De nadagen van Alexander Pechtold

    6
    1067

    Leestijd: 3 minuten.

    Regeren komt meestal neer op electoraal inleveren. Er zijn uitzonderingen – de PvdA in 1977, het CDA in 1986, PvdA en VVD in 1998, de VVD in 2012 – maar doorgaans moeten coalitiepartijen het bij de eerstvolgende verkiezingen bezuren. De PvdA kan erover meepraten. Maar ook D66 heeft met kabinetsdeelname niet zulke beste ervaringen. De partij zat tot dusver vijf keer eerder op het pluche. De eerste keer pakte het qua verkiezingsuitslag gunstig uit (van 6 naar 8 zetels na deelname aan het kabinet-Den Uyl), maar alle volgende keren werd fors verloren: van 17 naar 6 zetels na Van Agt II en III, van 24 naar 14 zetels na Paars I, van 14 naar 7 zetels na Paars II en van 6 naar 3 zetels na Balkenende II.

    Is er aanleiding om te denken dat het avontuur in Rutte III wel goed zal aflopen voor de democraten? Nauwelijks. Coalitiepartner VVD zou je met een hoop fantasie nog als een geestverwante partij kunnen zien, waarmee ook in het Europees Parlement wordt samengewerkt. Maar wat hebben progressieve liberalen te zoeken in het gezelschap van de behoudende christendemocraten van Sybrand Buma en de orthodoxe mannenbroeders van Gert-Jan Segers? Die laatste partij mag dan op milieu- en asielgebied als links gelden, als het gaat om normen en waarden en de vrijheid van het individu bevindt de ChristenUnie zich lijnrecht tegenover de hervormers van D66. De kabinetsformatie duurde niet voor niets zo lang.

    En daar komt nog iets bij. D66 wordt al meer dan tien jaar geleid door Alexander Pechtold. Je kunt gerust zeggen dat de 19 Kamerzetels waarover de partij op dit moment beschikt voor het leeuwendeel aan hem te danken zijn. Pechtold mag dan bij tegenstanders irritatie wekken door zijn soms wat parmantige gedrag, iedereen erkent dat hij een van de beste debaters van het Binnenhof is. Toen hij in 2006 aantrad was de partij zo ver verschrompeld dat serieus over opheffing werd nagedacht, onder leiding van Pechtold groeide ze uit tot een zeer serieuze machtsfactor.

    Maar niemand heeft het eeuwige leven, dus ook Pechtold niet. Politieke leiders, zo bewijst de geschiedenis, hebben een politieke houdbaarheidsdatum, en die bedraagt niet veel meer dan tien jaar. Zie Willem Drees, zie Hans Wiegel, zie Ruud Lubbers. Pechtold zit er inmiddels al langer en bevindt zich dus in zijn nadagen. Zou hij bij de volgende verkiezingen wéér de D66-lijst kunnen trekken?

    Tot dusver was het probleem dat er geen geschikte opvolgers voor hem rondliepen. In de vorige fractie vormde alleen financieel expert Wouter Koolmees een mogelijke gegadigde. En van hem kun je veel zeggen – bekwaam, vriendelijk – maar niet dat hij het type is van een politieke leider. Koolmees is inmiddels minister van Sociale Zaken en lijkt geen enkele ambitie te hebben om ooit in de voetsporen van Pechtold te treden.

    Gelukkig voor D66 zijn er twee nieuwe potentiële partijleiders beschikbaar. De een is Jan Paternotte, voormalig fractieleider in de Amsterdamse gemeenteraad en sinds 23 maart Tweede Kamerlid. Paternotte geldt al enkele jaren als een kroonprins van de partijleider. Hij is gewiekst, een goede spreker, vlot, aimabel. Veel Haagse ervaring heeft hij nog niet, maar dat verandert vanzelf, als Rutte III maar lang genoeg blijft zitten. De vraag alleen is of hij voldoende tijd krijgt om in zijn eventuele nieuwe rol te groeien. Nogal wat politieke ingewijden verwachten dat het kabinet niet lang aan het bewind blijft.

    Een mogelijk alternatief zou Kajsa Ollongren kunnen zijn. Zij is nu vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken. In die laatste hoedanigheid verdedigde ze deze week haar begroting in de Tweede Kamer en dat deed ze handig. In het debat opereerde ze geduldig en zonder zich van haar stuk te laten brengen. Bovendien spreidde ze een grote detailkennis ten toon. Dat laatste is niet zo vreemd, want Ollongren was jarenlang de hoogste ambtenaar op het departement van Algemene Zaken, vóór ze wethouder en locoburgemeester van Amsterdam werd. Ze staat wel vooral te boek als een bestuurster, ervaring als parlementariër heeft ze niet.

    Paternotte of Ollongren? Die vraag zal vandaag op het partijcongres van D66 in Leeuwarden niet gesteld worden, want daarvoor is het nu nog te vroeg. Maar ergens in deze kabinetsperiode komt ze aan de orde. Wie weet al heel snel.

