Het onopvallendste Kamerlid doet een boekje open

    3
    433

    Leestijd: 2 minuten.

    Voormalig VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes heeft een boek geschreven. ‘Voorlichting loopt met u mee tot het ravijn,’ heet het. Berckmoes beschrijft hierin haar ‘ontluisterende jaren’ in de VVD-fractie, waarvan ze van 2011 tot dit jaar deel uitmaakte. Bij de laatste verkiezingen kon er niet meer op haar gestemd worden, want ze stond niet op de lijst.

    Naar eigen zeggen kreeg Berckmoes de afgelopen jaren binnen haar partij geen enkele ruimte om zich te profileren. “Bij de VVD is alles ondergeschikt aan de macht, ook de inhoud,” zegt ze in De Telegraaf, waarin ze haar boek nader toelicht. Onbekende fractieleden, zo blikt Berckmoes terug, moesten hun plaats kennen en vooral niet dwarsliggen. Deden ze dat toch dan kregen ze te maken met ‘intimidatie’ door fractievoorzitter Halbe Zijlstra of de afdeling voorlichting van de liberalen.

    Is het werkelijk zo erg als Berckmoes het voorstelt? Het is niet de eerste keer dat (ex-)Kamerleden hun beklag doen over de bikkelharde omgangsvormen en het gebrek aan bewegingsvrijheid in politiek Den Haag. Doorgaans gebeurt dat anoniem, soms ook open en bloot. Maar dan altijd wel pas als het Kamerlid vertrokken is of op het punt staat dat te doen. Neem het duo Kuzu en Öztürk. Toen ze nog bij de PvdA zaten, hoorde je zelden van die twee. Maar nadat ze eenmaal vertrokken waren en DENK hadden opgericht, lieten ze geen spaan heel van de ‘kadaverdiscipline’ binnen hun voormalige partij.

    Berckmoes maakte vier jaar deel uit van de VVD-fractie. Dat zal niet veel mensen zijn opgevallen, want haar naam kwam zo goed als nooit in het nieuws. Begin 2015 noemde de Volkskrant haar nog ‘het onopvallendste Tweede Kamerlid’. Pas dit jaar haalde ze de publiciteit door een pleidooi om de grenzen te sluiten voor jongemannen uit Afrika en het Midden-Oosten. Berckmoes deed deze uitlating – in een radio-interview – nadat haar duidelijk was geworden dat ze niet op de kandidatenlijst van de VVD zou komen. Toen was ze wel heel even een bekend Kamerlid.

    De vraag is waarom ze zolang gewacht heeft met haar – door fractieleider Zijlstra inderdaad fel bekritiseerde – uitspraak over het sluiten van de grenzen. Als ze echt vond dat de VVD een onversneden PVV-koers zou moeten gaan varen, heeft ze toch vier jaar de tijd gehad om naar radiozenders te stappen?

    Het klopt dat in politieke partijen een meedogenloze fractiediscipline heerst en dat het verkiezingsprogramma (en eventueel regeerakkoord) allesbepalend zijn. Op papier bestaat de Kamer weliswaar uit individuele leden, in de praktijk maken hecht georganiseerde fracties de dienst uit. Maar zoiets weet je toch van te voren als je je op een lijst laat zetten? Of zou Berckmoes werkelijk hebben gedacht dat ze als Kamerlid ‘zonder last’ kon gaan handelen, zoals in de grondwet staat?

    Berckmoes is inmiddels geen lid meer van de VVD, dus de kans dat ze ooit nog eens voor de liberalen in de Tweede Kamer zal komen, is nul. Met andere woorden: ze kan zonder enig risico uithalen naar haar vroegere partij. Voor wraak van de partijtop hoeft ze niet meer bang te zijn. Maar er is wel een ander gevaar. Namelijk dat haar aanval een weinig geloofwaardig indruk maakt. Berckmoes lijkt dat zelf ook te beseffen. “Ik ben mislukt als VVD-Kamerlid. Dat weet ik ook wel’’, constateert ze aan het slot van haar interview met De Telegraaf. Laten we het daar maar op houden.

    3 REACTIES

    1. Het is een naïeve gedachte dat je als Kamerlid helemaal vrij bent om te doen en laten wat je wil. Stel je voor dat je een partijprogramma hebt afgesproken en dat een Kamerlid tégen je eigen partijprogramma gaat stemmen! Dat kan toch niet! Als je het niet eens bent met de koers van een partij, moet je niet voor die partij de Kamer in willen.
      Het is iets anders als je er binnen een partij niet over mag discussiëren, dat moet natuurlijk kunnen.
      Wat wel duidelijk is geworden door dit boek, is dat er geen enkel verschil is in de manier van werken door partijen. De VVD verschilt hierin in niets van de SP of de PvdA. Behalve dan dat er bij de SP meer macht ligt bij de leden (op een congres werd een motie bij de PvdA verworpen terwijl 90% van de congresgangers dit steunden – dit zou bij de SP ondenkbaar zijn. Hierin is de PvdA dus meer een top-down partij dan de SP, terwijl ten onrechte vaak gedacht wordt dat dit andersom is).

    2. “Of zou Berckmoes werkelijk hebben gedacht dat ze als Kamerlid ‘zonder last’ kon gaan handelen, zoals in de grondwet staat.”
      Interessante zin van de auteur. De grondwet garandeerd/verplicht een recht, toch wordt dat recht in praktijk niet uitgeoefend, of beter gezegd niet toegestaan door de fractie…
      Grondwettelijk bestaat er dus parlementair een ongewenste situatie namelijk dat een ‘Kamerlid met last’ moet functioneren. Het is zo gebruikelijk dat geen haan er naar kraait.
      Toch is het speciaal grondwettelijk vastgelegd om dit nu juist te voorkomen.
      Men handelt dus tegen de wet, zelfs het hogere grondrecht in…
      Thierry Baudet noemt dat het partijkartel.
      Ik wist niet dat dat eigenlijk grondwettelijk verboden was.

      Mijn dank, Fons Kockelmans, voor dit nieuwe besef.

      NASCHRIFT REDACTIE: Volgens de grondwet bestaan er helemaal geen fracties of politieke partijen. Maar kijkt u eens naar de praktijk: zelfs Thierry Baudet heeft er een. Gaat u trouwens eens vragen aan bijvoorbeeld Geert Wilders hoe het binnen de PVV gesteld is met de fractiediscipline.

    Comments are closed.