Rutte en het populisme light

    4
    937

    Leestijd: 4 minuten.

    Aan het begin van zijn campagne schreef VVD-leider Mark Rutte een open brief aan “alle Nederlanders”. De boodschap aan het allochtone deel kan worden samengevat als: aanpassen of weg wezen. En nog korter: Doe. Normaal.

    Zoals te verwachten was, veroorzaakte Ruttes openingssalvo de gebruikelijke opwinding. Wat moesten de mensen, die niet helemaal, half  of zelfs helemaal niet normaal zijn wel niet denken? Mensen met een moeizame biografie, ziektes, “afwijkingen” en andere struikelblokken op het levenspad. Werden die niet buitengesloten? Had de lijsttrekker de integrerende rol van de minister-president die hij ook is, niet  te grabbel gegooid?

    Niet alleen bij de concurrentie, maar ook  in academische kring wordt met uiteraard hooggeleerde interesse gekeken naar de manoeuvres van Rutte. In de inleiding van zijn boek over het populisme, “Paniek in de polder”, roept professor Jos de Mul op niet om strategische redenen op de VVD te stemmen.

    Wilders moet “ingepolderd” worden. Zet hem voor het blok: net als Leefbaar Rotterdam verantwoordelijkheid nemen of net als  vijf jaar geleden daarvoor weglopen toen hij zijn gedoogsteun aan Rutte I introk. Als hij weer voor roeptoeteren aan de zijlijn kiest, wordt hij  onherroepelijk afgestraft. Het is de enige manier om het monster te temmen.

    Misschien heeft De Mul gelijk, maar het riekt wel erg naar de studeerkamer. Veel PVV-kiezers zitten helemaal niet te wachten op een regering-Wilders. Zij hebben ook wel door dat de Grote Blonde Leider hun problemen niet gaat oplossen. Ze willen het establishment, de elite, de linkse kerk, de gutmenschen en welke variaties nog meer in onze polder gedijen, op de arrogante sodemieter geven. Wie daaraan twijfelt moet nog maar eens via uitzending gemist de reportages over het Middenland van EenVandaag bekijken. Daar komen geen onversneden racisten, xenofoben of semi-fascisten aan het woord. Ze hebben wel de buik vol van loze beloften.  En zolang de gevestigde partijen daarin volharden, zullen er altijd proteststemmen zijn en altijd een Wilders om die te verzilveren.

    Dat neemt niet weg dat te veel proteststemmen een onwerkbare situatie opleveren. Als de grootste of bijna grootste partij niet mee wil of mag doen, wordt de formatie een lastige klus. Voor de regeerbaarheid moet die nog vaak zwevende proteststem naar een potentiële regeringspartij worden gelokt. En dat moet vooral de VVD doen.

    Niet alleen bij deze verkiezingen maar ook omdat dit de taak is die de conservatief-liberalen in ons bestel hebben.

    Toen de VVD zo’n 40 jaar geleden van een politieke hockeyclub van “ons soort mensen” een heuse volkspartij werd, was dat ook om de rechterflank af te dekken. Dat was niet alleen uit bezorgdheid voor de politieke hygiëne en ingegeven door ideologische overwegingen  maar uiteraard ook, en vermoedelijk in de eerste plaats,  omdat daar electoraal veel te halen viel. De Wilders van toen, boer Koekoek, was in 1967 goed voor zeven zetels (de VVD 17).

    Het was een strategie die de VVD-top mogelijk had afgekeken van de Beierse christendemocraat Franz Josef Strauss. Rechts van zijn CSU, zusterpartij van de CDU, mocht geen opening voor een radicale club ontstaan.  De CSU is sinds jaar en dag heer en meester in Beieren en houdt de tot liberalisme neigende bondskanselier Angela Merkel (CDU) bij de les.

    Rutte heeft de juiste papieren voor dit karwei al zitten er wel een paar forse ontsierende vetvlekken op. Hij wordt niet erg betrouwbaar en geloofwaardig gevonden. De beloftes van 1000 euro voor iedereen en geen cent meer naar de Grieken zijn niet vergeten. Het gestuntel op het departement van Veiligheid en Justitie, het absurdistische theater rond het Teeven-bonnetje, matige bewindslieden, Hennis, Schultz van Haegen, zijn geen aanbevelingen. Het geblunder rond het Oekraïne-referendum riep twijfels op over de afstelling van zijn antenne, al was de oplossing dankzij de medewerking van de EU-collega’s wel weer een huzarenstuk.  Dat de VVD ook afgelopen jaar de meest corrupte partij was, met graaiende bestuurders en louche gesjacher in de provincie, helpt evenmin.

