Ophouden over elan & visie

    0
    240

    Leestijd: 4 minuten.

    Nu informateur Herman Tjeenk Willink het tempo van de kabinetsformatie heeft teruggeschakeld in de laagste slakkengang, wordt het geroep om elan en visie weer luider. De heraut van deze boodschap is sinds jaar en dag Bas Heijne, NRC-columnist en winnaar van de P.C. Hooftprijs (waarvoor eigenlijk?). Hij mist het enorm in onze polder. Zo erg, dat hij nu Emmanuel Macron heeft uitgeroepen tot de nieuwe heilbrenger. Dat Macron behalve een nummertje handje-drukken met Trump en Poetin nog niets heeft (kunnen) laten zien, doet er kennelijk niet toe. Hoofdzaak, hij heeft elan en visie.

    Het probleem van de polderpolitiek is waarschijnlijk niet het ontbreken van, maar integendeel, eerder een teveel aan visie. Elke partij heeft een visie, die vertaald wordt in programma- en standpunten. Jesse Klaver heeft een visie, Alexander Pechtold, Sybrand Buma, Gert-Jan Segers, Emile Roemer, Lodewijk Asscher ook en niet te vergeten Geert Wilders, die heeft een kanjer van een visie.  Waarom denkt u dat de formatie zo moeizaam voort sloft? Juist, omdat er zoveel visies aan tafel zitten. Met ondergrenzen, ononderhandelbare punten en wat nog meer zij.

    De enige die niet zo heel erg met een visie in de weer is, is Mark Rutte. Hij doet niet aan het  “vision thing”, zoals George Bush de Wijze, president van 1988-’92, het ooit uitdrukte. Diens zoon, George jr, had er wel een en we weten allemaal wat daarvan terecht is gekomen. Rutte is tot nog toe een redelijk succesvol premier gebleken.

    Met visies is het dus oppassen geblazen. Het is scoren voor open doel om Donald Trump te vergelijken met Angela Merkel. Voor de helderheid toch maar even doen. Trump heeft zoals we dagelijks aan den lijve ondervinden een visie, America First. Merkel is van de school Bush de Wijze. Geen pompeuze teksten, grootspraak, tierende tweets en het wegduwen van collega’s. Samengevat in het oude Italiaanse credo: niet lullen maar poetsen. U mag zeggen wie u het liefst aan de knoppen van de macht ziet.

    Natuurlijk, je hebt visies en visies. Die van de tekentafel van de Verlichting komen zijn van een andere orde dan de soorten die oprispen uit de onderbuik. De liberaal, sociaaldemocratisch getinte visies zullen de meeste burgers prefereren boven de zompig nationaal-chauvinistische denkbeelden van de populisten. Waarom? Niet alleen omdat ze daarmee “aan de goede kant” staan, op zich een prima reden, maar ook omdat ze doorhebben dat je van populisten geen oplossingen hoeft te verwachten. Signaleren en agenderen van misstanden, dat lukt. Bij oplossen trekken we bij Wilders, Le Pen en Trump aan de verkeerde bel. Tenzij je in het opblazen van het klimaatakkoord van Parijs een oplossing wil zien.

    Hetzelfde geldt voor elan. Elan is de bescheidener halfbroer van charisma. En omdat charisma te vaak aangetroffen wordt bij dubieuze types, de grote booswichten uit de geschiedenis (Adolf Hitler, Mao Zedong, Benito Mussolini) en nu Tayyip Erdogan, Vladimir Poetin en Trump, hebben we het in een democratie liever over elan. Macron heeft het, de Canadese premier Justin Trudeau, en hier in de polder Jesse Klaver en misschien Geert Wilders. Diederik Samsom had het aanvankelijk ook maar niet genoeg om het in die tragikomische lijsttrekkersverkiezing van partijgenoot Asscher (die het niet heeft) te winnen.

    Elan helpt een politicus bij het winnen van verkiezingen. Bram van Ojik kende het partijprogramma van GroenLinks, het product, waarschijnlijk net zo goed als Klaver maar was buiten de eigen aanhang een stuk minder makkelijk te verkopen. Politiek is marketing en Klaver is met afstand het betere merk. Daarom maakte hij als leider plaats voor de Jessias.

    We hoeven hier niet omstandig uit te leggen dat je met elan ook matige en slechte producten aan de man kan brengen. En dat omgekeerd goede ideeën kunnen sneuvelen omdat de verkondiger te weinig elan heeft.

    Visie en elan zijn, hoe fijn het ook mag wezen ze te hebben, in de politieke praktijk ondergeschikt aan competentie. Ze zijn garnering en verwar ze alsjeblieft niet met het gerecht.

    Kiezers willen uiteindelijk dat politici knelpunten in kaart brengen, rangschikken naar prioriteit en hen die bij voorkeur met reële oplossingen voorleggen. In de zorg meer handen aan het bed, meer blauw op straat, goed onderwijs, beter asielbeleid, meer duurzaamheid, wat te doen met automatisering, robotisering en big data, enfin, de lijst kan naar believen worden uitgebreid. Dan zijn er ook nog zaken die je facultatief zou kunnen noemen, meer of minder ontwikkelingshulp, meer vrouwen in de top, minder Paul de Leeuw, etc. Niet onbelangrijk, zeker niet, maar geen zaken waar de natie buiten de betreffende doelgroep wakker van ligt.

    Het is allemaal niet groots en meeslepend.  Het zijn meestal kleine pasjes op een lange weg. Je krijgt niet massaal de handen van de espresso slurpende en Bas Heijne lezende klasse op elkaar als oma Jansen in verpleeghuis Avondrood eindelijk op tijd verschoond wordt, maar daar draait het in de politiek wel om. Met elan en visie alleen wordt geen schone luier aangelegd. Vraag maar aan staatssecretaris Martin van Rijn.

    Dat is ook de inzet van de kabinetsformatie. Een ploeg die met enig kans op succes de bovengenoemde problemen gaat aanpakken.

    Het maakt niet uit of de kat zwart of wit is, aldus de Chinese leider Deng Xiaoping, de pragmaticus die de puinhopen van de visionair Mao Zedong moest opruimen. Het gaat erom dat hij muizen vangt.