Moet de PvdA nog wel gered worden?

    1
    435

    Leestijd: 4 minuten.

    Jeroen Dijsselbloem wil niet regeren. De PvdA heeft de afgelopen vier jaar het land gered en nu moet de partij gered worden. Regeren met “aartsvijand” VVD was succesvol maar werd door de kiezers afgestraft. Een herhaling zou wel eens het einde kunnen betekenen. Die plek aan de formatietafel, beste Herman Tjeenk Willink, blijft daarom open.

    Andere coryfeeën willen juist wel regeren. De verpletterende nederlaag bij de verkiezingen van maart (-29) betekent niet per se een veroordeling tot de oppositiebanken. De PvdA-kiezers hebben voor regeringsdeelname gestemd. Niet om achter in de rij aan de interruptiemicrofoon te staan. En het ultieme argument: in de regering kun je ten minste iets doen.

    Het doel is hetzelfde, de redding van de sociaaldemocratie, de methodes zijn verschillend. Wie heeft gelijk? En vooral, wie heeft het beste reddingsplan?

    Drie maanden na de catastrofe ligt de PvdA nog steeds op de trauma-afdeling. Er wordt uiteraard diep nagedacht over oorzaak, gevolgen en hoe nu verder. Dat is inmiddels traditie. Net als het rapport met verstandige aanbevelingen dat ongetwijfeld zal komen.

    Lodewijk Asscher toert langs de afdelingen om de grieven te noteren en beterschap te beloven. Ook dat is vaker gedaan. Alleen, het blijkt allemaal niet (meer) te helpen. Voor de PvdA is een permanente plaats in het electorale verdomhoekje gereserveerd. Dat kon tot dusver verdoezeld worden door een nieuwe leider/lijsttrekker, bij de laatste drie verkiezingen steeds een andere: Cohen, Samsom, Asscher. Ook een recept dat lijkt uitgewerkt. De vraag is derhalve, die PvdA, wordt dat nog wat? Of zou het kunnen dat haar tijd in de polder voorbij is?

    Als dat het geval is, wordt het lastig met de toekomstplannen.

    Je zou zeggen dat juist in deze tijden de sociaaldemocraten de hoofdrol naar zich toe zouden moeten trekken. De maatschappelijke ongelijkheid wordt groter, de sociale milieus drijven steeds verder van elkaar af, het onderwijs staat onder druk, zorg idem, immigratie en asiel zijn potentiële brandhaarden, kortom, typisch terreinen waarop de PvdA ooit het verschil maakte. Maar nu niet meer.

    De oorzaak wordt vaak gezocht in de omarming van het neoliberale marktdenken waaraan de partij zich vanaf de jaren negentig schuldig heeft gemaakt. De ideologische veren die werden af geschud. Anderen wijzen op het te laat onderkennen van de problemen van de multiculti-samenleving. Mooi ideaal, alleen de eigen traditionele achterban, de inmiddels mythische arbeider, moest er niets van hebben. Ook vaak genoemd: de verstarring van een regentenpartij die het contact met de kiezer heeft verloren. Het zal de combinatie van die factoren, plus andere, vaak lokale die u zelf mag invullen, wel zijn geweest.

    Niettemin, het zou niet gek zijn om ons licht op te steken bij de marketingwereld voor een andere, aanvullende verklaring. Marketing is in de politiek minstens zo belangrijk als verkiezingsprogramma en beginselverklaring. De partij is een product dat aan een uiterst veeleisende consument, de kiezer, verkocht moet worden. Dat is een opvatting die niet strookt met hoogstaande ideeën over verantwoord burgerschap maar het is de realiteit. Elke partij weet dit en handelt ernaar. Zoekt haar gat in de markt.

    De PvdA is mede om die eerder genoemde redenen een moeilijk verkoopbaar merk geworden. Voor het product, de sociaaldemocratie en met name de verzorgingsstaat, bestaat zeker nog een markt. Alleen, het huidige etiket stoot kiezers af. Kopen ze het toch, valt het tegen. Het smaakt niet meer zoals beloofd of verwacht.

    Zoals iedere marketeer zal vertellen, het terughalen van een weggelopen klant is kostbaar, tijdrovend en bijna ondoenlijk. Eind van het liedje: het merk verdwijnt uit de schappen.

    Dat is wrang als je het idee hebt dat het product deugde. Dat het een nieuwe kans verdient. Dat is het standpunt van de huisdenker van de PvdA, René Cuperus. Het gaat om de verzorgingsstaat, de verpakking zal hem worst zijn.

    De verleiding is groot om te kijken hoe ze het elders doen. Of ze daar de oplossing hebben. Elke progressief is jaloers op Frankrijk. Daar hebben ze Emmanuel Macron! Elan! Visie! Of het VK, Labour met Jeremy Corbyn! Elan! Visie!

    Afgezien van het feit dat buitenlandse voorbeelden maar een beperkte geldingskracht hebben, heeft Corbyn de verkiezingen verloren en moet Macron, sowieso eerder een “D66’er”, zich eerst nog maar eens bewijzen. En kijk je naar Duitsland, zie je dat SPD-Hoffnungsträger Martin Schulz ondanks een spetterende start het toch weer dreigt af te leggen tegen Angela Merkel. Dat biedt dus weinig soelaas. De oplossing zal binnen de dijken gevonden moeten worden.

    Als je de verzorgingsstaat zonder ernstige kleerscheuren overeind wil houden moet  je de krachten bundelen met andere linkse partijen. Ligt voor de hand, toch? Het komt er alleen nooit van. Dat heeft zo zijn historische redenen. Bij links gaat het veel te vaak over zuiverheid in de leer, tribale sentimenten en te ver uiteen lopende ambities. Linkse partijen zijn veel meer dan de normale rechtse (de PVV is niet normaal rechts) elkaars concurrenten. Dat rechts daardoor het leeuwendeel van kiezersmarkt  kan opeisen, jammer dan.

    Wat betekent dit uiteindelijk voor de PvdA? Niemand kan dat uiteraard met meer dan drie gram zekerheid voorspellen maar je moet niet raar opkijken als het verder wegkwijnen wordt met misschien, heel misschien van tijd tot tijd een kortstondige opflikkering. Zou het daarom niet raadzaam zijn om ter gelegene tijd toch bij partijgenoot Tjeenk Willink en de vaste drie, VVD, CDA en D66, aan te schuiven? Als laatste dienst? Nu het nog kan?

    1 REACTIE

    1. René Cuperus heb ik eens ontmoet. Een zeer redelijke man. Persoonlijk denk ik dat hij meer bij de SP thuishoort. Dat zou een stap in de goede richting zijn.
      De PvdA is vervreemd van de eigen achterban door een rechtse agenda uit te voeren. Het is me een raadsel hoe iemand nog kan denken dat ‘het product deugde’.
      Op straat spreek ik met mensen en dan hoor ik dat ze niet op de PvdA noch op de SP stemmen omdat ze diep teleurgesteld zijn in links. Voor de vorige verkiezingen leken de PvdA en de SP als twee druppels water op elkaar en werd het PvdA onder aanvoering van Samsom zelfs ‘SP-light’ genoemd. Toen de PvdA na de verkiezingen compleet vergeten leek te zijn wat aan de kiezers was beloofd, keerde de kiezers van links zich teleurgesteld af van de politiek of ze stemden op de partij van de boze mensen: de PVV.

    Comments are closed.