Politieke wil en de grenzen van de geloofwaardigheid

    2
    371

    Leestijd: 4 minuten.

    De formatie gaat na de verkenning nu de volgende fase in. De informateur gaat de mogelijkheden onderzoeken van een kabinet met de grootste partij, de VVD, en de drie winnaars. GroenLinks, D66 en CDA. Dit wordt verkocht als “logisch”. Zoals appels met peren vergelijken ook logisch is en knollen voor citroenen verkopen eveneens. Dat de tweede partij en eveneens winnaar, de PVV, niet mee mag doen is kennelijk ook “logisch”. De politiek heeft zo haar eigen wetten.

    Het gaat vergezeld met clichés als “formeren is faseren en elimineren”, “rituele dans” en onder het aanroepen van de mythische “politieke wil” die alles mogelijk schijnt te maken, zelfs de kwadratuur van de politieke cirkel. Wie wil weten waarom mensen afknappen op de politiek hoeft maar te kijken naar de dagelijkse berichtgeving over de formatie-acrobatiek.

    Er hoeft dit keer geen haast worden gemaakt zoals vijf jaar geleden toen het land door de financiële crisis richting afgrond dreigde te glijden.

    Het CPB meldde dat de staatskas uitpuilt en dat met elke dag dat de formatie langer duurt de poet blijft binnenstromen. Er wordt immers geen nieuw beleid gemaakt, zolang de heren onder toeziend oog van de enige vrouw aan tafel aan het knutselen zijn. En aan de streep zou er dan ruimte zijn voor “leuke dingen voor de mensen”. Dat is hoog tijd want de koopkracht blijft in het verdomhoekje geparkeerd. Zeker voor de paar honderdduizend mensen die ondanks het bloeiende landschap in armoede leven.

    Maar goed, het spel is nu op de wagen. De deelnemers schijnen er niet echt veel zin in te hebben. Ze gaan praten, jazeker, maar zien op de weg voornamelijk beren. Dat zijn de geruststellende signalen naar de achterban. We doen dit nu wel omdat het schijnt te moeten, verplicht nummer, en wie weet vangt een koe een haas, maar onze belangrijke programmapunten gaan echt niet in de uitverkoop.

    De kans is inderdaad reëel dat er wat pirouettes worden gedraaid en wat krassen in het ijs gemaakt waarna iedereen zijn schaatsen inlevert bij de informateur.

    De tegenstellingen tussen de partijen aan de rechterflank en de nieuwe linkse kampioen zijn groot, eigenlijk onoverbrugbaar. VVD en CDA willen niet langer nivelleren, willen een restrictief vluchtelingenbeleid, houden heel erg van Holland, willen meer doen voor defensie en bewijzen wel lippendienst aan “Parijs” maar om te zeggen dat het milieuakkoord opperste prioriteit heeft…

    GroenLinks staat op deze punten lijnrecht tegenover het rechtse duo: wel nivelleren, een ruimhartige vluchtelingenopvang, geen extra steun voor defensie, liever een roetveegpiet dan een zwarte, en het akkoord van Parijs is een geloofsartikel. Wat zei CDA-leider Sybrand Buma tijdens de campagne ook al weer over de GroenLinkse plannen? “De dagdromen van Jesse Klaver zijn de nachtmerries van de Nederlanders”. Je moet zo’n uitspraak nu niet letterlijk nemen natuurlijk, maar het geeft wel aan dat het, understatement, lastig wordt.

    Als het redelijke midden zou D66 een brug kunnen slaan  D66 zit met zijn standpunten inderdaad tussen beide kampen. Sociaaleconomisch dichterbij VVD en CDA en qua milieu en thema’s als voltooid leven, liberalisering van de wietverkoop meer in de buurt van GroenLinks. Als enige partij heeft D66 een uitgesproken voorkeur voor deze coalitie. Maar je mag van Alexander Pechtold niet verwachten dat zijn partij zo maar de loopplank uitlegt naar het compromis tussen links en rechts.

    Een compromis is alleen mogelijk als partijen binnen de grenzen van hun geloofwaardigheid blijven. Enige speelruimte is er zeker maar je mag nooit te ver buiten de lijntjes kleuren. Dat begrijpen je kiezers niet. Vraag maar na bij Diederik Samsom en Lodewijk Asscher.

    Dat weten de onderhandelaars uiteraard ook. Waarom ze het dan toch doen? Allereerst als gezegd om recht te doen aan de verkiezingsuitslag. De kans van slagen mag nog zo miniem zijn en de logica nog zo twijfelachtig, het moet wel geprobeerd worden. Dat vereisen de politieke mores in de polder nu eenmaal.

    Daarnaast kunnen andere, psychologische factoren een rol spelen. De onderhandelaars hebben allemaal hun persoonlijke ambities. Mark Rutte wil premier blijven, Pechtold wil eindelijk wel eens regeren, Buma hoopt de leider op rechts te worden en Klaver wil wel zien of er wat voor hem te halen valt.

    In dit proces kan ook de chemie tussen de onderhandelaars belangrijk worden. Het zou kunnen dat er tijdens de onderhandelingen een soort Binnenhof-syndroom optreedt, het gevoel in hetzelfde schuitje te zitten, inclusief het inzicht dat er, hé, met Jesse toch zaken valt te doen terwijl Sybrand en Mark dat nooit gedacht hadden en vice versa. De coalitie tussen VVD en PvdA  was er nooit gekomen als Rutte en Samsom vijf jaar geleden geen onvermoede kwaliteiten bij elkaar hadden ontdekt. (De rampzalige gevolgen voor de PvdA laten we nu even buiten beschouwing).

    De herhaling van zo’n wonder is veel moeilijker met vier dan met twee personen, – Rutte en Klaver zullen elkaar vermoedelijk niet gauw in de armen vallen – en bovendien, je moet het niet romantiseren. Politieke overwegingen geven altijd de doorslag.

    Wie er van uitgaat dat de hele exercitie die volgende week van start gaat een schijnvertoning is, maar kennelijk wel een noodzakelijke, zal waarschijnlijk niet door de afloop verrast worden.

     

    2 REACTIES

    1. Goed verhaal. Als GroenLinks is afgeserveerd, volgt de ChristenUnie. En aan het eind blijkt de PvdA het minst slechte alternatief. Dijsselbloem blijft minister van financiën en er kunnen toch nog twee of drie PvdA-ers de Kamer in.

    2. Goed verhaal. Als GroenLinks is afgeserveerd, volgt de ChristenUnie. En aan het eind blijkt de PvdA het minst slechte alternatief. Dijsselbloem blijft minister van financiën en er kunnen toch nog twee of drie PvdA-ers de Kamer in.

    Comments are closed.