Stop de afsplitsingen

    0
    324

    Leestijd: 2 minuten.

    In de vorige regeerperiode splitste het ene na het andere Tweede Kamerlid zich af van zijn fractie. Bij de verkiezingen van 2012 wisten elf partijen zetels te verwerven. In 2017 was het aantal fracties opgelopen tot zeventien. En het hadden er nog meer kunnen zijn als de duo’s Bontes/Van Klaveren en Kuzu/Öztürk na hun vertrek uit de PVV, respectievelijk de PvdA, hun krachten niet gebundeld hadden. In totaal zeiden acht Kamerleden tijdens het bewind van Rutte II hun fractie vaarwel met medeneming van hun zetel.

    Wat niemand precies in de gaten had, omdat het minder in de publiciteit komt, was dat het in de gemeenteraden bijna net zo erg is. Het dagblad Trouw heeft het laten uitzoeken: de gezamenlijke gemeenteraden tellen nu, kort voor de raadsverkiezingen, 149 fracties méér dan er in 2014 werden verkozen. 149 raadsleden, of soms groepjes raadsleden, zijn voor zichzelf begonnen zonder daarover de kiezer een oordeel te vragen. In vijf steden, waaronder Den Haag, Dordrecht en Hengelo zitten drie fracties meer in de raad dan vier jaar geleden. In niet minder dan achttien gemeenten zijn er twee fracties bijgekomen.

    Net als in de Tweede Kamer gebeurde dat geheel in overeenstemming met de wet. Raadsleden worden, net als Kamerleden, op persoonlijke titel gekozen. Partijen en fracties bestaan volgens de grondwet niet. Wie zich, eenmaal op het gemeentelijke pluche gezeten, wenst af te splitsen, kan ongehinderd zijn gang gaan.

    Het zal duidelijk zijn dat al die afscheidingen de regeerbaarheid van gemeenten niet ten goede komen. Hoe meer fracties, die zich natuurlijk allemaal moeten profileren, hoe ingewikkelder om het samen eens te worden. In Delfzijl zijn er op dit moment tien fracties op 21 raadsleden. Een fractie bestaat daar dus gemiddeld uit twee personen. Dat zullen dan wel levendige raadsvergaderingen zijn!

    Een GroenLinks-raadslid uit Alkmaar spreekt in Trouw van ‘een weeffout’ in de wet. Dat is nog mild uitgedrukt. Maar wat doe je eraan? De gemeenteraad in Alkmaar heeft besloten om raadsleden die zich afsplitsen minder privileges te geven: ze krijgen geen eigen fractiekamer meer en minder medewerkers.

    Die maatregel doet denken aan voorstellen die in de Tweede Kamer zijn gedaan om afsplitsingen te ontmoedigen. Kamerleden die voor zichzelf beginnen krijgen minder geld voor ondersteuning en minder spreektijd. Zoiets helpt waarschijnlijk nauwelijks. Wie eenmaal besloten heeft voor eigen eer en glorie te gaan, laat zich niet door een paar centen weerhouden.

    Wil je afscheidingen voorkomen, dan werkt er maar één middel echt: ze verbieden, zowel in de Kamer als in de gemeenteraden. Daartoe is een grondwetswijziging nodig. Toegegeven: dat proces kost jaren en geeft een hoop gedonder. Maar dat moet dan maar.