Onze fiere, koene, klimaathelden

    0
    610

    Leestijd: 4 minuten.

    Nu de gevestigde politiek het weer eens helemaal laat afweten, is de hoop van opvallend veel volwassenen gevestigd op de klimaatspijbelaars. Dat neemt als zo vaak bij mensen die opeens door iets gegrepen worden, soms bizarre vormen aan. Ouders zeggen vliegvakanties af, beloven dat de nieuwe auto elektrisch zal rijden en gaan minstens drie keer per week vega koken.

    Het is dat het allemaal redelijk onschuldig is, want anders zou je bijna denken aan massahysterie. Wat ook bij zo ‘n fenomeen hoort is dat badinerende, relativerende opmerkingen not done zijn. Dat menig ouder verrast was over het plotseling verhoogde klimaatbewustzijn van het kroost bijvoorbeeld. Vast niks te maken met het gelegitimeerde spijbelen, het nieuwe ijsvrij. Wel nee. Of dat verreweg de meeste leerlingen gewoon op school waren gebleven. Nee, de klimaatspijbelaars waren onze ‘prachtkinderen’. Wie daar anders overdacht, werd vaak bits op zijn nummer gezet.

    Het gaat er hier helemaal niet om de jolige slogans scanderende jongens en meisjes in de hoek te zetten. Ze hadden onmiskenbaar lol en als hun belangstelling verder blijkt te gaan dan gamen, whats appen en instagrammen, is dat mooi meegenomen. De leiders genoten zichtbaar van hun moment in de spotlights en lieten zich welwillend inpakken door Mark Rutte. Het was kortom, vet chill.

    Wat het interessant maakte is dat volwassenen, ook of misschien wel vooral politici, als berouwvolle zondaars deemoedig het hoofd bogen voor de klimaatspijbelaars. Ze trokken het boetekleed aan en strooiden as op het hoofd. Zij hadden grote fouten gemaakt, de planeet te lang aan haar lot overgelaten, maar ze hadden hun lesje geleerd. Alle ballen gingen nu op het redden van onze enige, echte Moeder Aarde. Beloofd is beloofd. Er werd alleen nog niet halleluja geroepen.

    Ik zal de eerste niet zijn die opmerkt dat de spijbelbeweging religieuze trekken vertoont. Misschien nog niet eens zo zeer bij ons in de polder. Hier was de klimaatmars vooral een ludieke happening. Maar elders en vooral in de Zweedse bakermat, was er de van sektes bekende cocktail van apocalyptische angst en hoop op heil.

    De spijbelbeweging heeft een leidster die deze religieuze trekjes belichaamt. Greta Thunberg (16) is een kindprofeet uit het boekje. Als zoveel kindprofeten uit de geschiedenis heeft ze een getroebleerde achtergrond. Ze heeft asperger, een vorm van autisme, en leed aan zware depressies. Ze was het ‘meisje dat niemand zag staan’. Tot ze de klimaatverandering ontdekte. En haar leven zin kreeg. Ze ging de wereld redden. Alles of niks. Zwart of wit. Het was erop of eronder.

    Het hoogtepunt tot nu toe was haar optreden voor het Wereld Economisch Forum in Davos. Daar las ze de verzamelde Vips de levieten. ‘Ons huis staat in brand. Ik wil dat u in paniek raakt, dat u dezelfde angsten voelt als ik en dat u in actie komt. Of we blijven voortbestaan of we gaan ten onder’. Andere smaken waren er niet. Je vraagt je altijd af bij dat soort optredens in Davos of de organisatie het toch niet vooral ziet als een leuke pr-stunt. Zie je wel, dat we het allemaal best ernstig nemen?

    We hebben dit natuurlijk vaker gezien. De laatste keer in de jaren 80 van de vorige eeuw toen de kernwapenwedloop een zelfde mix van emoties losmaakte. Ook toen stond de wereldondergang voor de deur en werden er van de politiek drastische maatregelen geëist. Dat bleek toen allemaal reuze mee te vallen. Maar of we daar nu weer op mogen hopen, moeten we nog maar afwachten.

    Sociologen kunnen uitleggen dat dit soort bewegingen vrijwel altijd optreedt in tijden van grote maatschappelijke onrust en onzekerheid. En er is momenteel van alles aan de hand. Trump, Brexit, Gele Hesjes, Piet, migratie en integratie enfin, u kent de riedel. Een andere constante is dat de gevestigde politiek bij grote delen van de bevolking geen cent krediet meer heeft. En inderdaad rare flaters begaat, zoals nu weer met de gasrekening die veel hoger uitvalt dan was voorgespiegeld. Met als gevolg dat ze ook het laatste restje vertrouwen dreigt te verspelen.

    Dat maakt de ruimte vrij niet alleen voor populisten maar ook voor andere, idealistischere bewegingen, zoals inderdaad de klimaatspijbelaars. En de spijbelaars en de populisten hebben nog iets gemeen: ze doen niet aan realistische oplossingen. Het moet zoals zij het willen. Een tussenweg, het compromis, is er niet. Prioriteiten stellen, afwegingen maken, knopen doorhakken en draagvlak organiseren, dat komt in hun boek zelden voor. Vuile handen zijn er voornamelijk voor de Mark Ruttes van deze wereld.

    Het enthousiasme voor de klimaatspijbelaars is vermoedelijk in de eerste plaats een symptoom van de vertrouwenscrisis van de gevestigde politiek. Zoals ook het verval van de traditionele politieke partij een symptoom is en de plotsklapse geestdrift voor de politieke ‘beweging’.  Alsof die politieke beweging niet gebonden zou zijn aan de wetten van de zwaartekracht.

    Hoe die vertrouwenscrisis opgelost gaat worden, weet natuurlijk niemand. Daar kunnen jaren overheen gaan. Wat nog wel eens wil helpen is een dreiging van buiten die dwingt de gelederen te sluiten. Als Vladimir Poetin of de Chinezen ons deze dienst willen bewijzen, doen ze in elk geval nog iets goeds. Maar daarvoor gingen de klimaatspijbelaars niet de straat op.