    Niettemin, er is geen andere politicus die het ook zou kunnen. De enige kandidaat, Buma, mist de handigheid en de souplesse, zo bleek opnieuw bij het RTL-debat. Om Wilders aan te kunnen pakken heb je niet veel aan fatsoen alleen.  De anderen, Pechtold, Asscher, Klaver en Roemer, vissen in andere vijvers.

    Rutte is een minstens zo goede campaigner als Wilders. Hij deinst niet terug voor Wilderiaans getinte fratsen en trucs en weet hoe je met het populistische bijltje moet hakken. De campagne is door de VVD niet voor niets geframed als een duel Rutte-Wilders.

    Bovendien kan Rutte ondanks alles een goede staat van dienst laten zien. Hij ziet politiek vooral als probleem oplossen, een veredeld soort managen, en heeft op die manier het land samen met een bijna tegennatuurlijke coalitiegenoot uit de ernstigste recessie sinds de oorlog weten te leiden. Veel profijt hebben de regeringspartijen niet van dat onmiskenbare succes, integendeel, maar Rutte heeft  minder last van het chagrijn onder het kiezersvolk dan zijn vicepremier. Hij wordt toch weer gezien als de meest geschikte kandidaat voor het premierschap.

    De flirt met het populisme light is deel van de strategie waarvan het succes uiteindelijk  wordt afgemeten aan de prolongatie van het verblijf in het Torentje. Met wie zal hem waarschijnlijk niet veel kunnen schelen.

    4 REACTIES

    1. VVD vind ik niet bepaald nodig voor de democratie want het stelselmatig negeren van de onderste laag van de bevolking heeft geleid tot het ontstaan van splinterpartijen die democratie bepaald niet hoog in het vaandel hebben staan. Hoe is het mogelijk dat een ex-VVD’er, een van de langst zittende kamerleden, een partij mocht beginnen zonder leden? Als een echte dictator duldt de man geen enkele tegenspraak en omdat er geen leden zijn, kan hij ook niet gecorrigeerd worden.
      De populistische uitspraken dat iedere Nederlander er 1000,- euro op vooruit zou gaan; geen cent naar Griekenland; de onaantastbaarheid van de hypotheekrenteaftrek; het zogenaamd voor ondernemers zijn (terwijl vooral multinationals baat hebben bij de VVD, het MKB is beter af met de SP) heeft tot een onverdiende verkiezingswinst geleid in 2012. Rutte zei dat hij premier wilde zijn van alle Nederlanders maar werd premier van de elite. Huurders waren de klos; chronisch zieken leverden fors in; de thuiszorg werd gehalveerd; de verzorgingshuizen gesloten (waardoor ouderen nu weer lang een veel duurder ziekenhuisbed bezet houden).
      Kortom, beste Jan Jansen, de VVD zou een mooie rol kunnen spelen in de democratie maar de laatste jaren vind ik ze meer een bedreiging voor onze democratie dan een aanwinst. Rutte zou er goed aan doen het boek van Piketty eens helemaal te lezen en niet alleen het uittreksel!

    2. Om een onmogelijke coalitie vorming te voorkomen moeten de kiezers stemmen op de VVD.
      Als ze dat echt niet willen zijn d’66 en CDA een alternatief. Als zij met drie partijen meer dan 75 zetels halen kan een sterk kabinet gestalte krijgen en blijft ons land regeerbaar.
      Met een kabinet van 4 of 5 partijen is het bijna onmogelijk om tot een acceptabel coalitieprogramma te komen.
      Dus deze keer niet op een kleine partij stemmen en zeker niet op pvv , want dat zijn verloren stemmen.!!

      • Kijk hier krijgen we het weer, de oproep om “strategisch” te stemmen.
        Die zijn in het verleden allemaal mislukt.
        Daarnaast ook heel dom om te doen.
        Moeten de stemmers nu een afspiegeling zijn van de politiek of moet de politiek een afspiegeling zijn van de stemmers?
        Zo ook een coalitie een afspiegeling moet zijn van het volk en niet van strategie.
        Is het volk verdeeld dan is de coalitie verdeeld.
        Dan even naar uw opmerking “zeker niet op pvv”
        Wat opvalt is dat nu bijna alle partijen Wilders standpunten overnemen.
        Dus het uitsluiten van Wilders maakt zijn standpunten juist tot uitvoering en zaait verdeeldheid.
        Die strategie heeft de VVD nog steeds niet door.

    3. Een mooi geschreven stuk. Hoewel men in bepaalde kringen de neus ophaalt voor de heer Rutte en zijn populistische ondertoon is het politieke spel wat de VVD speelt essentieel voor het functioneren van onze democratie. Hopelijk kijken wij in de toekomst allen terug op deze afgelopen jaren als een knap staaltje bewind voeren, in crisistijd, door twee partijen met conflicterende ideologieën. Het aantal landen ter wereld waarin dit mogelijk is kan je op een hand tellen. Een overwinning voor het poldermode dus.

    Comments are closed.