De uitkomst van een referendum over referenda staat vast

    9
    608

    Leestijd: 2 minuten.

    Een van de meest omstreden voornemens van Rutte III is de afschaffing van het raadgevend referendum. Raakten veel Nederlanders al buiten zichzelf van woede toen dit plan bekend werd, helemaal razend zijn ze nu duidelijk is geworden dat het kabinet er grote vaart achter zet. Het is bij de Raad van State een spoedprocedure gestart, zodat dit adviesorgaan haast maakt met zijn commentaar op de intrekkingswet. Hoe sneller dat gebeurt, hoe eerder het parlement die wet kan behandelen.

    Schandalig, vinden de voorstanders van het raadgevend referendum. Hoe durven de regenten van Rutte III het Volk de mond te snoeren? Want zoals bekend: de referendumaanhangers beschouwen de uitkomst van een referendum als de wil van het Volk, terwijl ze de besluiten van het (toch democratisch gekozen) parlement zien als knevelarij van datzelfde Volk.

    Mij heeft het idee dat het Volk via referenda zijn wil kenbaar maakt altijd verbaasd. In Groot-Brittannië sprak bij een (formeel raadgevend) referendum circa 52 procent van de kiesgerechtigden zich uit voor de Brexit. Zo’n 48 procent was tegen. Hoort die 48 procent van de Britten (bijna de helft dus) dan niet bij het Volk? Kennelijk niet, want de Brexit gaat – zoals het er nu althans uitziet – door. Zelfs veel voorstanders van de Brexit geven inmiddels toe dat het verlaten van de EU tot grote economische nadelen zal leiden. Gelukkig zijn die slechts ‘tijdelijk’, voegen ze er dan altijd geruststellend aan toe. Hoe lang ‘tijdelijk’ duurt vertellen ze er nooit bij, en evenmin wat mensen moeten doen die ‘tijdelijk’ zwaar de klos zijn.

    Maar goed, Rutte III wil dus het raadgevend referendum zo vlug mogelijk de nek omdraaien via een wet die zelf niet referendabel is. Volgens tal van ziedende voorstanders van de volksraadpleging kan dat laatste helemaal niet. Als een  referendum eenmaal bestaat, kun je het blijkbaar nooit meer afschaffen, tenzij de bevolking daar in een referendum haar steun voor uitspreekt.

    Maar stel nu eens dat er een referendum over de afschaffing van het raadgevend referendum wordt gehouden. De uitslag zal dan ongetwijfeld zijn dat het raadgevend referendum helemaal niet afgeschaft moet worden. Bij een referendum over de vraag of referenda een nuttig instrument zijn, komen immers overwegend aanhangers van referenda naar de stembus. Ben je tegen referenda, dan is het nogal inconsequent als je toch gaat deelnemen aan zo’n referendum.

    De uitkomst van een eventuele volksraadpleging staat dan ook vast: het raadgevend referendum moet blijven. Maar aangezien het referendum raadgevend is, kunnen kabinet en parlement het resultaat naast zich neerleggen. Dat is ook gebeurd bij het enige referendum dat tot dusver volgens de huidige referendumwet plaatsvond: dat over het associatieverdrag van EU en Oekraïne. Een ruime meerderheid van de opgekomen kiezers sprak zich uit tegen dit verdrag. Premier Rutte smoesde wat in Brussel, wist het voor elkaar te krijgen dat er een inlegvel met uitleg bij het Oekraïneverdrag werd gevoegd en Tweede en Eerste Kamer stemden in ruime meerderheid voor het verdrag. Ook D66, PvdA en GroenLinks, die zich eerder een warm voorstander van raadgevende referenda hadden betoond en die beloofd hadden de uitslag ervan te ‘respecteren’.

    Precies hetzelfde zal ongetwijfeld gebeuren mocht er toch een raadgevend referendum komen over de intrekkingswet.  Een ruime meerderheid van het Volk (dat wil zeggen het vermoedelijk kleine deel van het electoraat dat naar de stembus gaat) stemt tegen die wet, kabinet en parlement spreken wat zalvende teksten en de intrekkingswet wordt aangenomen. Al gaan alle referendumfans op hun kop staan. Zelfs als de Raad van State op zijn kop gaat staan.

    9 REACTIES

    1. Fons Kockelmans eindigt zijn artikel “De uitkomst van een referendum over referenda staat vast”, met de volgende zin: Zelfs als de Raad van State op zijn kop gaat staan.
      Wat bedoelt hij hiermee? Zegt dit iets over het respect van kabinet richting de Raad van State, het parlement of de schrijver zelf t.a.v. dit orgaan.

      NASCHRIFT REDACTIE: Adviezen van de Raad van State zijn niet bindend.

    2. Inderdaad heb ik het onjuist geformuleerd. Niet het referendum zelf maar de succesvolle nee-campagne werd door de SP gevoerd. Een geweldige opkomst en een overweldigend ‘nee!’ tegen een Europese Grondwet.
      Helaas werd toen ook al de mening van de burgers aan de dijk gezet door doodleuk wat woordjes te veranderen en het grotendeels gewoon door te voeren.

