Wordt 2019 eindelijk het jaar van de Gele Doorbraak?

    4
    591

    Leestijd: 4 minuten.

    In 2017 waarde het gele spook door de polder. Het heette toen nog niet zo maar de angst was er niet minder om. Het zou het jaar van de grote populistische doorbraak worden. En niet alleen bij ons. In heel West-Europa broeide en gistte het.

    De schrik zat er bij de gevestigde politiek goed in. De Britten hadden tegen elke redelijke verwachting voor de Brexit gekozen. En in de VS was een louche vastgoedmiljardair president geworden. De populistische opmars leek niet te stuiten. 2017 leek hard op weg een van die historische jaren te worden waarin alle zekerheden over boord gaan.

    In de aanloop naar de Twee Kamerverkiezingen draaide het vooral om een ding: wie de grootste partij zou worden. Zou de PVV van Geert Wilders de VVD van Mark Rutte kloppen? En zou dat het begin zijn van de grote populistische golf die vervolgens Frankrijk (presidentsverkieziengen), Duitsland (Bondsdag) en Oostenrijk (parlement) zou overspoelen?

    Enfin, we weten nu hoe het afliep. Geert werd niet groter dan Mark. Emmanuel Macron won van Marine Le Pen. Angela Merkel kreeg zware klappen maar bleef de grootste. En het Oostenrijkse wonderkind Sebastian Kurz (32) sloot een monsterverbond met extreem-rechts dat hij zo als kanselier bij de teugels hoopt te houden.

    De opluchting was groot maar liet onverlet dat iedereen wist of zou moeten weten dat het monster daarmee niet terug was in zijn hok. De problemen die kiezers massaal in de populistische armen hadden gedreven waren niet als bij democratische toverslag verdwenen.

    Nog steeds zijn hele volksstammen woedend. Over migratie, inkomensongelijkheid, de EU, Piet en wat er verder nog als kop van Jut in aanmerking komt. En niet te vergeten: het gevoel dat de politiek geen oog voor hun zorgen en geen respect voor hen, de zogenaamde ‘kneuzen’, heeft.

    Tegen zoveel, vooral uit de onderbuik opwellend onbehagen valt met de gebruikelijke politiek weinig te beginnen. De hoop dat het minder zou worden als de economie maar weer zou opbloeien, is ijdel gebleken. We hebben economisch het beste jaar sinds de crisis van 2008 achter de rug maar het onbehagen is er nog steeds. De gele hesjes hangen nog altijd klaar aan de kapstok.

    Je zou denken dat van de chaos rond de Brexit en het rampzalige presidentschap van Donald Trump een ontnuchterende werking zou uitgaan. Voor het oplossen van problemen moet je niet bij hen zijn. Sterker nog, ze maken die problemen vaak alleen nog maar erger. Maar dat schijnt nog steeds niet op te wegen tegen het wantrouwen van veel kiezers tegen de gevestigde partijen en hun leiders.

    Tegen deze achtergrond gaan we dus naar de twee ijkpunten van dit politieke jaar. Eerst de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart en vervolgen voor het Europese Parlement in mei.

    Die Statenverkiezingen zijn niet alleen van belang omdat de coalitie haar meerderheid, een zetel, in de Eerste Kamer dreigt te verliezen. Dat zou betekenen dat het kabinet van Rutte op erg wankele benen komt te staan. En dan is het nog maar de vraag of het overeind blijft. Bijna net zo belangrijk is de vraag of Wilders en Thierry Baudet van het Forum voor Democratie hun aanhang weten te mobiliseren. Het enthousiasme van de kiezers voor dit feest van de democratie houdt doorgaans niet over.

    Dat geldt in nog sterkere mate ook voor de Euro-verkiezingen. Daar loopt de burger nog minder warm voor. En alleen als bij de kiezers voldoende ergernis is opgehoopt dat ze toch massaal naar het stemlokaal gaan, is een gele doorbraak mogelijk.

    Die ergernis verschilt natuurlijk per land. En het sleutelland is in dit verband Frankrijk. Macron had waarschijnlijk gehoopt dat door de dagen onder de kerstboom de animo voor het protest was afgenomen. Hij was door het stof gegaan. Had meer pensioen, belastingverlaging en geen verhoging van de brandstofaccijns waarmee het allemaal begon, beloofd. En zie, het afgelopen weekend bood weer de inmiddels vertrouwde aanblik van gele hesjes te midden van brandende auto’s en gebroken glas.

