Operatie red de democratie

    7
    410

    Leestijd: 4 minuten.

    De verkiezingen voor de Tweede Kamer en vooral de kabinetsformatie hebben vermoedelijk scherper dan ooit de versnippering van de politieke landkaart in beeld gebracht. Het was alsof er een zeis door en over de partijen is gegaan. Waren er niet eens zo gek lang geleden meer partijen met ruim 30 zetels, nu geldt alleen de VVD met 33 zetels als de enige grote. De eerstvolgende, de PVV,  heeft er 20 en de daarop volgende  partijen, CDA en D66, met ieder 19, zijn met enig goede wil nog middelgroot te noemen. Wat verder de bankjes bevolkt is middelklein (GroenLinks, 14 zetels) tot zeer klein, Forum voor Democratie (2).

    Een kabinet formeren van twee of drie partijen was onmogelijk en met vier partijen een nog net tot een goed einde gebrachte slijtageslag. Die coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie heeft in zowel de Tweede als Eerste Kamer de kleinst mogelijke meerderheid: een zetel. Dat dit een uiterst wankele basis is, zal niemand bestrijden. De tegenwind hoeft niet eens sterk te zijn om de ss. Rutte III te laten kapseizen.

    De grote vraag is nu of en hoe je nog verdere versplintering kan tegengaan en, nog beter, terugdraaien. Er zou, zeggen de geleerden, niets meer of minder dan de toekomst van onze democratie op het spel staan. Een nog grotere versnippering bemoeilijkt de besluitvorming, ondermijnt de legitimiteit en zou op den duur tot het failliet van de politiek kunnen leiden.

    Maar hoe stop je een  proces dat ingezet is met de ontzuiling van de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw en sindsdien onstuitbaar verder knaagt aan de grondslagen van het bestel?

    Niemand die het echt weet. De oplossingen worden soms gezocht in het oplappen van het systeem: invoering van een kiesdrempel bijvoorbeeld. Ook veel gehoord: het transparanter maken van de besluitvorming waardoor de burger zich meer bij de politiek betrokken zou voelen. Daarnaast moeten partijen weer aantrekkelijker en representatiever worden. En last but not least moet de rol van de sociale media onderzocht worden.

    Naar goed vaderlandse traditie gaat een club deskundigen, de staatscommissie parlementair stelsel  onder leiding van de commissaris van de koning in Noord-Holland, Johan Remkes, zich over deze problemen buigen. De dames en heren zij bij deze veel wijsheid toegewenst. Want hoe fraai en goed bedoeld de aanbevelingen ook zullen worden, je kunt op je klompen aanvoelen dat ze het probleem niet zullen oplossen.

    Misschien de grootste misvatting over het politieke bedrijf betreft de belangstelling/betrokkenheid van de burger. Het zal voor de aficionado’s op het Binnenhof en de partijbureaus misschien als een ontnuchterende verrassing komen maar voor heel veel, misschien zelfs de meeste kiezers is de politiek geen zaak waar ze zich permanent erg druk over wensen te maken. ‘De politiek’ moet ze in principe met rust laten. Alleen als ‘de politiek’ inbreuk dreigt te maken op hun directe levenssfeer, willen ze in actie komen. Als over hun hoofd dingen bedisseld worden, ze niet geraadpleegd worden over bijvoorbeeld de opening van een asielzoekerscentrum in hun wijk, als ze het gevoel krijgen, de Hoge Heren doen toch wat ze willen, als ze bij alle fraaie frases over burgerschap en burgerzin het idee krijgen, het maakt toch niet uit, de kat of de hond, we worden sowieso geflest, dan laten ze, soms luidkeels en niet altijd even beschaafd, hun stem horen.

    Meestal bevalt die stem de gevestigde politiek helemaal niet en wordt ze denigrerend afgedaan als proteststem, een onwelriekende oprisping uit de onderbuik van de onderhand mythische boze, blanke man. Populisme dat, driewerf bah, nog wordt aangewakkerd door figuren als Geert Wilders en nu ook Thierry Baudet.

    Tegen verkiezingstijd komt uit de gevestigde hoek dan vaak de bezwering dat ‘hun zorgen serieus’ moeten worden genomen. En zodra de stemmen geteld zijn en de kaarten geschud gaat men weer over tot de orde van de dag. Dit is ongetwijfeld een vertekend beeld maar voor veel kiezers wel hún beeld van de politiek.

    Het bedrijfskapitaal van een politicus bestaat uit één woord: geloofwaardigheid. Wie dat verspeelt, krijgt van de kiezer onherroepelijk de rekening gepresenteerd. Want bij al het geklaag over gebrek aan transparantie, is de politiek nu wel zo transparant dat het niet inlossen van beloftes en het waarmaken van gewekte verwachtingen, knalhard wordt afgestraft.

