Pas op voor de Raspoetins

    4
    478

    Leestijd: 4 minuten.

    De chaos is compleet in Londen. De premier ziet binnen één week zijn Brexit-plannen in rook opgaan. Hij verliest alle belangrijke stemmingen in het parlement. Zijn partij staat op scheuren. En tot overmaat van ramp trekt ook de naaste familie haar handen van hem af. Broer Jo kan niet langer aanzien wat broer Boris uitvreet en stapt op als staatssecretaris.

    De regie lijkt volkomen zoek in Downingstreet 10. Maar je kunt het niet zo gek bedenken of er zijn figuren die daar een diep doordacht masterplan in zien. Vanuit die zelf gecreëerde chaos zou Boris Johnson op het door hem gekozen moment toeslaan. Die figuren vergeten gemakshalve de wijze woorden van Mike Tyson. ‘Iedereen heeft een plan, tot hij een knal voor zijn kop krijgt’, doceerde de oud-wereldkampioen boksen (zwaargewicht) ooit. En je kan niet zeggen dat Johnson de afgelopen week geen ‘knallen voor zijn kop’ heeft gekregen. Dus dat plan, die strategie, zal hooguit in de fantasie van de verblinde aanhang bestaan.

    Maar goed, laten we for arguments sake zoals de Britten zeggen, aannemen dat dat plan bestaat. Wie moet dat uitgebroed hebben? Want dat Johnson dat zelf kan, is onwaarschijnlijk. Daar is hij te warrig, te chaotisch en ongedurig voor. Er moet dus een mastermind zijn. En verdomd, die is er. Hij heet Dominic Cummings en is de speciale adviseur van de premier.

    Cummings was het grote brein achter de succesvolle Brexit-campagne waarmee drie jaar geleden de ellende begon. Hij wordt steevast afgeschilderd als een nerd die over politiek voornamelijk in digitale termen denkt. Kiezers zijn voor hem geen mensen van vlees en bloed maar een verzameling algoritmes die je kunt manipuleren. Daarmee had hij toen succes en die formule mag hij van Johnson nu weer toepassen.

    Maar Cummings wordt ook gezien als een psychopaat. Hij zou een gewetenloze intrigant met een geheel eigen agenda zijn. Hij wil niet alleen een Brexit, koste wat het kost. De speciale adviseur zou ook het hele politieke bestel willen laten ontploffen. Met andere woorden, Cummings is een revolutionair. En dat in een Conservatieve Partij (waar hij overigens niet eens lid van schijnt te zijn).

    Dit hoeft natuurlijk niet waar te zijn. Maar in een politiek klimaat waar alle zenuwen op springen staan en de waanzin door een kier van de deur loert, krijgt zo’n verhaal al gauw een eigen leven. En, je kunt erop wachten, dan valt een keer de naam van Grigori Raspoetin, de sinistere bedelmonnik die hoererend en zuipend de laatste Russische tsarina in zijn ban sloeg.

    Een Raspoetin duikt meestal op in tijden van grote politieke en maatschappelijke verwarring en ontreddering. Hij krijgt het oor van een machthebber die van hem wonderen verwacht, in het geval van de tsarina letterlijk. Zij hoopte op de wonderbaarlijke genezing van haar ernstig zieke zoontje.

    In de politiek hoeft hij dat niet leveren. De politicus die een Raspoetin inschakelt wil zelden meer dan de verkiezingen winnen. En in sommige gevallen is dat inderdaad al een wonder.

    Zou Donald Trump drie jaar geleden de presidentsverkiezingen hebben gewonnen zonder de hulp van Steve Bannon? Bannon had een plan en gaf richting aan de campagne van de nogal freewheelende kandidaat. Hij voorzag hem ook van wat je met enige goede wil een ideologie zou kunnen noemen.