    Het is natuurlijk nog maar de vraag hoe lang en op welke schaal de hesjes dit gaan vol houden. En of het Franse protest naar andere landen overslaat. Bij ons in de polder is het tot nog toe beperkt gebleven tot wat krachteloze oprispingen. En of het ooit meer wordt, valt te betwijfelen. Het in de fik steken van andermans auto en het ingooien van winkelruiten behoort nog steeds niet tot onze folklore. We zijn nog altijd te burgerlijk.

    Voorspellen is moeilijk en al helemaal van de toekomst, aldus wijlen honkballer Yogi Berra, de Amerikaanse Cruijff van de tegelwijsheid. De populisten zullen naar alle waarschijnlijkheid winst behalen. In Frankrijk betekent dat vooral een afstraffing van Macron. In Duitsland moet Merkel nog een keer voelen dat ze te lang is aangebleven. En in de polder krijgt Rutte ongetwijfeld de rekening voor zijn idiote plan met de dividendbelasting en de futloze uitstraling van zijn kabinet.

    En toch. Het is op weinig anders gebaseerd dan op natte vingerwerk en atmosferische trillingen: de grote gele doorbraak gaat er weer niet komen. Dat betekent niet dat het nu allemaal weer botertje bij de boom is. Het onbehagen is te groot en zal nog jaren een niet weg te poetsen factor blijven. Zoals de sociaal-democratische staatsman J.M. den Uyl ooit zou hebben gezegd: het wordt nooit meer zoals vroeger.

     

     

    4 REACTIES

    1. Het monster is nog niet in zijn hok, zegt de auteur doelend op de populistische partijen die, volgens hem verwijzend naar Brexit en Trump, de zaken alleen maar erger maken.
      Dat de problemen niet weg zijn die het populisme voeden moet hij evenwel erkennen. Is dat dan niet het echte probleem dat opgelost moet worden? En is het niet zo dat zij die al zo lang aan de macht zijn de scheppers zijn van die problemen?
      Oplossen doen ze het niet.
      Verergeren wellicht?
      Vandaar die cumulatieve toename van ongenoegen en gele hesjes?
      Een economie die succesvol doordendert, maar een volk dat daar amper iets van merkt? Waar gaan die winsten dan toch heen en… als het straks weer slechter gaat (met klimaat, banken of economie) wat dan? Wie mag dan daar (opnieuw) het gelag voor betalen? Wie regelt zulks onrechtvaardigheid en wellicht zelfs onrechtmatigheid?
      De populistische partijen?
      Op wie moet ik dan stemmen als ik IETS aan het probleem wil doen? De auteur zegt alleen in een lang betoog: populisten die maken het erger. Ik zeg, dat wil ik dan eerst eens zien.
      Brexit en Trump zijn niet onze populistische partijen.

      • Het zijn inderdaad de zittende machten die de boel verzieken door naar boven te likken en naar beneden te trappen. De meeste volksvertegenwoordigers willen dan ook niets liever dan klokkenluiders de grond intrappen en daardoor angst aanjagen bij mensen die misstanden op het spoor zijn gekomen. Volgens vele machthebbers valt dat onder het begrip integer en op deskundige wijze politiek bedrijven.

    2. De dames en heren van onze 150 volksvertegenwoordigers politici, ongeacht welke partij zijn zeer deskundig en zeer integer. Wat we ook zien is dat zij al jaren bruggen bouwen naar de burgers. Dat bruggen bouwen kreeg een enorme impuls toen minister-president het volk opriep om eindelijk eens fatsoen te gaan doen. Hij riep het volk op om het goede voorbeeld te volgen van de volksvertegenwoordigers alleen spreken over zaken waar je verstand van hebt en net als de volksvertegenwoordigers altijd integer handelen. Hij zelf gaf het goede voorbeeld door klokkenluider Spijkers flink de les te lezen een man die zoveel onzin vertelde en het woord integriteit niet eens kon uitspreken, laat staan uitleggen. Niks gele doorbraak. Ook niet politici behoren fatsoen te doen.

      • Ik bedoel natuurlijk de heer Balkenende van het CDA, een goede leerling van de heer van Agt, CDA oud-premier, die alle politici in Den Haag opriep hem te volgen door niet te buigen naar rechts en naar links opdat altijd het recht en de gerechtigheid zouden zegevieren. Deze twee hebben mijn hart gestolen. Laten wij zowel politici als wij gewone burgers recht en gerechtigheid laten zegevieren en is een gele doorbraak nergens voor nodig.

    Comments are closed.