Merkel weer dichter bij de uitgang

    3
    500

    Leestijd: 4 minuten.

    De machtsbasis van bondskanselier Angela Merkel brokkelt steeds sneller af. Dinsdag moest ze misschien wel de grootste tegenslag van haar kanseliersschap incasseren. De fractieleider van haar CDU/CSU moest onverwacht het veld ruimen voor een rivaal die nauwelijks een kans werd toegedicht.

    Als gezagsverlies eenmaal inzet, is er meestal geen houden meer aan. Dat is een politieke natuurwet waaraan ook de kanselier niet aan kan ontsnappen. Nog geen week na de genante vertoning rond de chef van de inlichtingendienst die haar had geschoffeerd en niet werd ontslagen, volgde dinsdag de nieuwe stap naar de uitgang.

    Niemand had het vooraf voor mogelijk gehouden. De verkiezing van Wolfgang Kauder tot fractieleider was 13 jaar niet eens een verplicht nummer. Het was zo vanzelfsprekend dat  meestal niemand de moeite nam om zich ook kandidaat te stellen. En nu werd Merkels vertrouwenspersoon en zetbaas die al die jaren voor haar de troepen in het gareel hield, verslagen door een jongere en bij het grote publiek vrijwel onbekende concurrent.

    Kauders nederlaag kwam hard aan bij Merkel. Ze deed geen enkele poging om het te verbergen. ‘In een democratie kun je ook verliezen’. Haar vertrouwelingen deden hun best om de slag te relativeren en ook de nieuwe fractieleider Ralph Brinkhaus bleef demonstratief bescheiden, maar voor iedereen was het duidelijk. Dit was geen bedrijfsongeval dat kon worden weggeredeneerd, nee, hier was de kanselier en partijleider op haar nummer gezet.

    Of het een opstand was, zoals de oppositie kraaide, of een signaal ‘dat alles anders moet’, zoals de Merkelianen zeiden, doet eigenlijk niet ter zake. Het is vermoedelijk beide en aan de boodschap valt hoe dan ook niet te ontkomen. Merkel is van nu af aan wat de Amerikanen een ‘lame duck’ noemen. In naam nog regeringsleider, in feite uitgeregeerd.

    Machtsverlies begint natuurlijk met een verkiezingsnederlaag en dat is ook bij Merkel het geval. De bondsdagverkiezingen van exact een jaar geleden waren de slechtste van de CDU/CSU sinds 1949. Merkel werd afgerekend op haar ruimhartige vluchtelingenbeleid. Dat coalitiepartner, de sociaal-democratische SPD nog harder werd afgestraft, maakte de nederlaag nog net verteerbaar. En dan was er ook nog een gifpil in de vorm van de rechtspopulistische Alternative für Deutschland (AfD), de grote profiteur van de vluchtelingencrisis die uit het niets de derde partij werd.

    De tweede fase was het mislukken van de formatie van een regering met de Groenen en de liberale FDP, haar favoriete coalitie. Merkel werd gedwongen weer te regeren met de sociaaldemocraten. De Groko (grote coalitie) was een regering van verliezers waarvoor geen van beide partners zelfs maar de schijn van enthousiasme wist op te brengen.

    De derde fase trad in toen bleek dat de regering maar geen team werd. Elk meningsverschil was een potentiële crisis. De SPD bleek een partner die net als de PvdA de weg volledig kwijt is. De CSU, de zusterpartij uit Beieren, stookte tegen haar vluchtelingenbeleid. En in de eigen partij zwol het gemor aan tot soms luidkeels protest. Er werd/wordt nauwelijk geregeerd. Het was/is hozen, lekken dichten en stuurloos rond dobberen.

    Hoe stuurloos bleek bij de klucht rond de inmiddels ex-chef van de binnenlandse veiligheidsdienst. Hans-Georg Maassen had extreem-rechts geweld bij rellen in het oost-Duitse Chemnitz gebagatelliseerd en Merkel voor schut gezet. Elke enigszins functionerende regering had hem op staande voet ontslagen. Het werd een onnavolgbaar surrealistische poppenkast. Maassen werd niet ontslagen, hij kreeg promotie. Hij werd staatssecretaris. Dat werd pas teruggedraaid toen het hele land op zijn kop stond. Maassen is nu ‘adviseur’ van de minister van binnenlandse zaken.