    Bannon glorieerde in zijn rol als ‘architect van de overwinning’. Dat moet je bij Trump nooit doen, zoals hij had kunnen weten. In elk verhaal is maar één held en die heet Donald J. Trump. Bannon overspeelde zijn hand en verdween al vrij snel door de achterdeur. En sindsdien is het tobben. Zijn grootse plannen voor een ‘populistische internationale’ komen niet van de grond. Een Raspoetin ‘doe’ je meestal maar één keer. Cummings is dus gewaarschuwd.

    Ook in de polder hebben we, je zou het bijna vergeten, een Raspoetin gehad. Dat was een vrouw, Greet Hofmans, die in de jaren vijftig van de vorige eeuw net als het Russische origineel begon als gebedsgenezer aan het hof. Hofmans moest de zieke prinses Marijke, later Christina, zien te genezen. Dat lukte uiteraard niet. Maar iets anders lukte wel. Ze blies koningin Juliana zoveel halfzachte, pacifistische ideeën in het warrige hoofd dat het bijna leidde tot een constitutionele crisis. Niet dat de bevolking dat meekreeg. De autoriteiten deden een beroep op de pers die het nieuws heel gedwee aan zijn lezers en luisteraars onthield. We leefden toen nog in het land van de bodemloze doofpot.

    Maar de polderpolitiek is tot dusver verschoond gebleven van Raspoetins. Dat is het bewijs van een al met al redelijk gezond politiek klimaat. We hebben natuurlijk onze gekken en mafkezen maar die doen het allemaal op eigen kracht, zonder Raspoetins. Geert Wilders had geen kwaadaardige influisteraar nodig om ‘minder Marokkanen’ te roepen. En ook de borealist brouwt zijn onzin helemaal zelf. Thierry Baudet is, zou je enigszins malicieus kunnen zeggen, zijn eigen Raspoetin.

    Met de Raspoetins loopt het trouwens nooit goed af. De naamgever van het genre werd vermoord. Greet Hofmans moest het paleis verlaten. Steve Bannon jaagt zoals al gememoreerd nu populistische hersenschimmen na. En Dominic Cummings lijkt ook niet meer zo zeker van zijn baan. De druk op Boris Johnson om de speciale adviseur te ontslaan neemt met de dag toe. Maar voor het zover is kan hij nog heel wat ellende aanrichten.

     

    4 REACTIES

    1. De kansen die Cummings krijgt om politieke chaos te creëeren en de blunders die Boris Johnson begaat, is alleen te verklaren door het feit dat de Britse bevolking zelf hopeloos verdeeld is over een Brexit of binnen de EU blijven. Een kleine meerderheid was drie jaar geleden voor een Brexit. Maar een grote minderheid was voor het lidmaatschap van de EU. Dan kun je moeilijk spreken van ‘ de wil van het volk’. In een goed functionerende democratie wordt ook een minderheid gehoord. En wellicht is de minderheid nu wel een meerderheid. Ga er maar aanstaan. ‘ Het democratisch bestel is de minst slechte van alle regeringsvormen’, maar daardoor ook kwetsbaar. Nieuwe verkiezingen uitschrijven en daarna het parlement laten beslissen wat te doen lijkt me de meest voor de hand liggende uitkomst uit deze chaos.

    2. …We leefden toen nog in het land van de bodemloze doofpot…Als we zien hoe klokkenluiders aangepakt mogen worden kunnen we weten dat nieuws wat een bedreiging vormt voor de machthebbers verdwijnt in een bodemloze doofpot. Media en machthebbers steunen elkaar daar in. De zaak AP23/Spijkers mag pas openbaar worden zeventig jaar na het overlijden van de heer Spijkers. De heer Nuijsenburg weet dat donders goed. De mensen in het land mogen niet weten hoe vuil en immoreel politiek kan zijn, met dank aan de media die zich gehoorzaam de mond laten snoeren. Uiteraard in het landsbelang.

    LAAT EEN REACTIE ACHTER (maximaal 200 woorden per reactie)

    Please enter your comment!
    Please enter your name here