    Gevraagd naar wat ze het meest tegenstond bij Mark Rutte, antwoordde de meerderheid van het opiniepanel van EenVandaag deze week: zijn loze beloftes bij de verkiezingen van 2012 : € 1000 voor iedereen’ te en ‘geen cent naar de Grieken’. Dat had zijn geloofwaardigheid een stevige knauw gegeven. Dat hij geen visie zou hebben, een klacht die je nogal eens hoort bij het Kommentariat, kwam niet eens aan de orde.

    Die visie, meestal in combinatie met bevlogenheid of elan, schijnt tot de uitrusting van een politicus te moeten horen. Het is ongetwijfeld mooi meegenomen als je ze hebt, maar er schuilt ook een risico in. Politiek draait om het compromis, water bij de wijn, over de eigen schaduw springen. Dat is de kern van de democratie. Het betekent namelijk oog hebben voor de belangen, principes en ideeën van potentiële partners. Je moet de eigen visie dus nooit absoluut verklaren, de achterban onder geen beding het idee geven dat ze zonder meer en onverdund  gerealiseerd gaat worden. Dat is een recept voor teleurstelling en bij herhaling ondermijnt het je geloofwaardigheid. Politiek is tegenwoordig meer dan ooit het managen van verwachtingen. Vraag maar aan Diederik Samsom. Als je zegt niet te willen regeren met de ‘aartsvijand’ (VVD) en het toch doet, heb je veel, te veel uit te leggen.

    De politiek zal weer haar plaats moeten kennen, beseffen dat ze in de eerste plaats voor behoorlijk bestuur moet zorgen, problemen moet oplossen en niet veroorzaken, geen loze beloftes doen en onrealistische verwachtingen wekken, dan kan ze misschien haar geloofwaardigheid voor veel kiezers terugwinnen. Dat is nu in de eerste plaats de opgave voor Rutte III. En wat de commissie-Remkes bedenkt kan daarbij hooguit iets helpen.

    7 REACTIES

    1. Geloofwaardigheid, dat is nu precies wat er aan mankeert.
      De mensen gouden bergen beloven, en daarna ….? Gaat het geld naar Griekenland want daar hebben ze een schuldenberg waar wij voor moeten opdraaien.
      Of we laten nog vele tienduizenden migranten binnen, die niet terug kunnen naar hun land. Alleen kunnen ze dat wel om vakantie te vieren. Daarbij wordt ze geen strobreed in de weggelegd. Een oplossing zou zijn alleen nog tijdelijk verblijf toe te staan. Zodat de landen van herkomst kunnen worden opgebouwd. Gaat natuurlijk niet gebeuren . Onze samenleving wordt zo langzamerhand ontwricht door politiekcorrecte politici die tegen de wil van de bevolking de wetten van de EU primair stellen. En het achterhaalde vluchtelingen verdrag van na WO 2 blijft gewoon bestaan.
      De desinteresse van de politiek voor wat de kiezer wil blijkt uit het feit dat referenda onmogelijk worden gemaakt.
      Of de kiezers niet in de politiek zijn geinterresseerd ? En als die interesse er wel is durft men er dan voor uit te komen ?
      Als we naar Wilders kijken, tijdens enquetes houdt men zich op de vlakte. Maar in het stemhok wordt er gewoon op de PVV gestemd. De gordijnbonus ! Naar verluidt nachtmerrie van de opiniepeilers. De interesse is er wel maar men zwijgt liever, dan dat een of andere linkse terrormuts je voordeur molesteert.
      Bij de volgende verkiezingen zal de kiezer niet snel stemmen op ‘n partij die ‘m een oor aan naait. Het volk dat vaak voor dom wordt uitgemaakt, kon wel eens slimmer blijken dan politiekcorrect Nederland vermoedt.
      En wanneer stopt het schandalige cordon sanitaire nu eens ?

