lag voornamelijk aan AKK. De voormalige premier van de kleinste deelstaat Saarland had domweg niet uit het vereiste kaliber. AKK was niet zoals gehoopt in haar rol gegroeid. Ze had te vaak geblunderd om een geloofwaardige kanselierskandidaat te zijn. Haar proefperiode was uitgelopen op een mislukking. Gewogen en te licht bevonden, helaas. Je zou zelfs kunnen zeggen dat Merkel het land behoed had voor een ongeschikte kandidaat.

    Voor beide opvattingen valt iets te zeggen. Dat betekent dat de partij verdeeld is. En om uit die impasse te komen zou er volgens een aantal ook prominente CDU-politici maar één oplossing zijn. Merkel moet opstappen. Ze moet de weg vrij maken voor haar nog te kiezen opvolger, wie dat ook zijn mag.

    De voorstanders van deze oplossing komen, het zal niemand verbazen, vooral uit het anti-Merkel-kamp. Dat kamp is overwegend conservatief en verwijt Merkel dat ze teveel naar het midden is opgeschoven. Daarmee zou ze de behoudende CDU-kiezers hebben blootgesteld aan de lokroep van de rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD). Daar zit wat in maar ze vergeten gemakshalve dat de CDU dankzij Merkel en haar koers 15 jaar aan de macht heeft kunnen blijven.

    Er zit bovendien nog een aantal constitutionele, politieke en praktische haken en ogen aan dit opgedrongen ontslag. Merkel heeft het mandaat van de kiezers en kan tot september volgend jaar in het Kanzleramt blijven. Een ander obstakel: coalitiepartner SPD wil zo’n vliegende wissel niet meemaken. En het praktische aspect: Duitsland is de tweede helft van het jaar voorzitter van de EU. Merkel wil nog een keer schitteren op de internationale Bühne en dat gaat niet als er op het thuisfront ‘gedoe’ is.

    Hoe je uit de impasse komt is de grote breinbreker bij de christendemocraten. Met een partijleider-lijsttrekker uit het anti-Merkel-kamp zal de rust zeker niet terugkeren. Hij zal niet als slippendrager van de kanselier willen optreden en de eigen geurvlag willen planten. Merkel zal niet genegen zijn haar levenswerk in de waagschaal te stellen. Het conflict is voorgeprogrammeerd.

    Om die reden is er geen animo voor opnieuw een voorzitterschapsverkiezing. Dat zou de polarisatie verder verscherpen. Het machtsspel verplaatst zich nu naar de gebruikelijke locatie, de achterkamertjes. De gegadigden moeten het onderling eens zien te worden wie de voorzitter en potentiële lijsttrekker wordt. Van die kanshebbers behoren er twee tot de anti-Merkel-vleugel en geldt de derde als voorstander van Merkels middenkoers.

    Twee van hen zullen dus hun aspiraties moeten opgeven. Dat gaat, zacht gezegd, niet makkelijk worden. En het mag ook niet te lang duren. Een partij die er niet in slaagt snel intern orde op zaken te stellen, maakt bij de kiezer geen sterke indruk. Daarbij komt dat Merkel ondanks al het gekrakeel  nog altijd de populairste politicus is. De nieuwe partijleider zal daar bij het afpalen van zijn manoeuvreerruimte rekening mee moeten houden.

    Zolang Berlijn vooral bezig is met de eigen navel, blijft er in Brussel veel werk liggen. Dat is bij alle problemen, Trump, Poetin, China, gesteggel om de begroting, geen opbeurende gedachte. Merkel is daar nog steeds onmisbaar. Maar de tijd dringt. Brussel kan niet eeuwig op Berlijn blijven wachten.

