“Peilingen houden te weinig rekening met nieuwe stempatronen”

    0
    129

    Leestijd: 4 minuten.

    Dat veel peilingen er naast zaten, zowel bij het Brexit-referendum als bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen, komt doordat er in de peilingen geen of te weinig rekening wordt gehouden met het feit dat oude patronen van het stemmen inmiddels fors doorbroken zijn. Dat zegt peiler Maurice de Hond in reactie op de verkiezingsuitslag in de Verenigde Staten.

    De Hond constateert dat “het oude onderscheid in het kiesgedrag tussen links-rechts, arbeiders en middenstanders, ouderen-jongeren, zich niet meer op dezelfde manier voordoet. Anderzijds, en dat is nog belangrijker, zie je dat een bepaalde groep, die van oudsher relatief minder opkwam bij verkiezingen dan de rest (in zowel de VS als bij Brexit was dat de blanke, doorgaans wat oudere, niet stedelijke bewoner) beduidend beter opkomt dan voorheen (zeker in relatie tot de jongeren). En dat komt door de combinatie van boosheid ten opzichte van de elite, het politieke stelsel en dat er een politicus is die daar goed op inspeelt.”

    Parallelle werelden

    Volgens De Hond is er sprake van “twee parallelle werelden” die elkaar “steeds minder begrijpen (en soms zelfs wel verachten).” Deelnemers van de ene wereld, het overgrote deel van de journalisten, commentatoren en politici, hebben volgens De Hond daardoor “een soort bias ten opzichte van die andere wereld”.

    De Hond constateert dat dit ook bij de peilingen in Nederland het geval is. De PVV nu en de eerdere opkomst van Pim Fortuyn is naar zijn mening een “relatief nieuwe factor in de Nederlandse politiek”. Ten tijde van de opkomst van Fortuyn werd volgens De Hond onderschat hoe groot de LPF was geworden als de politicus niet vermoord was.

    Bij de komende Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen verwacht De Hond dat de PVV van Geert Wilders de grootste partij kan worden. Hij acht de kans dat dit ook gebeurt groot als andere politici en media Wilders behandelen en benaderen zoals Trump is behandeld.  Volgens De Hond heeft Wilders een potentieel van meer dan 30 procent van alle stemmen.

    Vernieuwen

    Volgens De Hond is de uitslag in de VS een bewijs dat “de (electorale) wereld zoals we die lang kenden, niet meer bestaat. En wordt steeds meer bewezen dat de politieke stelsels niet meer passen bij deze tijd en het huidig electoraat. Dat kan niet anders dan uiteindelijk stevig mis gaan. De scheiding binnen de bevolking wordt steeds groter en de slagvaardigheid van het bestuur neem verder af. Het van binnenuit vernieuwen van die stelsels lijkt onmogelijk te zijn, terwijl dat toch op de een of andere manier moet gaan gebeuren.”

    Het nut van peilingen blijft voor De Hond overeind staan. “Het nut van peilingen, althans zoals ik het wekelijks invul, is dat ontwikkelingen binnen de bevolking over relevante onderwerpen goed gevolgd kunnen worden en IEDEREEN dat kan zien en daar zijn eigen conclusies uit kan trekken.”

    Lastig

    Ook peiler Gijs Rademaker van EenVandaag verantwoordde zich op Radio1 over alle voorspellingen dat Hillary Clinton de verkiezingen zou gaan winnen in de VS. Volgens maakt het “getrapte systeem met kiesmannen” in het Amerikaanse kiesstelsel “peilen heel lastig”. Nederlandse nationale verkiezingen zijn wat dat betreft “redelijke simpel”.

    Dat peilers er kort geleden ook al naast zaten met het Brexit-referendum in Groot-Brittannië komt volgens Rademaker vooral door “anti-establishmentkiezers die protesteren tegen de zittende regering”. Rademaker: “Peilers zien deze groep niet zo goed. Het gaat om velen die maatschappelijk teleurgesteld zijn, of lager opgelegd. Deze doen vaak minder mee aan stemmingen.”

    Dit vertroebelt de uitslag van peilingen volgens Rademaker, omdat peilers volgens hem meer gericht zijn op de zogenoemde “likely voters”. Rademaker: “Heb jij eerder meegedaan, zoals bijvoorbeeld vier jaar geleden? Nee, dan zeggen veel peilers: we wegen je omlaag of eruit. Maar het feit wil dat een deel van de Trump-stemmers bij de vorige verkiezingen juist niet meedeed en nu wel. Dus dan is er sprake van onderschatting van die groep.”

    Protest

    Dat Trump kort voor zijn zege riep dat de verkiezingsdag zou uitlopen op een Brexit+++, snapt Rademaker wel. “Natuurlijk snap ik die vergelijking. Het is een protest tegen de heersende orde. Dan gaat het vooral om witte kiezers, niet alleen lage opgeleide, maar ook teleurgestelde kiezers. Uit peilingen is gebleken dat 12 procent van de kiezers tot kort voor het stemmen niet wist wat te stemmen. Dat is enorm hoog voor de VS. Dat geeft aan dat deze verkiezingen toch anders dan anders waren, net zoals bij het Brexit-referendum.”

    Rademaker merkte wel op dat het publiek peilingen te vaak beschouwd als voorspellingen, terwijl deze meer gezien moeten worden als “politieke krachtsverhoudingen van dat moment”. Grote trends bij verkiezingen zal hij over het algemeen wel kunnen voorspellingen bij verkiezingen, zo beloofde hij.

     

    Peiler Peter Kanne van I&O Research legde kort voor de stemming al uit dat de uitslag lastiger te peilen zou zijn dan ooit. Hij schreef daarin onder meer: “Als Trump toch wint, zal dat worden uitgelegd als het zoveelste peilingdebacle. En zal de roep om de peilingmestvaalt weer harder klinken.”

    En in dit artikel van de NOS staat waarom de Nederlandse economie-hoogleraar Arie Kapteyn van de Universiteit van Zuid-Californië wel heel dicht bij de uitslag zat met zijn peiling.

    Bekijk hier het volledige overzicht van alle peilingen

    Volg Frontbencher op twitter

    Like Frontbencher op Facebook