Willekeur niet te vermijden bij lijsttrekkersdebatten

    0
    238

    Leestijd: 2 minuten.

    Geert Wilders, Lodewijk Asscher, Alexander Pechtold, Sybrand Buma, Emile Roemer, Jesse Klaver – allemaal willen ze premier worden. En Mark Rutte, die al premier is, wil dat blijven.

    Dat zijn dus zeven premierskandidaten. En ik sluit niet uit dat onder de overige lijsttrekkers er nog wel een paar zijn die het premierschap niet uit de weg gaan, mocht dat op hun pad komen. Met andere woorden: het krioelt in deze verkiezingscampagne van de gegadigden voor het Torentje.

    En toch zullen op 26 februari waarschijnlijk maar vier lijsttrekkers mogen meedoen aan het zogeheten premiersdebat van RTL Nieuws. De lijsttrekkers van de vier partijen die de meeste zetels hebben in de peilingen.

    In de vorige verkiezingscampagne bleek dit debat cruciaal. Een “gamechanger”, om in de boeventaal van de campagnestrategen te spreken. De deelnemers waren Rutte, Wilders, Roemer en PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom. De laatste wist toen met zijn “eerlijke verhaal” alle aandacht naar zich toe te trekken, mede dankzij het zwakke optreden van Roemer. Na afloop wees een meerderheid van de tv-kijkers hem als winnaar aan. Samsom legde in het debat de grondslag voor zijn uitstekende verkiezingsresultaat. De PvdA, die er in de peilingen slecht voorstond, haalde bij de Kamerverkiezingen 38 zetels en werd de tweede partij van het land, vlak achter Ruttes VVD.

    Zal Asscher, Samsoms opvolger, dat dit keer weer lukken? Die vraag lijkt vooralsnog niet relevant. Want op basis van de peilingen mag hij helemaal niet van de partij zijn. RTL Nieuws baseert zich bij zijn uitnodigingsbeleid op de Peilingwijzer, het gemiddelde van alle belangrijke polls. En in de laatste editie daarvan stond de PvdA zesde. Ook Roemer, wiens SP het niet verder bracht dan plek 5, lijkt op de avond van de uitzending thuis op de bank te kunnen plaatsnemen. Als we afgaan op de laatste Peilingwijzer zullen Rutte, Wilders (PVV), Pechtold (D66) en Buma (CDA) door RTL worden uitgenodigd voor het premiersdebat. Of misschien Jesse Klaver van GroenLinks, die de afgelopen week een electoraal sprongetje heeft gemaakt.

    Oneerlijk? Zeker. Peilingen zijn onbetrouwbaar, zoals Brexit en Trump weer eens hebben aangetoond. Bovendien kiezen we in Nederland helemaal geen premier, dus staatsrechtelijk gezien slaat de formule nergens op.

    Maar hoe zou het anders moeten? Er kan op 15 maart worden gekozen uit tientallen partijen. Een tv-zender kan onmogelijk alle lijsttrekkers daarvan uitnodigen. Ze zouden niet eens in de studio passen, laat staan dat er een ordelijk debat zou kunnen plaatsvinden. Enige willekeur is daarom onvermijdelijk.

    Pech dus voor Asscher en Roemer? Er is voor die twee nog enige hoop. Bronnen op het Binnenhof sluiten niet uit dat RTL Nieuws deze keer afwijkt van de geijkte procedure en vijf of zes partijen uitnodigt. Bovendien verschijnen er straks nieuwe Peilingwijzers, waarin de situatie weer net iets anders kan zijn. Begin volgende maand hakt het tv-programma de knoop door.