    3. Ach ja, hoe sneller Rutte de democratie afschaft, hoe hoger de zetels van Forum van Democratie. Nederland kent weinig revoluties maar de stembusrevolte van maart 2019 komt er m.i. toch echt aan. Nu nog even Nederland een stukje verder afschaffen tijdens de aankomende Eurotoppen en het Forum schiet als een komeet verder omhoog. Want ja, wie houdt dit demofobisch eurofiele kabinet nog tegen? Het volk weet het wel….
      Alleen Rutte moet er nog achter komen.
      Straks mag hij in de Eerste Kamer de blaren op zijn tong praten om steun te vragen aan Thierry Baudet. Misschien slechts 2 zetels in de Ene Kamer en twintig in de andere en de toon is zo gezet…
      Wellicht dat links Rutte gaat helpen om Nederland toch verkocht te krijgen aan geldverslindend non-democraties Europa….
      Toen kwamen de renteverhogingen…
      Italië gaat ten onder en Spanje wankelt, maar zie, ze worden gered. Een bedrag is nodig, 10x groter als voor de Grieken. De Nederlandse belastingbetaler betaalt en baalt…
      Verkiezingen 2021, Thierry Baudet wordt president!
      Brexit, Nexit. Einde verhaal.

    4. Bij het artikel “D66-minister mag referendum de nek omdraaien” zijn alle argumenten voor en tegen de afschaffingwet al de revue gepasseerd. Fons Kockelmans schept er kennelijk een genoegen in om de tegenstanders in te peperen dat de afschaffingwet toch door gaat. Niet omdat de argumenten tegen die wet niet deugen, maar omdat de regenten de controle niet willen verliezen.
      Bij verkiezingen gaat het altijd om de meerderheid van de aanwezigen. Europarlementariërs doen of ze ons vertegenwoordigen, terwijl slecht 37% van de kiezers kwam opdagen. De huidige coalitie deelt de lakens uit, terwijl ze slechts 76/150 x 89% = 45% van de bevolking vertegenwoordigt.
      Het referendumrecht is bij onderhandelingen in de coalitie gesneuveld, terwijl volgens de partijprogramma’s een meerderheid van de parlementariërs tegen de afschaffingswet zou moeten stemmen. Wat het volk wil, weten we niet en wil de regering ook niet weten. De regering wil alleen de uitslag van een referendum “in overweging nemen” als 25% van alle Nederlanders zich tegen de wet hebben gekeerd. Hier geldt dus plotseling dat niet de meerderheid van de kiezers, maar de meerderheid van de kiesgerechtigden relevant is. Men kan natuurlijk aannemen dat de wegblijvers vóór de wet zijn, maar het is meer aannemelijk dat ze totaal zijn uitgekeken op de politiek en liever naar voetbal kijken. Wees dan zo eerlijk, en laat hen buiten beschouwing.

    5. Aangaande het Brexit-referendum: Democratie is in essentie ‘mob rule’. De meerderheid heeft de touwtjes in handen. Als 52% van de mensen ergens ‘voor’ is, dan moet die meerderheid daarin voorzien worden. Niet met een beleidspunt doorgaan omdat 48% daar tegen is is vanuit de nummers nog vreemder.

      NASCHRIFT REDACTIE: Bij parlementaire besluiten kunnen er compromissen worden gesloten, waarbij ook met de belangen van minderheden rekening wordt gehouden. Dat is bij een referendum met zijn ja/nee-vragen per definitie onmogelijk.

      • Geachte redactie; zulke compromissen zijn een beproefd middel om een meerderheid in het parlement te halen – is die eenmaal zekergesteld dan wordt het de minderheid door de strot geduwd – ook in Nederland.

      • Hoe projecteert de redactie deze stelling op de afschaffingswet, die zelfs de meerderheid van de parlementariërs schoffeert, als die hun verkiezingsbeloften willen nakomen?

      • Overigens: een duidelijke Ja/nee vraag is makkelijker te beantwoorden dan de vraag op welke partij je moet stemmen, omdat partijen aan koppelverkoop van ideeën doen en de kiezer nog maar moet afwachten wat er gebeurt met de ideeën die zijn keuze bepaalden, zeker als die verwateren in een coalitie. Daarom is het ook makkelijker om je neer teleggen bij de uitslag van een Ja/nee vraag want alle deelnemers weten wat op het spel staat.

    6. https://www.volkskrant.nl/binnenland/massaal-nee-tegen-europese-grondwet~a666664/
      Het referendum over aansluiting bij de EU-grondwet wordt nu bijna standaard vergeten. De SP organiseerde dit referendum nu meer dan 15 jaar geleden. De opkomst was 62,8% en maar liefst 61,6% stemde tegen de EU-grondwet.
      Het is dit succes van de SP wat maakte dat nogal wat politici van andere partijen anders gingen denken over het houden van referenda. Toen daar nog het succes van het referendum over het handelsverdrag met de Oekraïne bijkwam, wist men het zeker: men moest van het referendum af.
      Ja, mensen hebben de regering democratisch gekozen maar wat als dezelfde partijen vervolgens zaken gaan regelen die helemaal niet in het verkiezingsprogramma stonden? Denk aan het afschaffen van de dividendbelasting: kosten meer dan 1,4 miljard per jaar. Voor dat geld had men heel wat nuttigs kunnen doen want er is een tekort aan leerkrachten, tekort aan politie op staat, tekort aan rechters, tekort aan verpleegkundigen, tekort aan…
      Ik zou dus dolgraag een referendum zien over het afschaffen van de dividendbelasting!

      NASCHRIFT REDACTIE: Het referendum over de Europese grondwet in 2005 werd niet georganiseerd door de SP. Het was het gevolg van een speciale, eenmalige referendumwet, een initiatief van PvdA, D66 en GroenLinks. In 2014 kwam er een nieuwe wet tot stand, die het raadgevend referendum mogelijk maakt. Het is deze wet die Rutte III wil intrekken.

    Comments are closed.