    4 REACTIES

    1. Brussel wil doorpakken en de macht pakken. Dat is telkens hetzelfde refrein. En ze hebben haast omdat de bevolkingen zich steeds meer verzetten en daarom ook op de populisten stemmen. Waarom geen referenda over de richting waarheen we met die EU gaan? Nee, dat durven ze niet.
      Dus is stemmen op de populisten het enige alternatief om die locomotief die doordendert naar de transferunie te stoppen. De volgende stap daarin is a.s. zomer de bankenunie ‘verstevigen’ zodat ze voor het grootkapitaal alle volkeren in de unie als borgstelling kunnen misbruiken. De Italianen, Grieken, Spanjaarden zullen blij zijn…
      Ik niet. Als ik Duitser was en daar geen zin in heb is er ook maar 1 Alternatief. Jammer dan dat het ook ‘wat’ rechts-extremisten aantrekt. Maar ja, ook die mensen moeten/mogen stemmen. En als je geen transferunie wilt? De rest van de partijen zijn immers voor de (pl)euro die experimenteel door dat maffe zooitje bij de ECB gebruikt wordt om Frankrijk en Italie in andere ‘zwakke’ staten met torenhoge schulden de hand boven het hoofd te houden. Negatieve rente hoe verzin je het? ‘T kost ons onze pensioenen. Hervormen doen deze staten niet. Maar DAT was wel afgesproken. Daar zwijgt Merkel over…

      • U bent dus zo iemand die niet inhoudelijk op artikelen reageert, maar gewoon even zijn eigen verhaaltje komt vertellen. U bent zeker politicus?

        Dat de EU probeert een grotere (economische) gelijkwaardigheid tussen de lidstaten te creëren heeft niets, maar dan ook helemaal niets, met de mogelijke interne verschuivingen binnen de CDU te maken. Dat de conservatieve vleugel daar wat wil doen aan Merkel betrekt zich veel meer op het debat over immigratie.
        Uw punt dat Griekenland, Spanje etc. niet hervormen kon u, met droge ogen, voor het laatst
        12 jaar geleden beweren. Een aantal landen, waar de nood het hoogst is, heeft grote hervorming doorgevoerd met ontzettend grote gevolgen voor de bevolking. Een jonge generatie die nauwelijks werkervaring heeft op kunnen bouwen door de torenhoge werkeloosheid. Nu de economieën van deze landen weer draaien kunnen ze aan het werk, maar natuurlijk met een gigantische achterstand. Maar u zeurt blijkbaar liever over twee tientjes minder op uw bankrekening aan het einde van de maand.
        Het is maar goed dat Merkel daar over zwijgt, dat zouden meer mensen moeten doen.

        • Mijn punt is dat de nummer 2 en 3 als economische grootmachten – Frankrijk en Italië – die samen 50% van alle eurozone schuld vertegenwoordigen niet hervormen. Hun schulden blijven oplopen. Het stabiliteitspact werkt net. Het antwoord van de EU is nu kunstmatige negatieve (ECB) rente via een politieke munt en straks het opheffen van het stabiliteitspact zelf. EU-regels en ‘pacten’ worden t.b.v. deze twee grote landen ‘omgebogen’. Griekenland en Spanje zijn de kleinere machten die u noemt.
          U heeft het over dat de EU grotere (economische) gelijkwaardigheid nastreeft? Waar is de gelijkwaardigheid in pensioenleeftijd dan gebleven? Wij bekostigen via deze negatieve rente de staatspensioenen van Fransen en Italianen die met 62 en 63 jaar met pensioen gaan. Wij moeten wel doorwerken. Daar hoor ik de EU echter niet over.
          Daarom lopen in die grote landen de staatsschulden op en financiert de ECB de ‘on-houdbaarheid’ dan maar met negatieve rente. Want anders klapt de eurozone…
          We lopen al 20% mis. Da’s al 200 per maand bij 1000 euro. 20 Jaar lang = 48.000 euro. Nog 10 jaar negatieve ECB-rente er bij en wij leveren 40% van ons pensioen in. Da’s 96.000 euro. Deze EU als transferunie = onacceptabel.

          • @Redactie
            Zin: “Het stabiliteitspact werkt net” – moet zijn – niet…

            Gaarne correctie in:
            Het stabiliteitspact werkt niet..

    Comments are closed.