    6 REACTIES

    1. De coalitiepartijen gaan eraan. De SP, Groen Links, 50+ gaan er eveneens aan. De PVV wordt moeilijk, maar heeft als alternatief de FVD te versterken en te ondersteunen. Pijnlijk wellicht, maar het zal moeten. De PVV behoudt voldoende aanhang omdat de mensen niet vergeten zijn dat Wilders voor iedereen de kastanjes uit het vuur heeft gesleept en er nu voor wordt bedreigd tot met de dood aan toe. Ik geef ‘t je te doen. Pechtoldje wil in Brussel met Juncker nat gaan kussen dus die vertrekt ook langs achter

      • Beste Pepechrista,
        Ben benieuwd welke kastanjes volgens mij door meneer Wilders uit het vuur zijn gehaald. Diverse mensen waren hem voor om te beginnen met de SP, die tientallen jaren geleden aandacht vroeg voor het probleem van de mislukte integratie. Toen vond meneer Wilders nog dat er niets mis was met de islam (toch echt zijn eigen uitspraak). Meneer Wilders sloot zich aan bij de VVD die voor het openen van de grenzen binnen Europa was; voor de invoering van de euro; voor het binnenhalen van goedkope arbeidskrachten. Ook nu nog stemt de heer Wilders in de Tweede Kamer vaak mee met zijn oude vrienden van de VVD. Alleen op het gebied van de zorg stemt de PVV vaak met de SP mee – maar ere wie ere toekomt: ook hier was de SP veel eerder mee.
        Dat de heer Wilders wordt bedreigd, vind ik afschuwelijk. Net als bedreigingen van kerken en moskeeën. Maar de aanpak van de heer Wilders vind ik vreselijk. Hij verscherpt eerder de verschillen dan dat we nader tot elkaar komen. Hij doet absoluut geen recht aan de grote groep moslims die hier gewoon vredig werken en/of naar school gaan etc.
        Termen als ‘gaan eraan’ en ‘nat gaan kussen’ vind ik ook niet erg bijdragen aan een prettige discussie.

    2. Ik vind het opvallend hoe groot de macht van een partijleider kan zijn. Enerzijds hebben we het over een representatieve democratie, maar wat representeert die dan? Minimaal het gedachtegoed van de partij, zou je denken. Datgene waarvoor zij opgericht is en haar bestaansrecht uit ontleent. Als we de principes van de partij in ogenschouw nemen – een soort grondwet – zoals bij de PvdA en D66, is het toch wel opmerkelijk dat wat zij in hart en ziel representeert niet uitgevoerd wordt door de partijleiding. Ergo, in slechts 1 regeerperiode breekt zij datgene af waarvoor zij tientallen jaren voor stond en naar toegewerkt heeft.
      Bij de PvdA met Samson was dat opkomen voor de sociale zekerheid. Zij brak die in het Samson tijdperk juist af. Bij D66 van dhr. Pechthold gaat nu het referendum ter ziele. Hoezeer dat indruist tegen haar principes blijkt op het partijcongres waarin de leden er voor zorgen dat de partij opnieuw ‘het wiel’ van referenda mag gaan uitvinden.
      Het heeft 17 jaar geduurd om de wetgeving in de Kamer te krijgen. Maar de partijleider draagt dat even ter ziele. Dit, terwijl de leden van D66 dat niet willen. Hoezo representatieve democratie? Waar staat dhr. Pechthold voor? Schijnbaar voor het saboteren van wat de eigen leden van de partij willen. Dhr. Samson en partijkader deden het zelfde. Met massale verlies van stemmen als gevolg. Vreemd toch dat een partijleider tegen de principes van de partij in kan gaan en daarmee haar werk van vele vele jaren in korte tijd kan verwoesten…
      Wat bezielt die mensen eigenlijk?
      Ik vat het niet. Kan er met mijn verstand niet bij waarom je zoiets doet. Het is de karaktermoord van de representatie. Geen wonder dat Forum van Democratie zo enorm stijgt in de peilingen. Thierry Baudet hoeft er niets voor te doen. Dat zelfde gold voor de PVV van Wilders. Daar zochten de meeste PvdA’ers hun toevlucht in. Werkelijk, hoe slecht kan je het als partijleider doen??

      • Helemaal mee eens, Ronaldo,
        Op een congres van de PvdA werd een motie door meer dan 90% van de aanwezigen aangenomen maar toch verworpen door Samsom.
        Merkwaardig genoeg heb ik meerdere congressen van de SP bijgewoond. Als zoiets daar zou gebeuren, zou de tent worden afgebroken. De leden van de SP eisen gehoord te worden. Zo werden er punten opgenomen in het verkiezingsprogramma van de SP waar de leiding eigenlijk niet achter stond. DAT is democratie. Echter, lees je de kranten of kijk je een actualiteitenprogramma, dan blijft men toch altijd hangen aan het idee dat de SP juist NIET democratisch zou zijn. En ook al mocht een journalist (documentaire over Roemer) werkelijk overal bij zijn en bleef geen deur gesloten, toch blijft men doen alsof het een gesloten bolwerk is.
        Ben het met je eens dat mensen met ziel en zaligheid lid worden van een partij en dat je er dan niet op zit te wachten dat een elitair groepje alles waar de partij voor staat om zeep helpen. Dat is ook waarom de SP nu niet mee wilde regeren. Rug recht houden. Toch wordt dit dan weer als verwijt naar de SP gebracht – door Pechtold met name, om maar iemand te noemen.

    3. Jan Paternotte bezit nog een andere eigenschap: hij kan overweg met zowel links als met rechts. In Amsterdam werkte hij samen met de VVD en de SP.
      Hij is ook tamelijk recht door zee. In het Parool gaf hij hoog op over de samenwerking met de SP. Hij bejubelde de eerlijkheid van de SP want het viel hem op dat de SP beloftes nakomt.
      Welke rechtse partij durfde dit eerder zo openhartig uit te spreken? Ik vond de houding van Paternotte beslist verfrissend.
      D66 heeft altijd moeite gehad met het tonen van een ‘gezicht’. Wat zijn ze nou, links of rechts? Lang hield men het op een middenpartij maar onder Pechtold werd de koerst duidelijk rechts. D66 stemde voor het overgrote deel in met de rechtse plannen van de VVD (het vorige kabinet) en daarom was de VVD er ook zo snel uit nu te willen samenwerken met D66.

    Comments are closed.