    Sindsdien is het iedereen wel duidelijk, dat deze regering en de kanselier het contact met de werkelijkheid verloren hadden. Merkel gaf het met zoveel woorden toe, boog deemoedig het hoofd en beloofde beterschap. ‘Het wordt anders en beter’.

    Of ze daartoe de kans krijgt, is nog maar de vraag. Er zijn volgende maand twee belangrijke deelstaatverkiezingen, in Beieren en Hessen. Als de kiezers dan vooral hun ergernis over het gekluns in Berlijn de vrije loop laten, wordt het hachelijk. De peilingen zien er niet goed uit.

    Nederlagen in Beieren en Hessen zullen de anti-Merkel-stemming in het land en de partij alleen maar verder versterken en haar gezag nog meer ondermijnen. Dan komen er krachten in het spel die zich moeilijk laten beheersen en wordt het hoogst twijfelachtig of ze haar opvolging zelf nog zal kunnen regelen. De kans is groot dat ze het partijvoorzitterschap moet opgeven, de volgende stap richting exit. In Duitsland is de voorzitter anders dan in de polder niet een meer of minder verdienstelijke  onderknuppel maar de politiek leider.

    In de praktijk betekent dit waarschijnlijk dat de coalitie nog wel kan doorrommelen maar met Merkel niet langer als de grote regisseur. En met de angst voor de AfD die volgens de peilingen de SPD nu gepasseerd is als tweede partij van het land, als belangrijkste bindmiddel.

    Dat is niet genoeg voor de regering van het belangrijkste land van de EU waarvan wordt verwacht dat ze bij problemen als Brexit, de hervorming van de Unie, de immigratie en met het gedonderjaag van Vladimir Poetin en Donald Trump op de achtergrond, de richting aangeeft. Dat wordt wennen: een Duitsland dat niet langer vanzelfsprekend het plechtanker van Europa is.

     

     

    3 REACTIES

      • @Petra,
        Volgens mij werpt hij (Macron) zich graag op als vijand der populisten. Dus in Europa zal hij het wel druk krijgen. In Frankrijk zelf is zijn populairiteit tot’t dieptepunt gedaald. Maar met een vleugellamme Merkel zal het wel bij de ‘europese’ verkiezingsstrijd blijven.
        Hervormen in de EU naar nog meer integratie (geldovermakerij) zal steeds lastiger blijken te zijn. Hoewel andere machten, maar die zijn niet democratisch, vrolijk verder willen gaan. (Zie link) Het IMF en de ECB willen dolgraag gebruik maken van de mogelijkheden die Rutte hen biedt. Die ondertekende laatst bij’t kruisje zodat heel Nederland voortaan meebetaald aan de redding van Europese banken. Je weet wel via het reddingsfonds ESM (straks EMF). Da’s dan wel alleen voor hele grote systeembanken… Dus nu roept de ECB en het IMF Europa op, supergrote banken te creëeren d.m.v. landenoverschrijdende fusies. Da’s handig, zeggen ze, want die worden toch gedekt door de Europese belastingbetaler, via dat fonds…
        Dat zijn ‘andere’ zonnekoningen. De echte Europese keizers… zonder kiezers. Is dat niet mooi?
        https://fd.nl/ondernemen/1271089/wanneer-ontstaan-die-grote-pan-europese-banken-nu-eindelijk

    1. Ach, Duitsland komt wel weer terug hoor… Als Merkel weg is.
      Ben benieuwd of men nog zo eurofiel is in Europa als er een verkiezingsuitslag komt waarbij en met de AfD geregeerd moet worden.
      Wellicht worden de populisten ineens Eurofiel en de socialisten nationalistisch…?

    Comments are closed.