    2. @Peter van Nuijsenburg,
      Mijn complimenten. Prachtig artikel!
      Ondertussen staat het Forum voor Democratie wel op 9 à 10 zetels in de peilingen. Binnen 1 jaar.. De gevestigde politiek veroorzaakt duidelijk zelf deze versplintering. Een commissie instellen naar het redden van de democratie? Hoezo? Ze willen helemaal geen echte democratie. Het enige wat ze gaan verzinnen is wat jij al noemt – kiesdrempels. Zoiets van onder de 5% kom je niet in de Tweede Kamer. Dan kunnen ‘ze’ die zetels lekker onderling verdelen.
      Of naar Grieks en Italiaans voorbeeld: de grootste partij krijgt automatisch een X aantal zetels extra. Dan is de winnaar in 1 klap extra groot. Paradoxaal genoeg probeert in Italië de gevestigde orde daar juist van af te komen, bang als ze nu zijn dat de populistische Vijf Sterren-partij zou kunnen winnen.
      Geloofwaardigheid is er niet Peter. Als dat het probleem is wat kan de commissie daar nu aan doen? Adviseren voor parlementaire vernieuwing naar Zwitsers model? Kan je het volk per definitie niet belazeren. Het volk bepaalt de politieke uitkomst immers zelf.
      Maar ja, dat wat zou kunnen helpen wordt nu door een meerderheid van politici afgeschoten.
      We zaten er zo dicht bij. En… ze hebben er geloof ik maar liefst 17 jaar over gedaan…
      D66 natuurlijk wat langer.
      Het probleem is Rutte III zelf. Met alle partijen daarin. En zelfs GroenLinks en de PvdA en natuurlijk de SGP. Oude regentenmoraal. Een VOC zonder bestuurlijke innovatie. En natuurlijk een nieuw iets waardoor ze nu zijn bevangen, demofobie.
      Tja, wat kan die commissie?
      Wacht, ik weet het! Nederland zo snel mogelijk in een federale Europese Unie stoppen. Een democratische crisis is ook een crisis! Daar is de EU juist goed voor…
      Zijn ze gelijk van het probleem Nederland af…

    3. Mensen (kiezers maar met name de groep die niet meer gaat stemmen) herkennen zich niet meer in de huidige partijen. Vooral omdat zij tegen verkiezingstijd van alles beloven en programma’s schrijven met de gedachte dat men de meerderheid haalt, terwijl iedereen (m.u.v. de politiek) heel goed weet dat de praktijk anders is. Kiezersbedrog is dat en kan je verder alleen maar voorkomen door niet te gaan kiezen. Dan heb je geen recht (en kan je niet zeggen) dat het bedrog is. Het gaat dan niet alleen om een BTW verhoging maar bijvoorbeeld ook om vreemdelingen uit te zetten die hun straf (voor bijvoorbeeld het doodrijden van drie mensen) niet uit zitten. En hoe kan je weten dat de lijsttrekker na de verkiezingen zijn beloften niet na komt. Wegsturen kan pas na 4 jaar en zonder de garantie dat het niet weer gebeurt.

    4. Toch valt de kiezers ook wel wat te verwijten. Inmiddels is en was allang bekend dat partijen maar wat roepen tijdens verkiezingstijd en ze worden hier niet op aangesproken.
      Ik maak een onderscheid tussen wat partijen écht willen bereiken en hopen te realiseren en dingen die ze zelfs niet van plan zijn te realiseren. Want hoe is het mogelijk dat tijdens de vorige kabinetsperiode zo vreselijk is bezuinigd op de sociale werkplaatsen terwijl:
      1. Rutte noemde de sociale werkplaatsen ‘de parel van onze beschaving’.
      2. Samsom beloofde met de hand op het hart dat, als de PvdA gekozen werd, hij ervoor zou zorgen dat de bezuinigingen op de sociale werkplaats zouden worden teruggedraaid.

      Deze twee partijen regeerden dus, hoezo compromis? Tussen wat?

      En zo waren er nog wel meer zaken. Het verhogen van het eigen risico zorg dat niet omhoog zou gaan als de VVD aan het bewind kwam. Roemer keek hem verbijsterd aan tijdens het debat want het stond toch heus in het verkiezingsprogramma van de VVD. Zonder met de ogen te knipperen verklaarde Rutte nogmaals dat deze kosten bij de VVD niet zouden stijgen. De kiezers vonden dat Rutte hiermee ‘sterk’ overkwam in het debat en ze straften Roemer af. Had hij hem maar (bij wijze van spreken) op zijn bek moeten slaan.

      Zolang men een gladde jongen in een duur pak, die met flair leugens verkoopt, verkiest boven een eerlijke man die staat voor wat hij zegt, tja… dan krijg je dit soort onzinnige politiek.

      • Beste Petra,
        Vooral de laatste drie regels in jouw reactie spreken
        mij bijzonder aan. Als ik deze gladde jongen in een
        duur pak zie, krijg ik meteen de kriebels. Waarom??
        Het is zo zichtbaar dat hij de functie alleen bekleed
        ter eigen glorie; en niet om het Nederlandse volk te
        “dienen”. Dat geeft constant een nare smaak!
        Bert.

    5. Oeps, Peter,
      Wat een steengoed artikel schrijf jij hierboven
      Echt klasse man; kan ik helemaal onderschrijven.
      Vooral de laatste zinnen: “De politiek…………iets
      helpen”. zijn mij op het hart geschreven. Je geeft
      hier vlijmscherp aan waar het grootste probleem
      zit in ons politiek Den Haag. Of men dat wil en/of
      kan oplossen blijft echter wel de vraag. Ik ben daar
      niet zo gerust op. Problemen zijn toch de “boterham”
      voor onze leiders. Vele reacties vanuit Den Haag
      zijn gewoon prietpraat. En dat maakt eea zo storend.
      Bert.

    Comments are closed.